Yurt Dışı Müteahhitlik İşleri

Rakamlarla Yurt Dışı Müteahhitlik İşleri

2015

Sektörde yurtdışında alınan proje sayısı geriliyor. Özellikle Rusya, Libya pazarlarının sıkıntıya girmesi ve Ortadoğu pazarında, bölgedeki savaşlar, çatışmalar nedeniyle işlerin aksaması yüzünden alınan işler azalıyor. 2014’te sektörün yıllık iş hacminde yüzde 30’dan fazla daralma yaşandı. Hacim 33 milyar dolardan 23 milyar dolara geriledi. Bu yıl da 2013’teki 33 milyar dolarlık seviyelerin yakalanması zor görünüyor. 2015’in ilk çeyreğinde 2.8 milyar dolar değerinde 23 proje alındı. Eğer Afrika pazarındaki büyük projeler başlamazsa ilk çeyrek verilerine göre sektör, hem proje sayısında hem de yıllık iş hacminde muhtemelen 2014 düzeyinin de altında kalacak. İşler bu persfektikten bakıldığında iyi gitmezken, ‘ortalama proje büyüklüğü’ açısından ise çok olumlu gelişmeler var. Rakamlar, Türk müteahhitlik sektörünün gittikçe daha büyük projeler aldığını, bir anlamda rüşdünü ispatladığını gösteriyor. Gelişmiş finansal kapasite iş alımında etkili oluyor Sektör yetkilileri, dış projelerde asıl gelirin yüksek teknolojili işlerde, yine yüksek katma değerli mühendislik ve müşavirlik işlerinde olduğuna dikkat çekiyor.Bu alanda da gelişme var ancak artık büyük işlerin Türk şirketlerine gelmesi de çok önemli. TMB’nin son raporunda, bu konudaki gelişme şu sözlerle anlatılıyor:

“2000’li yılların başında yaklaşık 20 milyon ABD Doları olarak gerçekleşen ortalama proje bedeli 2013 yılında 81.4 milyon ABD Doları’na, 2014 yılında ise 83.4 milyon ABD Doları’na yükselmiştir. 2015 ilk çeyrek itibariyle ortalama proje bedeli 120 milyon ABD Doları’nı aşmıştır. Ortalama proje bedelindeki söz konusu artış, Türk müteahhitlerin havalimanı, metro, endüstriyel tesisler, doğalgaz- petrol rafinerileri, otoyol ve enerji santralleri gibi büyük ölçekli projeleri üstlenmelerinden kaynaklanmaktadır.

Ayrıca, konvansiyonel pazarlarda nispeten küçük ölçekli projeler üstlenen firmaların yanı sıra yeni pazarlarda, gelişmiş teknik ve finansal kapasiteye sahip firmalar büyük ölçekli projeler üstlenmektedir.”

1972 yılından 2015 Haziran ayı sonuna kadar müteahhitlik firmalarımızca yurt dışında üstlenilen projelerin ülkelere göre dağılımı:
Ülkeler               Toplam Proje Bedeli ($)        Pay (%)
Rusya Fed.           61.254.482.583                             19,6%
Türkmenistan     47.449.318.879                             15,2%
Libya                   29.166.540.000                              9,4%
Irak                       23.147.205.153                               7,4%
Kazakistan          20.707.220.727                              6,6%
S. Arabistan         16.501.058.239                              5,3%
Cezayir                  12.212.883.095                             3,9%
Katar                     11.547.329.605                             3,7%
Azerbaycan           11.016.353.070                             3,5%
BAE                       8.994.218.940                              2,9%
Diğer Ülkeler       69.863.877.677                            22,4%
TOPLAM            311.860.487.969

2015 yılının İlk 6 ayında Türk müteahhitlerince üstlenilen projelerin ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (2015 Haziran sonu itibarıyla)
Ülkeler            Toplam Proje Bedeli ($)          Pay (%)
Türkmenistan  2.600.104.295                        31,6%
Cezayir              2.081.368.742                        25,3%
Rusya fed.         1.804.638.224                         21,9%
S. Arabistan         696.266.000                          8,5%
Azerbaycan           400.144.160                           4,9%
Diğer                      643.201.850                          7,8%
TOPLAM            8.225.723.271

