Pakistan’daki Türkler

Keşmir

Keşmir

Keşmir Hindistan, Pakistan ve Çin’in sınırlarında dağlık bir bölge. Himalayalar’ın batı ucunun güneyinde. Bölgede üretilen Kaşmir adlı kumaşın ismi de buradan gelmekte. Kuzey’deki Pakistan tarafından kontrol edilen topraklar Gilgit, Baltistan ve “Azad Jammu Keşmir” (Azad Keşmir – Keşmir Özerk Yönetimi) bölgelerinden oluşuyor. Güney bölgesi Jammu-Keşmir ise Hindistan’ın kontrolünde. Aksai denilen Doğu kısmı da Çin işgali altında.

Azad Keşmir Türkleri

Keşmir ve civarında varlıkları Türkiye’de pek bilinmeyen Türk köyleri bulunmakta. Oradaki bazı Türklerle röportajlar önceki yazımızda verilmişti. OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN. Bu yazımızda etnik kökenlerine girilmektedir.

Türklerin Azad Keşmir’de yaşadıkları köyler: Girwal (çoğunlukla burada yaşıyorlar), Bararkot, Bheri, Lambian Pattian, Şowai, Çanjal (Pathika), Madar, Kahori, Gari Dupatta (Depotta), Sanweyari, Çinari, Karnah (Leepa – Lipa vadisi), Kohala.

15 bin nüfuslu Şowai’de (Şuvay) hem Gucarlar hem de Karluk Türklerinin Selçuk boyu yaşıyor.

Gucarlar

Gucarlar (Gujjars) ve Jatlar M.S. 5. yüzyılda Güney Asya’ya göç eden Akhun soylular. Gucarlar bunu kabul ediyorlar ve Gojar adının göçerden geldiğini söylüyorlar.  Gerçekten de Gucarlı alim Cevad Rahi’nin gözleminde Tribal Research and Cultural Foundation (Kabilesel Araştırma ve Kültürel Vakfı) tarafından 2009 da yapılan bir araştırmada bu iddia doğrulanmıştır. Araştırmaya göre Gucar ırkı Milad öncesi devirde Orta Asya’daki en canlı kimliklerden biriydi, daha sonra yıllarca Kuzey Hindistan’da Prensliklere egemen oldular. Gürcistan ve Gucarat’ın da isim babaları. Gucarlar daha çok göçebe hayatı yaşıyorlar. Gucarların öz Gojri dili var. Urdu resmi dil. Gençler ise İngilizceye ağırlık veriyor.

Selçuklar

Selçuklar Karluk Türklerinin bir boyu. 1799 yılında Hazara Bölgesine hakim olan Sihlerin zulüm ve baskıları yüzünden Azad Keşmir’e, sarp dağlara göç ettiler. Zamanla bu yerleri yaşanır hale getirdiler. Bu coğrafyada en az 200 yıllık geçmişleri var. Düğünlerde verilen takı ve para yardımının/hediyelerinin çok titiz şekilde defter kaydında tutulması günümüzde Azerbaycan Türklerince yaşatılan bir adet. Mahrumiyet içinde yaşıyorlar, köydeki öğretmen maaşı 20 dolar.

Çoğu Karluk Türkleri gibi Selçuklar da Hintko dilini konuşuyor. Karluk Türklerinden Pahari/Pothohari dilini konuşanlar da var. Urduca ve İngilizce de karışık konuşuluyor. Karluklar Türkwa – Turk Welfare Association – Türk Refah Derneğine üyeler. Dernek çoğunlukla sarp dağlardan oluşan yöreyi dolaşıp Türk nüfusunu titizlikle kayda geçirmiş.

Mugallar

Pakistan’da ben Mugalım diyenler var.

Mugal dolaylı olarak Moğol anlamına geliyor. İngilizlerin, Hindistan’ı bir süre işgal eden Emir Timur’un asalet ve göksel bir meşruiyet aradığı için kendisini Cengiz Han’a bağlamak istemesinden ve Hindistan’a gelen Türklerin içinde Moğol boylarının bulunmasından yararlanarak ve de bilinçli olarak uydurdukları bir kavram. İngilizler böylece Hindistan ve Güney Asya’nın büyük gücü Babür İmparatorluğuna Mugal demiş, Batılılar da buna uyduğundan ve çoğu Türkler de bunu kabullenmek zorunda kaldığından Hindistan’da Türk varlığı yanlış isimlendirmiştir.  Halbuki Emir Timur dönemi Hint yarımadasında 700 yıl süren Türk varlığının 2 yılını bile teşkil etmez.

