Genç İnşaat Mühendislerine tavsiyeler

İstekler üzerine birçok yazılarımızda başta gençler olmak üzere, şantiyeci, yönetici inşaat mühendisi arkadaşlara yaptığımız tavsiyeler burada toplanmıştır. İzin alınmadan, link verilmeden kısmen-tamamen alıntılanmaktadır.

BÖLÜM 1. İŞ ARAMA

İnşaat Mühendisi diplomanızı aldınız, eee sonra?

Önce iş arayacaksınız. Ya tanıdıklarınızdan yardım isteyeceksiniz ya da ilanlara bakacaksınız. Ama önce bilmeniz gereken birşey var. Ne iş yapacaksınız?

Başlangıçta pozisyonlar:
* Saha mühendisi; Çoğu zamanı inşaat sahasında geçer. Hiç proje yapmamışsa projeleri iyi okuyamayabilir. Teknik ofiste çalışmadıkça ilerde paperwork-kağıt işlerini kolay kolay yapamaz. En zor pozisyondur ama genelde getirisi de fazla olur.
* Şantiyede teknik ofis mühendisi; Arada ne oluyor diye sahaya bakabilir. Onun dışında zamanı masada geçer. Planlama, cost control (maliyet kontrolu), hakediş, yazışma, sözleşmeler, günlük-haftalık-aylık raporlar, yeni fiyat hazırlama, claimler (talepler), taşeron takibi, proje arşivleme/koordinasyonu, malzeme siparişleri vb. yapar. Uygulama tecrübesi bir miktar olur, özellikle meraklıysa.
Yukarıdaki iki pozisyon kontrollukta göreceli olarak müteahhitliğe göre daha hafiftir ama o kadar fiili tecrübe sağlamaz. Devlet memuru olarak şantiye kontrolluğunda iş ağırlığı ve sağlayacağı tecrübe daha da azdır.
Projeci; Tamamen masada zamanı geçer. Şantiye ofisinde veya şehirde büroda çalışır. Şantiyede çalışmadıkça uygulama ve inşaat yönetimi konusunda bilgi sahibi olamaz. Şantiyede meraklıysa biraz uygulama tecrübesi edinir.
Devlet dairesinde çalışma; İşin ağırlığı da tecrübe getirisi de çok azdır.

Okulda kalma; Zaman ilerledikçe özel sektöre geçmek zorlaşır.

Üniversitede kalmak isteyenlerin bilmesi gerekenler

Üniversitede kalanlar ne yaparlar? Ona da kısaca değinelim:

“Akademisyenler sürekli ağırlaşan atama kriterleri altında ezilmiş durumda puan toplama telaşına düşmüşlerdir. Yrd. Doçentliğe atanmak için kadro bulan şanslı hocalar daha buna sevinmeye fırsat bulamadan 3 yılda belirli bir puan toplama telaşına düşmektedirler. Çünkü bilirler ki, belirli bir puanı toplayamadıkları takdirde öğretim görevliliğine düşürülürler. Bu arada dersleri ikinci plana atmaktadırlar. Doçentler ise daimi kadroya geçmenin rahatlığı içerisinde profesörlük dosyası için gerekli eksikleri toplamaya çalışır. Profesörler ise ununu eleyip eleğini asmıştır. TÜBA’nın hazırladığı 2009 Bilim Raporu’nda belirttiği gibi ‘profesörlüğü hak edenlerin bir daha bilimsel çalışma ile ilgilenmediği’ açıktır. Ayrıca Doçentlikten profesörlüğe geçen bazı öğretim üyelerimiz, emekliliği garanti altına almış olarak; bilimsel etkinliklerde bulunmayı, kitap yazmayı gerekli görmemektedir.” Bu paragraf Fatih Çekirge’nin köşe yazısından alıntıdır: http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/15513406.asp?yazarid=174&gid=61&hid=15513465