2015 yılı Haziran sonuna kadar bölgesel dağılım;
BDT          %49,4 (154 milyar Dolar)
Ortadoğu %24,6 (76,7 milyar Dolar)
Afrika      %17,3  (54 milyar Dolar-Sahraaltı Afrika %2,5, Kuzey Afrika %14,8),
Avrupa ve Amerika %5,8 (18,1 milyar Dolar)
Asya Pasifik Bölgesi %2,9 (9,1 milyar Dolar)

2014

SEKTÖREL DAĞILIM (2014)
Faaliyet Alanı                  Proje Bedeli       2014 Payı (%)
Karayolu/Tünel/Köprü 6.406.624.847          23,7%
Demiryolu                        2.795.827.601          10,4%
Ticaret Merkezi               2.794.862.181           10,3%
Konut                               2.359.805.129             8,7%
Enerji Santrali                 1.703.737.674             6,3%

2014 ilk 9 aylık dönemde Türk müteahhitleri 36 ülkede toplam tutarı 15.2 milyar ABD Doları olan 173 yeni proje üstlenmişlerdir. Bu değerlerle birlikte, yurtdışında ilk defa proje üstlenilen 1972 yılından 2014 yılı üçüncü çeyrek sonuna kadar 103 farklı ülkede üstlenilen 7601 projenin toplam değeri 292.6 milyar ABD Doları seviyesine ulaşmıştır. Yurtdışı müteahhitlik faaliyetlerinin gündeminde olumsuz etkileriyle öne çıkan en önemli konular Irak ve Suriye başta olmak üzere Ortadoğu’da ve Afrika’da devam eden çatışmalar ile terör olayları olmuştur. Türk müteahhitlerin en önemli pazarlarından olan Libya’daki sorunlar henüz bertaraf edilememişken 2014 yaz döneminde buna Irak’taki terör ve savaş eklenmiş, Musul, Kerkük, Selahattin, Diyala, Anbar, Bağdat ve Basra kentleri başta olmak üzere karşılaşılan ciddi boyutlardaki güvenlik sorunları ile riskleri 43 firmanın 4.5 milyar ABD Doları değerindeki toplam 70 projesinin durma
noktasına gelmesine ve şantiyelerde çalışanların büyük bir bölümünün tahliye edilmesine neden olmuştur.

2014 yılının ilk yarısında yurtdışında üstlenilen proje tutarı % 15 azalarak 9,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2014 yılının ilkyarısında üstlenilen proje sayısı ise geçen yılın aynı dönemine göre 2 adet artarak 116 projeye yükselmiştir. 2014 yılının ilk yarısında en çok proje üstlenilen ülkeler Katar, Türkmenistan ve Cezayir olmuştur. Özellikle Irak ve Libya’da yeni işlerin alınmasında sıkıntı yaşanmaktadır.

Rusya’daki son gelişmeler (cnbce.com dan)

İnşaat sektörün ilk defa 1989 yılında giriş yaptığı Rusya’da üstlendiği 1 550’yi aşkın projenin toplam bedeli yaklaşık 55 milyar dolar. Rusya Federasyonu’nun bu tutarla yurt dışında üstlenilen projelerin ülkelere göre dağılımında % 18,6’lık payla lider konumda. “Türk firmaları 2011-2012 ve 2013 yıllarında Rusya Federasyonu’nda toplam tutarı 10 milyar doları aşan 100’den fazla proje üstlenmişlerdir. Ayrıca Rusya, Türk yurt dışı müteahhitlik hizmetleri açısından olduğu kadar, firmaların üstlendikleri inşaat projelerinde gerçekleşen artış trendine bağlı olarak inşaat malzemeleri talebindeki yükseliş nedeniyle Türkiye ihracatı açısından da önemli bir pazardır. Rusya’ya Batı dünyası tarafından uygulanan yaptırımlar, eş zamanlı olarak petrol fiyatlarındaki hızlı gerilemeye bağlı olarak Rusya ekonomisindeki gelişmeler ve rublenin hızlı değer kaybı önemlidir. Önümüzdeki dönemde Rusya ekonomisinde yaşanabilecek durgunluk, devam eden yatırım ve projelerde olası gecikmeler dikkate alındığında önemli tehdit oluşturmaktadır. Devam eden işlerde sözleşmelerin firmadan firmaya farklılık arz edecek şekilde kısmen ruble kısmen dolar üzerinden yapılmış olması ve rublenin hızlı düşüşü kaygı vericidir. Diğer taraftan rublede yüksek faiz artışıyla sağlanamayan istikrarın sermaye kontrolü getirilerek sağlanmaya çalışılacak olması olasılığı, bir başka risk unsuru olarak bazı piyasa uzmanlarınca dillendirilmektedir.

