Kafkasya Türkleri

Kafkasya, Karadeniz ve Hazar arasında uzanan Kafkas Dağlarının kuzeyinde yer alan Abhazya, Adigey, Kabardey-Balkar, Karaçay-Malkar, Osetya, Çeçenistan, İnguşetya, Alaniya, Stavropol bölgelerinden  oluşan Kuzey Kafkasya ile Kafkas Dağlarının güneyinde yer alan Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan ülkelerini içine alan Güney Kafkasya’dan oluşur. Ancak Kafkasya denilince daha çok, her biri farklı diller konuşmakla birlikte “Kafkas Kültür Alanı” denilen ortak bir Kafkas kültürü etrafında birleşen Kafkasya halklarının yaşadıkları Kafkas Dağlarının kuzeyinde yer alan etnik ve sosyo-kültürel coğrafya akla gelmektedir.516px-Ethnic_Groups_In_Caucasus_Region_2009

Kuzey Kafkas halklarının konuştukları dillere göre sınıflandırılması:

I- Kafkas Dilleri:
1- Abhaz-Adige Dilleri (Batı Kafkaslar’da)
Abhaz, Abaza, Şapsığ, Bjeduğ, Jane, Besleney, Abzeh, Hatkoy, Temirgoy (Kemirguey), Natuhay, Kabardey halkları tarafından konuşulur.

Ubıh dilini Kuzey Kafkasya’da  konuşan kalmamıştır (https://tr.wikipedia.org/wiki/Ubıhça)

2- Çeçen-Lezgi Dilleri (Doğu Kafkaslar’da)
Çeçen-İnguş, Lezgi, Avar, Lak, Dargı, Tabasaran, Rutul, Tsahur, Agul halkları tarafından konuşulur.

II- Türk Dilleri:
1- Karaçay-Malkar (Orta Kafkaslar’da)
2- Kumuk (Dağıstan’da)

III- İran Dilleri:
1- Oset (Orta Kafkaslar’da)
2- Tat (Dağıstan’da)

(Kafkasya’da konuşulan Türk Lehçeleri Doç. Dr. Ufuk Tavkul Kırım Dergisi, 15 (57), 2006, 38-49.ss)

Kuzey Kafkasya Türkleri

Karaçaylılar, Malkarlılar, Balkarlar

Karaçaylılar ve Malkarlılar aynı dil, kültür ve tarihi paylaşan Türk boylarının yaşadığı iki coğrafî bölgenin adlarıdır. Balkar adı Bashan, Çegem, Holam, Bızıngı ve Malkar vadilerinde yaşayan dağlıları tek bir isim altında toplamak isteyen Sovyet yönetimi tarafından uydurulmuş sunî bir etnik isim ve millet adıdır. Daha geniş bilgiler ayrı yazılarımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Karaçay – Malkar Türkleri    Kabardey-Balkar Cumhuriyeti.

Kumuklar
Kıpçak kökenli bir toplum olan Kumuklar, 10. yüzyılda bölgeye gelip yerleşmişlerdir. Kumukların Kafkasya Hunlarının ve Hazarların torunları ve mirasçısı oldukları kabul görmektedir. Dağıstan’ın Hasavyurt, Babayurt, Kızılyurt, Karabudahkent, Kayakent, Kaytak kasaba ve bölgelerinde, Çeçenistan’ın Gudermes ilçesi ile Kuzey Osetya’nın Mozdok ilçelerinde yaşamaktadırlar. Büyük bir çoğunluğu Mahaçkala, Buynaks, İzberbaş, Kaspiysk, Kızlar gibi Dağıstan şehirlerinde yerleşmişlerdir. Mahaçkala aynı zamanda Kumukların tarihî merkezidir. Kumuk Türkçesi Karaçay-Malkar, Karaim ve Kırım Türkçeleriyle birlikte Türk lehçelerinin kuzeybatı Kıpçak grubuna dahildir. Kıpçak grubuna dahil olmakla birlikte Kumukçada Oğuz Türkçesinin özellikleri de önemli ölçüde görülmektedir. Daha geniş bilgileri OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN.

Nogaylar
Nogaylar İtil-Ural Tatarları gibi asırlarca Kıpçak Bozkırlarının aslî unsuru olmuşlardı. 1859’da başlayan göç dalgasıyla Ruslardan kaçarak Kuzey Kafkasya’ya yerleştiler.  Dilleri Türk lehçelerinin Kıpçak grubunun Kıpçak-Nogay alt grubuna dahil bir Türk lehçesidir. Dağıstan’ın kuzeyini kaplayan ve Nogay Bozkırı olarak adlandırılan kurak arazide yaşamakta ve hayvancılıkla uğraşmaktadırlar. Ayrıca Stavropol eyaletinin Neftkumskiy rayonunda, Çeçenistan’da, Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti sınırları içinde de yaşamaktalar. Daha geniş bilgileri OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN.