Biraz tecrübe gerektiren mühendislik pozisyonları

Merkez mühendisi; Şantiye koordinasyonu ile ilgili merkez ofiste oturur şantiyeye gidip gelir, gittiğinde şantiyede veya yakın şehirde kalır. Daha önce şantiyede çalışmış olanlar tercih edilir. Şantiyenin işçi, teknik eleman, malzeme ihtiyaçlarını koordine eder. İdare (işveren) ile sürekli temasta olur, İdaredeki (işverendeki) işleri takip eder.
Teklif mühendisi; Sürekli ihalelere giren şirketlerde çalışır. Zamanın çoğu merkez ofiste geçer. Arada yer görmeye falan gider. Fiyat analizleri hazırlar, ön iş programı, maliyet hesabı yapar, metraj çıkarır, method statement (yöntem belirtme) ve ihale dosyasında istenen diğer belgeleri hazırlar. Piyasayı yani işçilik, malzeme fiyatlarını, adam-saatleri bilebilmesi için daha önce şantiyede çalışmış olanlar tercih edilir. Aksi takdirde büroda tecrübeli üstleri tarafından yetiştirilmeleri gerekir.

Gelelim iş bulmaya

Önce iş ilanlarının dilinden anlamak gerekir.

  • Kariyer olanakları sunan şirketimiz: Fazla maaş veremiyoruz ama bizde yapacağınız kariyerle ilerde iyi maaşlı bir yere kapağı atabilirsiniz.

  • İnşaat sektörünün öncü kuruluşlarından biri olan şirketimiz …: Kusura bakmayın şirket adını veremiyoruz. Verirsek kimse başvurmaz. Başvuranlardan birini nasıl olsa kafaya alırız.

  • Yeni mezun, genç, dinamik, yetiştirilmek üzere; Mühendisliğe yakışmayacak ücret verilip, her iş yaptırılacaktır. İş tecrübesi kazanma adına dişinizi sıkarsanız, verdiğimiz üç kuruş para, evrak getir götür, mühendislik bürolarından proje taşıma ve bazı ayak işlerini öğrenirsiniz, kullanıldığınızı anladığında da hemen yerinize gözleri açılmamış yeni bir eleman alırız.

  • 30 yaşını aşmamış mühendis: SGK priminde 30 yaş altı prim indirimini kullanmak istiyorum, bu kadar ince düşünen bir firmayız, çok çalıştırıp az maaş veririz, 30 yaşını geçtiği an bizim için bitmiş demektir.

  • Yeni aldığımız ihaleye uygun en az 5 yıl deneyimli 2 adet inşaat mühendisi, 1 adet elektrik mühendisi, 1 adet makine mühendisi: Aslında mühendisle çalışmak istemiyorum ama yapı teknik şartnamesinde en az 2 adet 5 yıl deneyimli mühendis çalıştırmak zorundasın dediği için mühendis alıp değer kıymet bilmeden çalıştıracağım. Alt yapı firmasıysam eğer, formenler ve operatörleri mühendisten üstün tutarım, ilkokul mezunu cahil patronum ve sahada beni mühendisten daha çok dinlerler, çünkü maaşları ben veriyorum.

  • Mimar, mühendis satış elemanı; Firmam satış yapamıyor, lise mezunu alsam beni o da kurtarmaz, piyasada da boşta epey onca yıl okumuş olan mühendis-mimar var, gelip beni kurtarsın, ancak çok kazanmadığım için ücreti de çok beklemesin.

  • En az 10 yıl deneyimli mühendis: Biz işi aldık, ama ne işin nasıl yapılacağını biliyoruz, ne de bunu başkasına öğretebiliriz. Mühendisim diyen gelsin, işi bütün sıkıntılarıyla sorun çıkarmadan yapsın ve iş bitince de çekip gitsin.

  • Yoğun çalışma temposu ve esnek iş saatlerine uyum sağlayabilecek: Esnek dediysek lafın gelişi. Saat-maat, tatil-matil, izin-mizin, uyku-muyku, dinlenme-minlenme yok. Sabahın körü, gecenin bir yarısı demeden gece-gündüz çalışılacak.

  • Sorumluluk alabilen: Şantiye’de kaza, hatalı iş olduğunda “valla patronların bu işlemlerden hiç haberi yoktu, onlara danışmadan kendim yaptım” diyebilecek.

  • İnsiyatif sahibi: Acil durumlarda kendi kendine karar alan, ancak başarısız olursa sonuçlarına katlanabilen.

  • Temsil yeteneği olan: Her toplantıda basına demeç veriyormuşçasına havalara giren, kendini  bir şey sanan, burnu havada bir kişilik.

