Sivastopol

Önceki yazımız Kırım’ı OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN

SİVASTOPOL (Akyar)

Sivastopol veya  Sevastopol’un adı Kırım Tatarcası’nda  Akyar. 340.000 nüfusa sahip. 1948 yılında alınan bir kararla “özerk ve özel” bir statüye sahip olan şehir  doğrudan Moskova’daki merkezi yönetime bağlanmıştır. 1954 yılında bir kararname ile Kırım Ukrayna’ya bağlanmış ancak özerk ve özel statüsünü korumuş.

Sivastopol’a  Yalta’dan otobüs, Simferopol’dan otobüs ve tren, Bahçesaray’dan  tren ile gidilebilir. Simferopol veya Yalta’dan otobüs yolculuğu yaklaşık iki saat.

Sivastopol Karadeniz kıyısında yer alan güzel, bakımlı bir şehir. Ukrayna’nın sanayi, liman, bilim ve  kültür şehri olarak bilinir.  Şehir; Rusya ve Ukrayna açısından büyük önem taşır.

Sivastopol’da tarihi bina sayısı sınırlı. Bunun nedeni; şehrin 1853-1856 Kırım Savaşı ile 1941-1944 yılları arasındaki Rus- Alman Savaşı sırasında aylarca devam eden bombardımanlardan büyük zarar görmesi. Şehre bu savaşlardaki kahramanlığı nedeniyle Stalin tarafından  “kahramanlık nişanı”  verilmiş. Bu nedenle  şehrin girişinde yol kenarında üzerinde yıldız bulunan bazı anıtlar görülebilir. Benzer anıtlar Kırım yarımadasında Sivastopol dışındaki diğer yerleşimlerde de  göze çarpar.

Panorama Müzesi

Müze Sıvastopol merkezine yakın bir tepe üzerinde, Kırım Savaşı ile ilgili birçok anıt  ve  obje bulunan geniş bir park alanı içinde, resim için özel olarak inşa edilmiş yuvarlak bir binada yer alır. Bu müzede savaşta İngiliz-Fransız ve Osmanlı orduları tarafından mağlup edilmelerine rağmen, Ruslar zaferle çıkmışçasına gururlanma ve propaganda yapılmaktadır. Müzedeki resimler Odessa’lı ressam “Franz Alekseyeviç Rubo” başkanlığında bir grup tarafından üç yılda yapılmış, Müze 1905 yılında ziyaret açılmıştır. Ancak Müze II. Dünya Savaşı sırasında Alman bombardımanı nedeniyle büyük hasar görmüş, resimlerin bir bölümü yangın nedeniyle tahrip olmuştur. Yangından kurtarılan 86 parça resim bir gemi ile kaçırılmıştır. Savaşın sonunda resimler  “V.N. Yakovlev” başkanlığında bir grup tarafından  restore edilmiş, Müze 1954 yılında yeniden ziyarete açılmıştır. Resimler; 115 metre uzunluğunda, 14 metre yükseklikte olup, seyir platformuna 12 metre uzaklıkta binanın tüm duvarlarını kaplayacak şekilde  yerleştirilmiştir. Resimlerle seyir platformu arasındaki alana toplar, kum torbaları, maketler, yanan evler, samanlar, tahta arabalar, insan maketleri  gibi çeşitli objelerle konmuş, duvardaki resim ile objeler birbiri ile bütünleştirilmiştir. Çatıdan ise doğal aydınlatma sağlanmıştır. Sivastopol kuşatmasının bir günü resme yansıtılmıştır.  Resme bakıldığı zaman resmin bittiği yer ile objelerin başladığı yeri birbirinden ayırt etmek oldukça zordur. 360 derecelik bir turla seyir platformundan resme bakıldığında savaşa katılan taraflar arasındaki mücadele tüm detayları ile görülebilir. Örneğin;  Amiral Nahimov’un askerleri ile  birlikte savaşmasını, Dr. Nikolay Pirakin’in ilk defa narkoz kullanmasını, Rusya’nın savaş alanlarındaki ilk gönüllü hemşiresi “Darja Lavrentjevna Miklailova” veya askerlerin verdiği adıyla “Dasha Sevastopolskaya’yı”, yemek yiyen ve dua eden askerleri, düşen bir top mermisi sonucu yanan evi, yangını söndürmeyen çalışan  insanları  ve bunun gibi nice ayrıntı hüzünle izlenir. Savaşın acımasızlığı bir defa daha görülür.  Müze çevresinde de yine o döneme ve Kırım Harbi’ne ait pek çok Osmanlı -Rus- İngiliz gemilerinden kalan çeşitli büyüklükte gemi çapaları sergileniyor. Müzesi’nin bahçesinden nefis bir Sivastopol manzarası görülüyor. Arıca park içinde kısa bir at turu yapılabiliyor.

