Sovyet Hapishanelerinde Bir Kahraman

ÖNCEKİ BÖLÜMÜ OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN

Kırımoğlu Bir Halkın Mücadelesi _ Bölüm 6

Mustafa Kırımoğlu’nun hapishane  hayatı, hücre sahnelerinin ağır ve korkunç  havası. O karanlık, basık ve  belirsiz  günler. Mustafa Cemil üçüncü mahkumiyetini Omsk’taki hücresinde geçirmektedir. Bu hapishanede başlattığı, 303 gün süren  açlık grevi ve barışçı mücadelesi bütün dünyaya yayılır.  Onun adı  totaliter Sovyet rejimine direnen  bir avuç cesur aydın ve insan hakları savunucusu arasında yer almaktadır. Ancak o bu mücadele sırasında halkıyla beraber hareket etmektedir. On binlerce cesur yürek, insanca yaşamak için artık ölümü göze almıştır, Kırımoğlu’nun direnişi  ise bir destan olacaktı.

Dördüncü dava 19 Haziran 1975 Omsk

MUSTAFA A. KIRIMOĞLU (Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı- Ukrayna Milletvekili)

“Ve o davaya karşı açlık grevi ilan ettim. En uzun süreli 303 gün devam eden açlık grevi.”

Hapishane yönetimi ilk başlarda umursamaz hatta ölmesini bekler.

Zinaida Grigorenko’nun anılarından…

“Hapisteyken bana bir pusula iletmek fırsatını buldu içinde şunlar yazılıydı: İntihar   etmem için kışkırtıyorlar. Hiçbir zaman hayatıma kıyamayacağımı size haber       veriyorum. Dini, imanı yerinde bir insanım, eğer aksini duyarsanız bilin ki KGB’nin   işidir. Bu mesajı alır almaz Grigorenko ve Saharov bir basın toplantısı organize   ettiler. Durumu aynen dünya kamuoyuna bildirdiler.”

Mustafa Cemil’in  hapishanede ölmesi, Sovyetler Birliği ve rejiminin,  dünyada     göstermeye çalıştığı imajına büyük zarar verecekti. Hapishane yönetimi onu zorla beslemeye başladı.

MUSTAFA A. KIRIMOĞLU (Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı- Ukrayna Milletvekili)

“Elbet 8-9 gün bir şey yemiyorsun. Sonra doktorlar gelip nabzına bakıyorlar, ölüm anında olursan zorla başlıyorlar ağzını açıyorlar. Mahsus şeyleri var onların dişlerin arasına bir  şey sokup ağzını açıyorlar sonra boru sokuyorlar. Ve huniyle çorba döküyorlar.”

GÜLİZAR ABDULLAYEVA (Mustafa A. Kırımoğlu’nun kardeşi)

“Onun için 37 kilo kaldı dediler. Hapishanenin müdürü biz gelir gelmez kavga etmeye  başladı. ‘Siz niye geldiniz buraya? Kim sizi çağırdı? Anamız ağlamaya başladı. Nasıl sağlam olur? On aydan beri aç duran adam ne kadar sağlam olur? Ben anneyim. İzin veriniz biz uzaktan görelim’ O kadar ağladı, sızladı annem, ben de ağladım, o kadar  istedik. Annem diz çöker gibi oldu.”

Şubat 1976’da bütün dünyaya Mustafa Cemil hayatını kaybetti diye duyurulur. Türkiye’nin bir çok şehir ve kasabasında konuya duyarlı binlerce insan  onun için gıyabi cenaze namazları kılar. Onu ve mücadelesini anlatan, şiirler, makaleler, kitaplar, tiyatro eserleri yazılır.

MUSTAFA A. KIRIMOĞLU

“Yalnız Türkiye değil başka yerlerde de olaylar olduğunu  ben hapishanenin müdüründen öğrendim. Birden davranışı değişti. Bir gece geldi bu benim hücreme birden ‘oğlum’ deyip başladı bana, ne zamandan beri ben senin oğlun oldum. Bu açlık grevini Sovyetler Birliği’ne bizim vatanımızın düşmanları o  kadar bizim memleketimize karşı kullanıyorlar ki Eğer şimdi sen özün kabahatini itiraf edersen ve açlık grevini durdurursan elbette bunu mahkeme hesaba katacak ve sana kolaylık olacaktır diye başladı.”

14-15 Nisan günleri onun yaptığı açlık grevine ve Dünya Kamuoyunun tepkisine   aldırmadan onu  yargılarlar. Andrey Saharov ve eşi Yelena Bonner son anda duruşmaya yetişir.  Ancak mahkeme salonuna alınmazlar.