Projelerin Ülkelere göre dağılımı 2014(1972-2014/6 Ay)

2014 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2013

2013’de yurt dışında üstlenilen 374 proje ile Türk firmalarının 2013 sonunda üstlenmiş oldukları 7 515 projenin toplam değeri 270.6 milyar dolar oldu. Müteahhitlik sektörünün proje üstlendiği ülke sayısı 103’e ulaştı. Sektör 2012 yılını, 29.4 milyar dolarlık proje değeri ile en fazla proje üstlendikleri yıl olarak rekorla kapatmıştı. Bunun 4.9 milyar doları (% 17’si) Türkmenistan’da 80 proje ile üstlenilmişti. 2013 de ise 45 ülkede üstlendikleri 374 projenin toplam tutarı 31,3 milyar dolara ulaşarak yeni bir rekor kırılmış oldu. 2013 yılında en fazla iş üstlenilen ülkeler arasında ilk sırayı yine Türkmenistan aldı. 10,5 milyar dolar tutarında 60 projenin üstlenildiği Türkmenistan’ı, 5,6 milyar dolarla Rusya, 2,8 milyar dolarla Azerbaycan, 2,1 milyar dolarla Irak, 1,8 milyar dolarla Kazakistan takip etti. Diğer taraftan, Irak 65 proje ile Türk firmalarının en çok sayıda proje üstlendikleri ülke oldu.  Türkmenistan’da 2013 yılının ilk 6 ayında üstlenilen projelerin bedelleri 4.8 milyar dolar ile 2012 yılının tamamında üstlenilen proje bedelleri seviyesini yakaladı.

2013’te, bir Türk firmasınca yurt dışında tek başına üstlenilen en büyük proje Aşkabat Havaalanı projesi. Aşkabat Havaalanı, Aşkabat Olimpiyat Köyü 3. Aşaması ve Türkmenbaşı Limanı projeleri, 1 milyar dolar sınırını aşan projeler olarak kayda geçti. Ayrıca, Azerbaycan’da Bakü Olimpiyat Stadı projesi, Kazakistan’da Bakır İşleme Fabrikası Projesi ve Kuveyt’te Liman Projesi yüksek proje değerleri ve nitelikleriyle ön plana çıkıyor. Libya’da 200 milyon dolar değerindeki Elektrik Santrali projesi Türk firmaları tarafından üstlenildi.

Türk firmalarının 2013 de  yurtdışında üstlendikleri projelerin sektörel dağılımında ise konut, ticaret merkezleri ve idari binalar gibi yapı işleri 12,4 milyar dolarla ilk sırada yer aldı.  Ulaşım projelerinin toplam tutarın 10,3 milyar dolar, sanayi ve enerji tesislerinin toplam tutarı 6,2 milyar dolar, su ve kanalizasyon projelerinin toplam tutarı ise 1,3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Yurt dışında üstlenilen bir projenin ortalama proje bedeli 2013 yılında 83,7 milyon dolar, 2012 yılında 60 milyon dolar, 2011 yılında 40 milyon dolar, 2002 yılında  19 milyon dolar. Ortalama proje bedelindeki söz konusu artış, müteahhitlerimizin  havalimanı, metro, endüstriyel tesisler, doğalgaz-petrol rafinerileri, otoyol ve enerji santralleri gibi büyük ölçekli ve katma değeri daha yüksek projeleri üstlenmelerinden kaynaklanmaktadır.

1972-2013 döneminde 103 ülkede üstlenilen 7 bin 371 projenin bedeli de 274,1 milyar dolar

2012

2012 yılında Irak, müteahhitlik firmalarımızın üstlendikleri projeler ile rekor kırmıştır. 2012 yılında üstlenilen 4,4 milyar dolar (% 16.8) değerindeki 114 proje, Irak’ı bir yıl içerisinde en fazla iş üstlenilen ülke haline getirmiştir. Irak üstlenilen projelerin toplam bedelinde % 16.8 ile Türkmenistan’dan sonra ikinci sırada yer almaktadır ve üstlenilen projelerin ortalama bedeli 38 milyon 600 bin dolardır. Türk müteahhitlik sektörünün ilk göz ağrısı olan Libya’da 2012 yılının son 2 ayı içerisinde müteahhitlik firmalarımızın yeniden sözleşmelerini imzalayıp projelere başlamalarıyla, 2013 ve sonrasında Libya’nın tekrar müteahhitlik sektörümüzün gözde ülkesi haline gelmesi beklenmekteydi.