  • Takım çalışmasına yatkın: İki eliyle bir şeyi doğrultamayan, lakin kalabalığın arasında kaynamayı becerebilen ve iş yapıyor imajı çizebilen!

  • B sınıfı sürücü belgesine sahip: Şirket arabasını kendisi kullanacak. Uzun yola alışık olacak. Onca maaş verirken bir de şoför maliyetine katlanamayız.

  • Analitik düşünebilen: Her türlü çözümlemeyi bekliyoruz. Biz bir türlü beceremedik.

  • İnsan ilişkilerinde başarılı, ekip çalışmasına uygun: Şantiyedeki hiziplere katılmayacak, herkesle iyi geçinecek, dedikodularda uzak duracak, durumu idare edecek biri.

  • Yurt içi yurt dışı seyahat engeli olmayan: Uçakla, arabayla o şehir senin, bu ülke benim sürekli dolaşacak. Evini barkını unutacak. Evliyse sorun olabilir, isterse eşine bir danışsın. Ya da hiç danışmasın, onun için belki de daha iyi olur. Kendi bilir.

  • Gelişime, araştırmaya, öğrenmeye açık: O kadar işin arasında araştırmaya, eğitime ne paramız, ne de zamanımız var. Mesleğiyle ilgili gelişmeleri iş saatleri dışında kendi araştırıp öğrenecek.

  • Tercihen İngilizce bilen: Yapılacak işle bir ilgisi yok ama  inşaallah ilerde olur. Arada İngilizce mektup yazmak gerekebilir. Hasbelkader bir yabancı ile toplantımız falan da olabilir. Fazla mal göz çıkarmaz.

  • Özveri ile çalışabilecek: Hiçbirşeyden şikayet etmeyecek. Yanımda yatan horluyor, yemekler berbat, klima çalışmıyor, internet yavaş, maaşlar hala ödenmedi vb falan demeyecek.

  • Problem çözme yeteneği olan: Her konuda çözülecek bir problem arayan, rahatsız mizaçlı.

Toparlayalım:

Her geçen gün büyümekte ve yaptığı yeniliklerle inşaat sektörüne yön veren şirketimiz takım arkadaşıları aramaktadır.
Üniversitelerin ilgili bölümünden mezun,
Proje yönetiminde en az …. yıl deneyimli,
benzer büyük ölçekli projelerde deneyimli,
Çok iyi derecede …….ce, tercihen …..ça bilen,
konusunda uzman.
Duygusal zekaya sahip,
Analitik düşünebilen,
Çözüm odaklı,
Sen dili yerine ben dilini kullanan,
Sözlü ve yazılı iletişimi kuvvetli,
Sorumluluk alabilen, disiplinli,
Uluslararası vizyona sahip,
Takım çalışmasına yatkın
Sorumluluğundaki işlerin zamanında ve kaliteli bir şekilde yapılmasını sağlayacak,
Analitik düşünme yetisi olan ve disiplinli,
Yoğun çalışma temposu ve esnek çalışma saatlerine uyum sağlayabilen, vb

Böyle bir ilan copy-paste yani kes-yapıştır olabilir ya da şirket gereksiz başvurular istememektedir, ya da şirketin insan kaynakları elemanının işgüzarlığıdır, ya da şirket kendini gereksiz yere şişirmektedir ve başvuruya değer değildir. Aslında büyük ihtimalle bu laf kalabalığı:  “Bak biz ne kadar da ince eleyip sık dokuyan kurumsallaşmış, zor beğenen bir firmayız. Bizden iş almak kolay değildir. O kadar para vereceğiz, o halde aday tüm özellikleri barındırmalı” ucuzcu mantığının dışavurumudur. Buna karşılık “….da inşa edilecek …… inşaatı için Proje Müdürü alınacaktır” gerçekten ihtiyaç ilanıdır ve bu tür ilan sonucu gelebilecek istihdam daha sağlam olacaktır.

Buna karşılık Avrupa Birliği, KfW, World Bank gibi finansal kuruluşların temin ettikleri kredilerle yapılacak işler için verilmiş aşağıdaki türden ilan çok normaldir. Bu şartlar yerine getirilemiyorsa KESİNLİKLE başvurulmamalıdır zira aksi durumda kredi kuruluşundan onay almak mümkün değildir.