Hint Yarımadasında yaşayan Türk soyluların Türkçe konuşmaması da Mugal deyimine destek sağlamış. Türkler Hint Yarımadasına ordularıyla gelmişler, bundan başka Türk nüfus göçleri olmamıştır.  Türklerin Hint yarımadasına hakim olduğu yıllarda da günümüzde olduğu gibi coğrafyanın nüfus yoğunluğu çok fazlaydı. Bu yüzden ve ayrıca Türk hanedanlarının, askerleriyle birlikte saraylara kapanmaları ve lokal kadınlarla evlenmeleri yüzünden dilleri yayılamamış, lokal diller arasında etkin olamamış, hatta tam tersi olmuş, Türkçe lokal dillerden etkilenmiş, buna bir de çoğu Türk dünyasını etkileyen Farsça da eklenince Türkçe unutulup gitmiştir.

Böylece Hindistan’da yaşayan Türk topluluklarının Mugal diye adlandırılması değiştirilmesi mümkün olmayan hakim anlayış haline gelmiştir. Öyle ki internette yabancı dildeki kaynakları hatta Türkçe kaynakları bile taramak için Mugal, Mughal yazmak zorunluluğu bulunmaktadır. Sonuçta Hint yarımadasında Türk varlığı yok edilmiş yerini etnik Moğol-Muğal-Mugal, Türk Devletinin yerini de Muğal-Mugal İmparatorluğu almıştır.

Gerçeklerden bihaber bazı cahiller bir de Muğalı telafuz hatası sonucu Mungul yapınca Hint Yarımadasındaki Türklerin esamesi kalmamış, devletleri ve kendileri Moğol olmuş çıkmıştır.

Bizim çoğu tarihçiler bile bunlarda etkilenerek, Hindistan’da kurulan Türk devletleri için Mugal, hatta “Türk-Moğol” adını kullanmayı tercih ederken bazıları Moğol yanlışlığına düşmemekle birlikte “Türk-İslam” adını kullanmıştır.

Hint yarımadasında Moğol izi taşıyan herhangi bir esere rastlamanın mümkün olmaması bile söz konusu devletlerden “Moğol” devleti olarak söz etmenin doğru olmadığının göstergelerinden biridir. Oysa, yarımadanın her yerinde Türk-İslam eserlerini görmek mümkündür.

Sonuçta Pakistanda Mugal denilenlerin soyu Türktür.

Hazara Bölgesi

Hazara bölgesi,  Pakistan Başkenti İslamabad’ın kuzeyinde, İndus Nehri ile Keşmir arasında. Bölgede Karluk Türkleri yaşıyor. Karluk kar yığını anlamında Türkçe bir kelime. Türk nüfusun yoğun olarak yaşadığı ilçeleri Abatabad (Abbotabad), Mansehra ve Haripur.

Buradaki Türk varlığı Emir Timur’un 1398 yılındaki Hint seferi ile başlamış. Timur Hazara’ya yerleşmiş ve ordusuyla 1399’da geri dönerken yolun güvenliğini devam ettirmeleri için 1000 askerden oluşan bir tugayını bu bölgede bırakmış. Hazar Farsça’da bin anlamına gelmekte ve buradaki Hazara kelimesinin kökeni Timur ordusundan kalan söz konusu bin Türk askerine dayanmakta.

Karluk Türkleri

Timur döneminde ayrıca Orta Asya’dan Karluk Türkleri de getirilmiş. Karluk Türkleri her aileye birer birer yerleştirilmiş ve onlara bey anlamına gelen “Raja” denilmiş.

