Başkurtistan

Öncesi için lütfen tıklayın: BAŞKURTLAR

Başkurtlar, Aral Gölü’nün kuzeyinde Moğaçar Tepeleri civarında, Urallar ve İdil nehri çevresinde yüyıllar boyunca etkili olan Türk kökenli Kıpçak halkı. Başkurtistan, muhteşem florasıyla, balıyla bilinen Ural Dağları’nın batı kıyısından, Rusya müslümanlarının müftülük merkezi başkent Ufa’ya, güneydeki petrol zengini düzlüklerden, görkemli Ak İdil (Rusça’da Belaya) nehrinin açtığı derin vadilere yayılan son derece ilginç bir coğrafyanın üstünde yer alıyor.

Moğaçar tepeleri Ural Dağlarının Güneydeki başlangıç noktası, yaklaşık 440 km uzunluğunda plato. Daha Doğusunda Turgay vadisi var. Buralarda Kazakistan bitiyor, Başkurtistan başlıyor.

Başkurdistan toprakları 6 ay kar altında. Ancak Mayıs, Haziran aylarında şenleniyor. Türklerde adet olan Nevruzda, yani havalar ısınınca düzenlelen bayramın adı Savantoy yani Savan Düğünü.

Başkurtların milli müzik aleti, kuray ağacından yapılan ney benzeri bir üflemeli çalgı olan Kuray. Kuray ağacının çiçekleri Başkurtistan Bayrağının üzerinde de yer alıyor. Bayrak üzerinde 7 aded oluşu Başkurtların 7 boyunu temsil ediyor. Kumız da bir diğer Başkurt çalgısı. 3 tane demir parçasından oluşuyor. Ortadaki oynuyor.

Türk kavimleri iyi at yetiştirmeleriyle tanınırlar. Melezleme yoluyla 200 den fazla at cinsi ortaya çıkarmışlardır. Kaşgarlı Mahmut “At Türkün kanadıdır” der. Doğası at yetiştirmeye müsait Başkurtistan soğuğa dayanıklı, uysal, safkan “Curly Bashkir” yani Kıvırcık Başkurt atlarıyla tanınıyor. Sebebi soğuğa karşı dayanıklı olmalarını sağlayan tüylü olmaları. Günde 30 litreye kadar süt verebiliyorlar. Destanlarıyla meşhur Başkurtistan’ın Ural Batır Destanında da atlarla ilgili çok bölüm bulunuyor.

baskurt-haritasiToradağ dümdüz ovada birdenbire ortaya çıkan ilginç bir yükselti.

Şölgentaş mağarasında kaya resimleri ve işaretleri bulunuyor.

Uçalı bölgesinde İngiltere’nin Stonehenge’ine benzeri taş dizisi herkesin çok ilgisini çekmekte… Uçalı bölgesinde “Yanı Bayramğol” köyünün yakınlarında Baqşay denilen yerde 1956 yılında bulundu.

Daşka taşı 2 m genişliğinde 20 cm kalınlığında düz taş (kaya) üzerine 3 boyutlu olarak yapılmış 50 milyon yıllık olduğu söylenen bir harita. Urallarda bir zamanlar ileri bir medeniyetin olduğu izlerini taşıyor.

Başkurt mutfağı geleneksel Türk mutfağının özelliklerini taşıyor. Et, süt, un ürünleri özellikle kaymak tüketiliyor. Kuzu etinden yapılan beşparmak, tumas, palma, kulamla, itle aşı tadılması gereken lezzetler. Hamur işleri ve Türklerin olmazsa olmazı çay yine baş köşede.

Başkurdistan petrol zengini. Rusya Bölgeleri arasında ham petrol işleme ve akaryakıt üretiminde 1. sırada. Petrol 1937 den itibaren çıkarılmaya başlanmış. Rusya’nın  benzin ve mazot ihtiyacının yaklaşık% 20 sini karşılıyor.

Başkurdistan’da balcılık yaygın. Urallarda eski usüllerle toplanan “Bortevoy balı” dünya çapında şöhrete sahip. Bortevoy  Avrupa Yaban Arılarının, endemik, yani çoğu sadece bu bölgede bulunan 500 e yakın bitkiden toplayarak, ağaç kovuklarına açtıkları deliklere  bıraktıkları bal. Tamamen doğal yani kovan, arı yetiştirme, besleme falan yok. Balı hangi köylü önce bulursa o kovukta alıyor. Ihlamur balı (yüke) da ülkenin medarı iftiharı bir diğer bal. Üretim çok fazla olduğundan ülkede bal fazla para etmiyor.

Ufa‘daki Başkurdistan Cumhuriyeti Ulusal Müzesi 1864 yılında kurulmuş 120 binden fazla eser barındıran köklü bir kültürel adres. Başkurtların milli kahramanı Salavat Yulayev,  Türkolog Ahmet Zeki Velidi Togan ve Başkurdistan balcılığı hakkında kapsamlı bir sergisi de var.

Zeki_Validov

Ahmet Zeki Velidi Togan

Başkurtlar Cumhuriyet rejimini benimseyen ilk Türk halkı. Türk topluluklarında cumhuriyet fikrini ortaya atan Ahmet Zeki Velidi Togan Başkurt ulus bilincini uyandıran gerçek bir Türk kahramanı. Dünya çapında bir Türkolog ve tarihçi. Başkurdistan Muhtar Cumhuriyetinin 23 Mart 1919 da ilan edilmesine önayak olmuş. Ordusuna Başkomutanlık etmiş. Sovyet döneminde adı unutturulmaya çalışılmış. Hayatının çoğunu sürgünlerde geçirmiş.  Diğer Orta Asya Türklerinin bağımsızlık mücadelesinde de emeği var. Sovyet yönetimine karşı Orta Asya’da 1917 – 1931 arası ayaklanma hareketi olan, Enver Paşa’nın da yer aldığı Türkistan Basmacı hareketinin önder kadrosunda yer almış, Türkistan milli birliğini kurmuş ve ilk başkanlığını yapmış. Türkçülüğün önemli isimlerinden birisi. Başkurtların Atatürk’ü.  Doğduğu Khüzen (Küzen) köyünde müze evi bulunmakta. Togan Kıpçak Türkçesinde doğan demek. Zeki Velidi Togan ile ilgili daha geniş bilgileri OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYIN.

Tarihî Ufa şehrinin bir özelliği de Rusya Federasyonu Müftülük merkezinin burada bulunması. Müftülüğün hemen yanıbaşında ise tarihî Abdulkadir Geylani Camisi bulunuyor. Sovyetler Birliği döneminde, camilerin neredeyse tamamı yıkılmış ve yok edilmiş, o zamanlar sadece bu cami kalmış.

Bülent Pakman. Haziran 2014. İzin alınmadan, aktif link verilmeden yayımlamaz, alıntı yapılamaz.

Twitter Widgets Facebook Widgets

IMG_1345Bülent Pakman kimdir?  https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s