Stavropol ve Atal Türkmenleri
Rusya Federasyonuna bağlı vilayet olan Stavropol Krayında bulunan Hazar ötesi Türkmen kökenli Türkler. Ayrı bir yazımızda ayrıntılı anlatılmaktadır. OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN

Ahıska Türkleri
Asıl vatanları Kafkas Ötesi olan  Ahıska Türklerinin 12 bin kadarı Kuzey Kafkasya’nın Krasnodar bölgesinde (Adıgey) yaşamaktadır. Ayrıca İnguşetya, Kuzey Osetya, Azerbaycan’da da yaşayanlar var. Ahıska Türkleri ayrı bir yazımızda ayrıntılı anlatılmaktadır. OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN

Avarlar
Çoğunluğu Dağıstan’da yaşayan ve Sünni Müslüman olan Kafkasya Avarları konuştukları dil açısından Türk olarak kabul edilmeseler de Hunlarla ve 6. yüzyılın 2. yarısında Kafkaslara gelen Avarlar ile bağlantıları olduğu varsayılmaktadır. Kafkasya Avarlarının bir kısmı 150-200 yıl önce Dağıstan’dan Türkiye’ye zorunlu tehcir ettirilmişlerdir. Dağıstan ayrı bir yazımızda ayrıntılı anlatılmaktadır. OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN

Kafkas Ötesi Türkler

Kafkas Ötesi olarak nitelendirilen Güney Kafkasya’da yaşayanlar  Kafkas kültürüyle birçok ortak yönlere sahip olmalarına rağmen tam olarak Kafkasya Kültür Alanı’yla entegre edilmezler. Günümüzde Azerbaycan Cumhuriyetinde yaşayan 8.1 milyon Kuzey Azerbaycan Türkü ve yaklaşık 38 bin Ahıska Türkü, Gürcistan’da yaşayan 400 bin Azerbaycan Türkü, sayıları 100 bini bulduğu tahmin edilen Tatarlar ve diğer Türk toplulukları, Borçalı’da yaşayan 6 300 kadar Karapapak/Terekeme Türkü Kafkas Ötesi Türkler gruplandırmasına girmektedirler.

Bülent Pakman. Kasım 2014. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.

Notlar:

Bloğumuzun ilk bölümünde “Türk Dünyası” başlığı altında Dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşayan Türk soylular anlatılmaktadır.  Bu bölümün içerisindeki bu yazı dizimizde Kafkasya’da yaşayan Türk soylular konu edilmektedir.  Kafkasya, Türk soyluların dışında, etnik çeşitlilik bakımından oldukça geniş bir yapıdadır.  Örneğin: Çerkesler (Adığeler) şemsiyesi altındaki boylar;  Abzehler, Ademıylar, Barakaylar, Bjeduğlar, Besleneyler, Çemguylar, Hatukaylar, Janeler, Mahoşlar, Mamhığlar, Natuhaylar, Şapsığlar, Ubıhlar, Yecerukaylar, Kabardeyler Türk soylu değillerdir (Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Çerkesler).  Türk soylu olmayan diğer halkların etnik yapılarına, yazının kapsamı ölçüsünde fazla ayrıntılara girilmeden değinilmiştir. Sonuç itibarıyla, bu yazı dizisinin kapsamı ve amacının Kafkasya’nın etnik yapısını tartışmaya açmak olmadığının göz önüne alınması rica olunur.   

yorukturkmendernekleri.com diye bir sayfa bu  ve birçok diğer yazılarımı izin almadan, kaynak ve link vermeden yayınlamaktadır.

Facebook Widgets

IMG_2080Bülent Pakman kimdir?

 

7 Responses to Kafkasya Türkleri

  1. bpakman dedi ki:

    Yörük Türkmen Dernekleri sayfası bu yazıma alıntı-link vermeden sayfasında yer vermiş.

  2. Volkan Duman dedi ki:

    Merhaba. Makalenizi ilk okuyan Kafkas ırkı yok diyorsunuz gibi bir algıya kapılabilir. Başlığınız buna sebep oluyor sanırım. Kafkasya’da yaşayan Türkler diye yazmış olsanız daha anlaşılır olacağı kanısındayım. Hakikaten böyle düşünüyorsanız (Kafkas Irkı’nın Türk olduğu iddiası) daha cesur bir yazı kaleme almanızı beklerim.

    • bpakman dedi ki:

      Türk deyince kimilerinin tüyleri diken diken oluyor. Örneğin Azerbaycan Türkleri deseniz çoğunlukla “Biz Türk değiliz” diyorlar.
      Böyle bir ortamda bütün Kafkasya Türk’tür demek şöyle dursun Kafkasya’da Türk vardır demek bile ne mümkün.
      Kim kendini ne olarak görüyorsa öyle görsün. Çatışmaya girmenin gereği yok.
      Gerekli açıklama yazı sonundaki notta verilmiştir.

      • sultan dedi ki:

        hayir kardesim azerbaycandada yasiyan insanlar kendisine azerbaycan turku deyir genellikle 70 % kalan insanlarin soyunun karmasik olmasindan kendilerini azeri yani yari turk yari iran soyundan geldiklerine inanirlar genellikle boyle kesim sii islamligi cok katidir ama genelilkle azerbaycan turkuyuz bu baku ye gelen insanlarin bakuleriturk sanmasindan ortaya cikiyo aslinda bakude yasiyan arap fars soyundan gele tatlar vardi daha sonra turklesen bu tatlar kendilerine turk demeyi hos bulmazla ama diger sehirlerde insanlar kendilerine turk diyor

  3. Tomris Zehra Sütçü Ayrum dedi ki:

    Orjinal türküm soyumuda araştırdım detaylıca gerçekten de orjinal ayrum /(Eymir lere)mahsus kokenimiz var.1402 yılın da Kafkaslar a sürülmüş uz

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.