Emir Timur’un Hindistandan gidişinden sonra 1472 yılında Prens Şahabüddin Hasanabdal ve Atak’tan Keşmir’e kadar geniş bir coğrafya içerisine alan merkezi Guli Bağ olan “Pakhli Sarkar”  devletini kurdu. Söz konusu Karluk devleti Babür İmparatorluğu’nun kurucusu Babür Şah tarafından kaleme alınan Babürname hatıratında  da geçmektedir. Pakhli Sarkar 1703 de  Babürlüler İmparatorluğuna dahil edildi ancak özyönetimlerini sürdürdüler ve vergi ödemediler.  Babür İmparatoru Ekber zamanında Keşmir’e giden yol üzerinde Mansehra önemli bir durak oldu. Babür devleti dilinin gittikçe Türkçe’den Farsçaya ve yerel dillere geçmesi Karluk Türklerinin dilini de aynı şekilde etkiledi ve giderek karma diller oluştu.

Bölge 1818’de Sihler tarafından ele geçirildi. Sihlerin baskısıyla Hazara’daki Türk nüfusunun yarısı göçe zorlandı. Bir kısmı daha sonra Haripur’a döndü ancak asıl kütle göç ettikleri Azad Keşmir ve Jammu Keşmir’de yaşamaya devam etti.

Sih baskısına rağmen göç etmeyip Hazara bölgesinde kalan Türkler İngilizlerle bir olarak Sihlilere karşı mücadele ettiler. Böylece Türkler Pakistan Devletinin kuruluşundan önce Behali ve Richhbehn arasındaki bölgeye tekrar hakim oldular. Günümüzde Karluk Türkleri Hazara bölgesinin Haripur ilçesinde; Manakrai ve Bayan Ahmed ali Khan, Pharhari, Nartopa ve Şingeri köylerinde, Mansehra ilçesinde; Behali’de, Abatabad; ilçesinde Mohar Kalan ve RichhBehn’de  ve dağlarda Pakistan ile Azad Jammu Keşmir arasında Şahid Gali, Şowai, Kahori, Patthika, Bheri, Doba’dan Neelum Vadisine kadar olan bölgede yaşamaktalar. Aralarında yerel Hindko dilini ayrıca Urduca ve İngilizce de konuşuyorlar.

Karluk Türklerinin Pakistan’da en yoğun yaşadıkları şehir Abatabad. Burada 300 yıl önce kurulan 10 bin nüfuslu Mohar Kalan köyünün tamamı Türk ve soyadları da Türk. İsimlerinin başında da Raja var. Dayanışma için kurdukları Türkwa adlı bir dernekleri var. Sivil toplum kuruluşu (NGO) olan Türkwa’nın açılımı Turk Welfare Association – Türk Refah Derneği. Kuruluşu 1976’ya dayanıyor. Derneğin 2012 de başkanı olan çalışmalarından dolayı “Ata Türk” ünvanı verilen Raja Muhammed Zaman Türk ve kardeşi köyleri ev ev dolaşıp Türklerin şecerelerini çıkarmışlar ve kitap haline getirmişler. Karluk Türkleri Azad Keşmir sınırındaki Muzaffarabad şehrinde de yaşamaktalar.

Karaçi

Hindistan’ın Gujarat eyaletinden gelen Osmani Türkleri, Pakistan’ın Hazara Bölgesinden gelen Karluk Türkleri, İran’dan gelen Kızılbaş Türkleri, Orta Asya’dan göçen Özbekler her yerden göç almış 12 milyonluk bu şehirde yaşıyor.

Karaçi’de yaşayan Karluk Türklerinin açtıkları Türk Akademisi’nde ilk ve orta okul eğitimi veriliyor.

Osmani Türkleri

Osmani Türkleri Hindistan’ın Gujarat – Kaç (Kutch-Katch-Cutch) bölgesinden geldikleri için onlara Pakistan’da Kaçi (Kutchi-Cutchi) Türkleri deniliyor. Karluk Türklerinde olduğu gibi “Turk” soyadları ile özellik arzediyor. Ataları, Şah Murad Buhari’nin önderliğinde 1600 yıllarında Buhara’dan Kaç Bölgesindeki Mundra’ya gelmiş. Anadileri Kaçi (Kutchi- Katchi) olan lokal kadınlarla evlenmişler. O yüzden Türkçeleri yok olmuş. Bugün Karaçi’de 450 kadar aile yaşıyor. Mundra’da kalanlar da var. İngiltere’de 100 kadar Osmani Türk ailenin çoğu İdi Amin tarafından Uganda’dan beş parasız kovulanlar. Bazıları ise Amerika’ya ve Kenya’ya gitmiş.