Dördüncü mahkumiyet- Primorskiy 2,5 yıl ağır şartlı çalışma kampı.

Sürgünlere rağmen yine Kırım yine Kırım

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=19MsMPnTYrc&w=420&h=315%5DKırımoğlu Bir Halkın Mücadelesi _ Bölüm 7

1960’lı yılların sonundan itibaren Kırım’da yerleşmeye çalışan Kırım Tatarlarının acıklı hikayeleri. Kırım’da  kendilerini ne gibi kanunsuzlukların beklediğini bilseler de, Kırım Tatarları ata topraklarına  dönmeye devam etti.  Kırım’da ev satın aldıklarında, oturma izni ve iş temini gibi hususlarda bunları noterde tasdik ettiremiyor, sonra da oturma izinleri olmadığı için defalarca ceza ödüyorlardı. Pasaport düzenini ihlâl ettikleri için hüküm giydirilerek zorla Kırım dışına çıkarılıyorlardı. Defalarca vatanlarından atıldılar, doğduğu topraklarda yaşama hakkı tanınmadı onlara. Ancak tekrar geri geldiler ve vatanlarında yaşama hakkı için mücadelelerini sürdürdüler.

Musa Mamut’un dramı yürek sızlatıyor. Kırım’ın Beşterek köyünde 46 yaşındaki üç çocuk babası Musa Mamut yeniden Kırım’dan kovmak üzere evine gelen mahallî Sovyet idarecilerinin gözü önünde 23 Temmuz 1978’de üzerine benzin dökerek kendini yakar ve bunun sonucu hayatını kaybeder.

Musa Mamut’un trajedisini üzerine Jivoy Fakel- Canlı Meşale adlı bir destansı şiir yazan Rus aydını Grigoriy Matyeviç Aleksandrov deli diye akıl hastanesine kapatılır.

KIRIMDAN 2. SÜRGÜNLER

RAİLE BEYTULLAYEVA

“1969’da Kırım’a geldiler, defalarca evlerinden atıldılar – Işıkları göründü, arabalar geldi. Başladım titremeye,kapılar kapalı. Kapıyı vurup  tekmeleyip açtılar. Babama vurdular. Annemi de kolundan çekip aldılar öyle alıp gittiler   annemi. Babama baksam, babam bütün kan revan içinde. Bizim arabamız gelince beş aile birbirini görüp ağlamaya başladılar.”

KURTAHMET EMİRASAN – 1931 Kırım doğumlu

Bizi kovup Ruslara verdiler evi.”

Kurtahmet Emirasan’a 5 sene boyunca Kırım’da yerleşme izni verilmedi. 3 sene       çocuklarıyla beraber sokakta yattı.

VECİYE KAŞKA 1969’da Kırım’a geldi. Defalarca evinden atıldı

“Gece saat 12’de geldiler avluda arabaları pencereye karşı koydular. Bir yirmi otuz polisle beraber sarhoş Ruslar vardı. Pencereyi kırdılar, kapıyı yıktılar evin içine girdiler başta kocamı aldılar, kollarını bağlayıp avluda duran otobüse koydular. Yapıştılar bana kucağımda iki yaşında kızım vardı. Evde de dört oğlan uyuyordu. Uyuyan çocukların üstüne su döküp uyandırdılar. İrkilip uyandılar çocuklar kaçtılar. Kaçtıkları zaman da sopayla vurdular birinin ayağına vurdular, bir oğlum adı Muhammet idi, pek korktu. Sonra bir yıl daha yaşadı, uyuduğu zaman geceleri evden kaçıp giderdi ‘Polis geliyor kurtarınız, Kırım”dan çıkaracaklar, beni alıyorlar size de alacaklar’ deyip başına yorganını kapattı, öyle öldü.”

22 Aralık 1977- Kırımoğlu hapisten çıktı. Ama tam olarak serbest olamadı. Şehri terk   etmesi, Akşam 20.00 sabah 06.00 saatleri arasında evden çıkması, halkla toplu    bulunabileceği yerlere  gitmesi yasaktı. Her hafta karakola gitmek zorundaydı. Zaten    KGB her gece Taşkent’te yaşadığı ağabeyi Asan’ın evine gelip kontrol ediyordu.

EDİYE CEMİLEVA (Mustafa A. Kırımoğlu’nun yengesi)

“Tepede birisi vuruyor takır    takır. “Bu niye vuruyormuş” diye düşündüm varıp bakayım. Ama üst katımızda polis        duruyordu. Benimle konuşmadı. Bağırmıya başladım “Bizim evimizi dinliyorlar!”