Kırım Türk Şehitliği

Yukarıda bahsi geçen Sıvastopol müzesindeki resme konu olan Kırım Savaşı 1853-1856 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu, Fransız İmparatorluğu, Sardinya Krallığı, Birleşik Krallık ittifakı ile Rus İmparatorluğu arasında yapılmış, bir bölümü savaş sırasında bir bölümü hastalık ve açlıktan her iki taraftan 500 000’nin üzerinde kişi ölmüştür. Osmanlı İmparatorluğu’nun kaybının 175 300 civarında olduğu bunların önemli bölümünün hastalık ve açlıktan öldüğü belirtilmektedir. Bu savaşta ölenlerin anısına Sivastopol yakınında bir ağaçlık arazide “Kırım Osmanlı Şehitleri  Anıtı  ve temsili bir şehitlik 2004 yılında, savaşın 150. yıldönümünde törenle açılmıştır.  Ölenleri temsilen  az sayıda taş plaketin  yer aldığı  küçük mezarlık Anıtın arka tarafında.

Amiral Nakhimov Anıtı

Sivastapol’ın en büyük meydanında Kırım Savaşı’nda üstün başarı gösteren Amiral Nakhimov’un anıtı bulunuyor. Anıtın ardından Landing Pier merdivenlerinden denize ulaşılıyor.

Scutled Ships Heykeli

kırım 4Kırım Savaşı sırasında gemilerinin  körfeze girmesini engellemek amacıyla batırılan gemilerin bulunduğu yere limanda denizin içinde, bir kaya üzerine dikilmiş anıt.

Liman bölgesi

kırım 3Çok sayıda küçük teknelerin sıralandığı, büyük yolcu gemilerinin de görebileceği güzel bir yürüyüş alanı. Bu alanda hediyelik eşya satıcılarının bulunduğu küçük bir sokak çarşısı, cafeler, kıyıya paralel uzanan denizi ve liman bölgesini küçük teraslardan seyredilebileceği park alanı bulunur.

Körfezde Rus ve Ukrayna donanmasına ait çok sayıda savaş gemisini görebilirsiniz. Sivastopol Rus İmparatorluğu’ndan bu yana önemli bir askeri liman olmuş, SSCB döneminde 800 parça Karadeniz donanmasına ev sahipliği yapmıştır. SSCB’nin dağılmasından sonra 1997 yılında  Rusya ve Ukrayna arasında  yapılan  bir anlaşma ile 800 parçalık Karadeniz donanması iki ülke arasında paylaşılmış, Rus donanmasının 20 yıl boyunca belli bir ödeme karşılığında körfezde kalmasına izin verilmiştir.  Bu süre Ukrayna Parlamentosu’nun daha sonra aldığı bir karar uyarınca uzatılmış bunun karşılığında Rusya’dan alınan doğalgazın fiyatında indirim sağlanmıştır.

Aleksander Camii

Akyar’da günümüze ulaşabilen ve faal durumdaki tek camidir. Rus Çarı III. Aleksander tarafından Buhara Emiri’nin gönderdiği paralarla yaptırılmıştır.

Hersones Antik Kenti ve Ulusal Sit Alanı

Geç dönem antik Bizans kentlerinden biridir. Ruslar tarafından Rus Hristiyanlığı’nın beşiği olarak algılamaktadır. Khersones Taurica / Kerson / Kersones / Khersoness Pontijs’kyi / Khersonesus / Khersones / Heracleotic Chersonese / Chersonese Taurica / Chersonesus / Khersonesos / Hersonessos gibi söylenişleri vardır. Türkler Sarı Kerman derler. Evliya Çelebi’nin kayıtlarında da bu ad ile anılır. Sarı Kerman denilmesinin sebebi toprağının sarı renkte olmasıdır. Antik kent Akyar limanı ve şehrinin hemen batısında deniz kenarında yer almaktadır. Limanı ile meşhurdur. Döneminde Kırım’ın en önemli kentlerinden biri idi. Yunanlılar tarafından İnkerman civarındaki taş ocaklarından çıkan taşlarla inşa edilmiştir. Bu taş ocaklarının izleri günümüzde de rahatlıkla görülebilmektedir.