Papralar

Papralar (Phaphras) sadece Pakistan’da yaşayan 200 bin nüfuslu bir Türk topluluğu. Daha çok Pencap’ın Pothohar bölgesi, Celum (Jhelum) ilçesine bağlı Pind Dadan Han kasabasının doğusunda 25 km2 lik bir alanda, ayrıca Pencap eyaletinin Rawalpindi ve Mandu Bahauddin gibi bazı il ve ilçelerde ve bağlı köylerde yaşıyorlar. Soylarının Babür İmparatorluğu zamanında Pencap’ın Faridkot bölgesinde ticaret ve tarımla geçinen Cengiz-Timur soylu Türklere kadar gittiğini 15. yüzyılda buraya göç ettiklerini ifade ediyorlar. Kendilerine Çuğutay (Çağatay) diyorlar, Mugal olduklarını ama Moğol olmadıklarını, Delhi’deki Mugallar gibi Türk asıllı olduklarını vurguluyorlar. Her köyün tabi oldukları “Beg” adlı bir bey, bütün Papra topluluğunun tabi olduğu tek bir Beg var. Topluluk arasındaki sorunları onlar hallediyor. Bütün Orta Asya Türkleri ve Türki Cumhuriyetleri gibi Nevruz’u kutluyorlar. İlginçdir ki Nevruz’u Pakistan’da kutlayan sadece Papralar. Başka topluluklardan bazan kız alıyor ama kız vermiyorlar, ayıp sayılıyor. Çeyiz sandığı bir başka Türk geleneği uygulaması. Çeyiz ve düğünde gelen hediyeler raflara yerleştiriliyor. Günlük tereyağları meşhur. Pakistan ordusuna çok sayıda general yetiştirmişler. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere yurt dışına çok sayıda işçi göndermişler.

Şirvaniler

Afganistan’da yaşayan Şirvaniler (Sarvani, Şervani, Shervanis) kendilerini Türk kabul ediyor ve bunu şecerelerle ve tarihi kaynaklarla ispat ediyorlar. Ataları, Şah Hüseyin önderliğinde önce Türkmenistan’dan Afganistan’a gelmişler.  Afganistan’dan da  günümüz Pakistan sınırları içerisinde bulunan Dera İsmail Khan’a sonra günümüz Hindistan sınırları içerisindeki Maler Kotla’ya gelip Maler (Malir) Kotla devletini kurmuşlar. Orada yaklaşık 500 yıl yaşamışlar.  Pakistan Devleti kurulduğunda 1947’de Pakistan’a geri göç etmişler. Günümüzde Lahor’da 150 kadar Şirvani aile yaşamakta olup toplam nüfusları 25 bin civarında. 

Kaynaklar:

Pakistan’ın Yerli Türkleri Belgeseli. Yapımcı-Yönetmen Veli Uçmaz. TRT AVAZ.

Karlugh Turks. Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Karlugh_Turks

Hazara, Pakistan. Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Hazara,_Pakistan#Hazara_Division_1970.E2.80.932000

Sarwani. Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Sarwani

Gurjar. Wikipedia  https://en.wikipedia.org/wiki/Gurjar

Turk Welfare Association – Türk Refah Derneği http://turkwaajk.org/  https://www.facebook.com/turkwaajk/timeline

Mughal Tribe – Mughal of Pakistan – in Punjab – Phaphra http://www.liquisearch.com/mughal_tribe/mughal_of_pakistan/in_punjab/phaphra

Tribal Research And Cultural Foundation http://jktribals.page.tl/

Bülent Pakman. Haziran 2016. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.

Konuyla ilgili yazı dizimiz:
Keşmir’de Türk Köyleri
Pakistan’daki Türkler
Hint yarımadasında Türk İzleri
Hunza Türkleri

Twitter Widgets

Bülent Pakman’ın video kanalları/arşivi:

Video kanalı 1

Video kanalı 2

Video kanalı 3

IMG_2654Bülent Pakman kimdir? https://bpakman.wordpress.com/pakman/