Çibörek

Geleneksel bir Tatar yemeği olan çibörek; şuborek, çuberek, şırbörek, çiberek, çiğbörek veya çiborek gibi isimlerle de anılır. Bunlar arasında en yaygın olanı çiğbörektir. İsminin böreğin pişirilmesi sırasında çıkan sesten ya da Kıpçak lehçesindeki “lezzetli” sözcüğünden geldiği söylenmektedir.

6-8 kişilik tarif
Hamuru
• 1 kg un
• bir tatlı kaşığı (silme) tuz
• su
Bir kabta unun ortası açılır, tuz ilave edilerek su yavaş yavaş konulup etraftan un alınarak bulamaç haline getirilir. Kulakmemesi yumuşaklığına gelinceye kadar karıştırılarak hamuru hazırlanır. Hamurlar açılırken bir birine yapışmaması için unlamak gerekir. Hazırlanan hamur bir saat kadar dinlendirilir. Bu basit hamur tarifidir. Bir de yağlı olanı da var.

Harcı
• Yarım kg kıyma (süt dananın az yağlı döşünden, bıçak arası olması tercih sinirli olmaması tavsiye ediliyor)
• 2 adet soğan
• 1 çay kaşığı tuz
• 1 çay kaşığından biraz az karabiber
• ½ bardak su

Soğanlar rendelenerek, üzerine kıyma, tuz, karabiber ve su karıştırılarak harç hazırlanır. Harcı biraz sulu olursa daha lezzetli olur, suyu akan çibörek makbuldür, bunun için de harca yarım bardak suyu bir kere ilave etmek yerine yaptıkça, harcın suyunun azaldığını gördükçe su eklenirse çibereklerin çoğu daha sulu olacaktır.

Hamurdan ceviz büyüklüğünde parçalar alınarak, yaklaşık 20 cm çapında daireler oluşturulacak şekilde açılır. Açılmış olan hamurun üzerine harç, yarım ay şeklinde ince bir tabaka halinde sürülür. Çiböreğin yağ emip lezzetini kaybetmemesi için harç konulup kapatılmadan önce hamurun ununun silkelenmesi kızarırken az yağ emmesini ve lezzetli olmasını sağlar. Hamurun harçsız kısmı harç sürülen tarafın üstüne kapatılarak, harcın dışarıya akmaması için yarım ay şekline gelen çiböreğin kenarları bir tabakla ya da kapatma tırtılı ile kesilir. Bekletilmeden, mümkün olduğu kadar kısa sürede varsa şöyin (şöyin) kazan adı verilen yarım küre biçimindeki ince dökme kazanda, yoksa daha önce tencerede kuvvetli bir ateşte kızdırılmış yaklaşık 2 kg yağa atılarak, her iki tarafı da hafif pembeleşecek şekilde kızartılır.

Ayranla yenilmesi tavsiye olunur.

En yoğun Tatar nüfusunun yaşadığı illerden birisi olarak Eskişehir, Kırım’dan sonra çiğböreğin anavatanı sayılır. Çiböreğin Eskişehir ile birlikte anılmasının nedeni, 1800’lü yıllarda ağırlıklı olmak üzere Eskişehir’in Kırım’dan ve Balkanlardan aldığı kitlesel göçlerdir. Bu bölgelerden Eskişehir’e gelen göçmenler, bu kentte tarım, el sanatlarında ve yapıcılıkta bazı değişikliklere neden olurken, aynı zamanda yeni bir yemek ve mutfak kültürünün de Eskişehir’e gelmesine vesile olmuşlar.

Eskişehir’ göç eden Tatarların ağırlıklı işleri tarım ve hayvancılık idi. Örneğin hayvancılık geçmişine bağlı olarak deri işleme de bu insanların getirip geliştirdikleri iş alanlarından birisi oldu. Tarıma dayalı bir yaşam kültürü, aynı zamanda tahıl (hamur) odaklı beslenmenin yaygın olması anlamına gelir. Tatarların geleneksel işleri, bir yanda hamuruyla diğer yandan et ve kıymasıyla çibörekte bir simge olarak kendini ifade eder.

Çibörek ve Şiir

Çibörek üzerine yazılmış çok sayıda şiir var. Bunların pek çoğu, Tatarların çiböreğe verdiği önem kadar içlerindeki Kırım hasretini ifade ediyor. Çibörek üzerine yazılmış en bilinen şiirlerden birisi İsmail Otar’a ait. İsmail Otar, Kırım Tatar asıllı bir Türk yazar.  Yazdıkları arasında “Çibörek” isimli şiiri halk arasında en çok bilineni ve sevilenidir. Şiirden bir alıntı:

“Atalardan kalmış bize: Etli, yağlı, hamuraş.
Köbeteyle katlama, erişte, yantık, mantı,
Sarı burma, kalakay, kavurma börek, uğmaç,
Şilter, salma, irimçik, tabak börek, bazlamaç,
Hurma yemiş, kesmece, öküz börek, kıygaça…
Saysan bitiremezsin adlarını yıllarca!…
En başında gelir kutlu çibörek!…”

Bir Zamanlar Eskişehir ve Çibörek. Gürcan Banger. 20 Haziran 2010. http://www.duyguguncesi.net/?p=140 sayfasından derlenmiştir. Bülent Pakman Eylül 2015. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.

Kırım ve Kırım Tatarları ile ilgili yazılarımız:
KIRIM TATARLARI
KIRIM HANLIĞI
KIRIM TATARLARININ GÖÇLERİ
GÖÇLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
KIRIM
Sivastopol
Yalta
Gözleve
Çibörek
MUSTAFA ABDÜLCEMİL KIRIMOĞLU
Sürgün (1) _ Can Pazarı (2)
Küllerinden Yeniden Doğmak (3) _ Sürgünde Yeşeren Vatan (4) _ Cesur insanlar Kremlin’e karşı (5)
Sovyet Hapishanelerinde Bir Kahraman (6)_ Sürgünlere Rağmen Yine Kırım Yine Kırım (7)
Ya Vatan Ya Ölüm (8) _  Evimizi Geri verin (9)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 1)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 2)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 3)
İSMAİL GASPIRALI (Bölüm 4)
Kırım belgeseli
Karay/Karaim Türkleri

Twitter Widgets

cropped-cropped-111220105192.jpgBülent Pakman kimdir https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Bülent Pakman’ın video kanalları/arşivi:

Kanal 1

Kanal 2

Kanal 3

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s