Yurt dışı müteahhitlikte son 40 yılda 94 ülkede üstlenilen proje sayısı 6 500 den fazla. Kolombiya, Papua Yeni Gine, Somali ve Peru’nun 2012 yılında Türk müteahhitlerinin ilk defa proje üstlendikleri ülkeler olmuştur. Bu yeni ülkelerle birlikte Türk müteahhitlik sektörünün yurtdışında proje üstlendiği ülke sayısı 100 e çıkmıştır. 2012 yılı içerisinde Türk müteahhitlerince üstlenilen en büyük projelerin arasında, Etiyopya’daki demiryolu hattı projesi, Türkmenistan’daki Olimpiyat Köyü ikinci aşama işleri, Rusya’daki Kuzey Petersburg otoyol projesi ve Birleşik Arap Emirliklerindeki Abu Dhabi Havaalanı’nın genişletilmesi projeleri dikkat çekmektedir.

2012 Haziran ayı sonu itibarıyla, yurt dışında üstlenilen projelerin toplam tutarı 215 milyar dolar iken yıl sonunda 6.969 projenin toplam değeri 237,4 milyar dolara ulaşmıştır. 2012 yılında üstlenilen projelerin sektörel dağılımı: havalimanı projeleri % 13, konut projeleri  % 12.7, demiryolu projeleri % 11, karayolu/tünel/köprü projeleri % 9.4, sportif tesis projeleri % 9.1 .

Yurt dışında üstlenilen projelerin 2012 yılı Haziran ayı sonu itibarıyla dağılımı:

Bağımsız Devletler Topluluğu % 45 …..96 milyar dolar

Orta Doğu  % 24  …… 52.6 milyar dolar

Afrika   % 20  …..42.8 milyar dolar

Avrupa ve Amerika, % 8 ….   16.4 milyar dolar

Asya Pasifik Bölgesi % 3 ….  7.1 milyar dolar

2012 yılı sonu itibari ile bölgesel dağılım;

BDT % 42.9  …  102.4 milyar Dolar

Ortadoğu % 27.6  …  65.8 milyar Dolar

Afrika % 19.4 …  46.2 milyar Dolar

Avrupa ve Amerika % 7  …  16.8 milyar Dolar

Asya Pasifik Bölgesi % 3.1  …  7.3 milyar Dolar.

1972 yılından 2012 yılı sonuna kadar Türk müteahhitlik firmalarının yurt dışında üstlendiği projelerin ülkelere göre dağılımı:

Rusya Federasyonu % 16.8

Türkmenistan % 12.9

Libya   % 11.4

Kazakistan % 6.8

Irak % 7

Katar  % 5

Suudi Arabistan % 5

Birleşik Arap Emirlikleri % 3.5

Cezayir  % 2.7

Romanya   % 2.5

Bu ülkelerin toplamı tüm ülkelerin % 73.6’sını teşkil ediyor.

Petrol ve doğal gaz ihraç eden, yüksek büyüme kaydedeceği tahmin edilen ve riskleri asgari düzeyde olanlar başta olmak üzere gelişmekte olan ülkelerde altyapı yatırımlarının artması ve iş fırsatlarının çoğalması, BDT ülkeleri üstyapı ve altyapı projeleri ile Türk müteahhitler için önemini koruması, körfez bölgesinin de ilgi alanı olmaya devam etmesi beklenmektedir.

Bülent Pakman. Temmuz 2013. Güncelleme Eylül 2015. İzinsiz ve aktif link verilmeden alıntı yapılamaz.

Bülent Pakman’ın Youtube video kanalları/arşivi:

https://www.youtube.com/user/aliant28

http://www.youtube.com/user/pakman

Twitter Widgets

önerilen şantiye sahasının batısındaki yol

Bülent Pakman kimdir    https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s