Beşinci mahkumiyet – Haziran 1979 Ziryanka 4 yıl sürgün cezası- Sürgüne gönderildiği yer, Saha Özerk Cumhuriyeti’nin başkenti Yakutsk şehrinin 1500 km doğusundaki Ziryanka’ydı. Eksi 50 dereceleri bulan sert kışta, yaz aylarında kilometrelerce genişlikteki bataklıkların oluştuğu bu bölgeden kaçmak imkansızdı. Zıryanka ölüm vadisi olarak da bilinen Koluma nehri vadisinde idi. Bu bölgede Stalin   döneminde onbinlerce mahkumun öldüğü bilinmektedir.

4 yıllık sürgünden sonra Sibirya’dan Yakutistandan ayılarak eşi Safinar ve oğlu Hayser ile birlikte yerleşmek amacıyla Kırım’a doğru yola çıkar. Mustafa Cemil eşi Safinar ve küçük Hayser’de  Kırım’da üç gün yaşayabilir. Zorla Özbekistan’a geri götürülürler.

Annesi Mahfure ve babası Abdülcemil ile kız kardeşleri Dilara ve Gülizar eşleri ve        çocuklarıyla 1977 yılında Kırım’a göç etmişlerdir. Karasubazar şehrinin köylerinde ev   satın almışlardı. Ama Mustafa Cemil’in yeniden yargılandığı günlerde hepsi bir günde Kırım’dan zorla sürgün edilirler.

RIZA SEYİTVELİ (Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşinin eşi)

“1979’da dört sene yaşadık orada. Bizi işe almadılar. Evimizi resmi olarak devlet Kabul etmiyor, resmileştirmiyorlardı.”

HİKMET ABDULLAYEV – Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşinin eşi

Bizi    götürdüler  ikinci günün sabahı annemleri de getirdiler. Annem, kaynanam, kaynatam,  çocuklar hepsi bir yerdeydi.

GÜLİZAR CEMİL ABDULLAYEVA – Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşi

“Bizi koydular bir nezarete. Artık çocuklar aç, ağlamaya başladılar. 20 yıldır hapishanelerde olan bir adam “20 yıldır hapishanelerde dolaşıyorum böyle küçük çocuk sesi ilk defa duyuyorum” Bu adam öldüren adam başlıyor kapıya vurmaya. Sonra hepsi kapıya vuruyorlar. O çocukları doyurun. O çocuklar aç onun için ağlıyor. Bizi çıkardılar, bu çocuklara balık başından yapılmış çorba verdiler. Öyle ilginç olay ki dört buçuk yaşındaki kızım Leyla   “Ana neden sen evde böyle lezzetli çorba pişirmiyorsun” dedi. Çünkü sabahtan beri açtı öyle bir lezzetli geldi ki kaynanam çıpır çıpır ağlıyor, ben de ağlıyorum.”

HİKMET ABDULLAYEV – Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşinin eşi

“Çocuklar  hatırlıyor. Akıllarında kaldı da ondan sonra çocuklarım birkaç yıl  polisi görünce böyle titriyorlardı. Korktular da.”

DİLARA SEYİTVELİ – Mustafa A. Kırımoğlu’nun kız kardeşi

“Üstümüzde olan paraları aldılar. O parayla eşyalarımızı konteynırlara koyup yolladılar. Ve o paralarla biletlerimizi alıp bizi  konvoyla getirip trene bindirdiler.”

KAYNAK: Kırımoğlu, Bir Halkın Mücadelesi TRT belgeseli. Yönetmen Neşe Sarısoy Karatay. http://www.kirimoglu.org/

DEVAMINI OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN

Bülent Pakman. Eylül 2014. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.

Kırım ve Kırım Tatarları ile ilgili yazılarımız:
KIRIM TATARLARI
KIRIM HANLIĞI
KIRIM TATARLARININ GÖÇLERİ
GÖÇLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
KIRIM
Sivastopol
Yalta
Gözleve
Çibörek
MUSTAFA ABDÜLCEMİL KIRIMOĞLU
Sürgün (1) _ Can Pazarı (2)
Küllerinden Yeniden Doğmak (3) _ Sürgünde Yeşeren Vatan (4) _ Cesur insanlar Kremlin’e karşı (5)
Sovyet Hapishanelerinde Bir Kahraman (6)_ Sürgünlere Rağmen Yine Kırım Yine Kırım (7)
Ya Vatan Ya Ölüm (8) _  Evimizi Geri verin (9)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 1)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 2)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 3)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 4)
Kırım belgeseli
Karay/Karaim Türkleri

Twitter Widgets

IMG_2080Bülent Pakman kimdir    https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s