1812 yılında Kırım’ı gezen İngiliz Seyyah Clarke’a göre, Ruslar Kırım’ı işgal ettiklerinde Hersones Antik Kenti’nin kalıntıları gayet iyi durumdaydı. Hatta kentin kapıları bile ayaktaydı. Rus işgalinin ilk yıllarında bu tarihi kent ciddi biçimde tahrip edilmiş, geçmiş dönemleri aydınlatabilecek pek çok kıymetli eser ve tarihi buluntu ortadan kaldırılmış, mezarlar (lahitler) parçalanmış, ortaya çıkan taşlar ve mermerler Akyar’a götürülerek inşaat malzemesi olarak kullanılmıştır. Bu tahribatın ardından 1827’de arkeolog Kostuşko’nun başkanlığında başlatılan kazılar 20 yıl boyunca devam etmiş ve 1892 yılında kazılardan çıkarılan eserlerin sergilendiği müze ziyarete açılmıştır. Halen bu müzede çeşitli mermer lahitler ve mozaik üzerine freskler, mutfak gereçleri, seramik ürünler vs. sergilenmektedir. Bölge, ayrıca 1994 yılında “Sit Alanı” olarak ilan edilmiş ve koruma altına alınmıştır.

Ruslar, sonraları bu kenti Slav halklarının Hristiyanlıkla ilk kez tanıştığı yer olduğu iddiasıyla özel bir ilgi göstermeye başlamışlardır. Şimdilerde, buraları kutsal bir yer olarak görülmekte, önemli bir ziyaretgah olarak kabul edilmektedir.

Hersones Antik Kenti kalıntıları içerisinde deniz kenarındaki hafif yüksekçe bir tepenin üzerine yerleştirilen çan, Ruslar tarafından Hersones’in sembolü olarak kabul edilmektedir. Bu çan, Ruslar tarafından Türklerle yapılan savaşlarda ele geçirilen toplar eritilerek yapılmıştır. Kırım Savaşı’ndan sonra Paris’e getirilen çan, 50 yıl sonra tekrar Ruslara iade edilmiş ve şu anki yerine konulmuştur.

Kırım Savaşı için bestelenen Sivastopol mehter Marşı 

Sivastopol önünde yatar gemiler,
Atar da nizam topunu, yerle gök inler.
Yardımcıdır bize kırklar yediler,
Sılasına kavuşmaz aslan yiğitler,
Aman da Kaptan Paşa emir ver bize,
Sılada nişanlımız duacı size…

Sivastopol önünde yıkık minare,
Düşman dedikleri gelmez imane,
Erenler geliyor bize imdade,
Aman da Kaptan Paşa emir ver bize,
Sılada nişanlımız duacı size…

Sivastopol önünde musalla taşı,
Sırma kılıç kuşanmış Arap binbaşı.
Ölürsek şehidiz, kalırsak gazi,
Aman da Kaptan Paşa emir ver bize,
Sılada nişanlımız duacı size…

Yararlanılan kaynaklar:

Gezi Köşesi Prof. Dr. Ayşen Tokol http://www.gezikosesi.com/kirim.html

Soner Yüksel ile Kırım’dan Notlar. Kırım Haber Ajansı. http://qha.tv/video.php?id=5459&dil=1

Kırım Özerk Cumhuriyeti STK https://www.facebook.com/kirimturk/info

Kırım Turu http://www.hgtur.com/15-19hazirankirim.html

Vatan Kırım net http://www.vatankirim.net/yazi.asp?yaziNo=128

Devamı Yalta OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN

Bülent Pakman. Eylül 2014. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.

Kırım ve Kırım Tatarları ile ilgili yazılarımız:
KIRIM TATARLARI
KIRIM HANLIĞI
KIRIM TATARLARININ GÖÇLERİ
GÖÇLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
KIRIM
Sivastopol
Yalta
Gözleve
Çibörek
MUSTAFA ABDÜLCEMİL KIRIMOĞLU
Sürgün (1) _ Can Pazarı (2)
Küllerinden Yeniden Doğmak (3) _ Sürgünde Yeşeren Vatan (4) _ Cesur insanlar Kremlin’e karşı (5)
Sovyet Hapishanelerinde Bir Kahraman (6)_ Sürgünlere Rağmen Yine Kırım Yine Kırım (7)
Ya Vatan Ya Ölüm (8) _  Evimizi Geri verin (9)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 1)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 2)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 3)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 4)
Kırım belgeseli
Karay/Karaim Türkleri

Twitter Widgets

IMG_2080Bülent Pakman kimdir    https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s