FIDIC sözleşmelerine vakıf
İngilizceye yazışma yapacak denli hakim
En az 20 yıllık inşaat mühendisi olmak
En az 10 yılını yönetici olarak geçirmek
En az 2 benzer proje bitirmiş olmak ,
iş bitirmeleri işverendn alınacak yazılarla belgelemek

  • Peki başvurunuz, hatta görüşmeye gitmeniz sonrasında bir ses çıkmadıysa sebepleri ne olabilir? 

  1. Nitelikleriniz uygun olsa da daha uygun olduğunu düşündükleri ve/veya CV’sinden, görüşmeden öyle olduğunu anladıkları birini tercih etmişlerdir.

  2. Nitelikleriniz istenenlere uygun değildir. Uygun birisini bulmamış olsalar bile bu nedenle sizi dikkate almamışlardır.

  3. CV’niz veya görüşmenizden “ben bu işi yaparım, ben bu işin adamıyım, ben bu işi bilirim” izlenimini vermemiş olabilirsiniz.

  4. Pozisyonu gerektiren iş henüz kesinleşmemiştir. İlan işi alabiliriz, zaman kazanalım diye verilmiş olabilir. İş alınmış da olsa başlaması gecikecek olabilir.

  5. İlandan sonra pozisyon firma içerisindeki mevcut kadrodan ya da ilan dışında bir şekilde karşılanmış (firmada çalışanların tanıdıklarını getirmesi gibi) olabilir.

  6. İnşaat Şirketi ya da İnsan Kaynakları Firması CV portfoyü oluşturmak/geliştirmek amacıyla ilan vermiş olabilir. Bu durumda ilandan belki 1 yıl sonra da ses çıkabilir.

  7. Sürekli ilan veren bir şirketse, özellikle çoklu pozisyonlara, sirkülasyon çok fazla demektir. Yani işe alınanlar fazla durmuyordur. Birisi ayrılınca gönderilmiş CV’leri tararlar ve en uygun gördüklerinden başlamak üzere telefonla aramaya başlarlar. Böylece sizin başvuruya aylar sonra hatta 1-2 yıl sonra bile cevap gelebilir. İlanları mümkünse geriye doğru tarayıp bu tür şirketlere boşuna başvurmayın.

  8. Overqualified” yani istenenden fazla nitelikli/kalifiye olduğunuz kanaati edinmişlerdir. Böyle durumlarda sizin öngördüklerinden fazla para isteyebileceğinizi, az paraya razı olma durumunda bile ilerde parası daha iyi bir iş bulup gitme ihtimalini, sizin üzerinizdeki pozisyondakiler sizden daha az kalifiye ise bunun problem çıkarabileceğini düşünmüşlerdir.

  9. Nitelikleriniz çok uygun olsa da firmada sürekli, uzun yıllar çalışacak yaşta olmadığınızı düşünmüş olabilirler.

  10. Nitelikleriniz çok uygun olsa da sağlıklı, dayanıklı, enerjik bir görünüm/izlenim vermemiş olabilirsiniz.

İş görüşmelerine nasıl hazırlanmalı?

İnşaat şirketleriyle mülakata (işe alım görüşmesine) giderken bilmeniz, yapmanız ve yapmamanız gerekenler:

* Görüşmeye gitmeden önce şirket, kişiler ve istihdam edileceğiniz proje ve pozisyon hakkında bilgi edinin.

* Düzgün temiz, bakımlı, özenli ve sade giyinin. Kravat ve ceket olmazsa olmazdır. Tırnaklarınız, eliniz, yüzünüz temiz, dişleriniz fırçalanmış olmalı, ağzınız kokmamalı. Abartmamak kaydıyla deodorant, parfüm kullanın. Ayakkabılar boyalı olmalı. Erkeklerde sakal traşlı, saç traşı düzgün olmalı. Bayanlarda aşırı makyaj olmamalı, frapan giyinmemeli, saçı düzgün olmalı.

* Randevu verilirken kiminle görüşeceğinizi ya da kime gideceğinizi  öğrenin. Görüşmeye ne erken ne geç, tam zamanında gidin.  Adresi haritadan tesbit edin. Ulaşım zamanlamasını yapın. Gecikeceğiniz durumlarda mutlaka haber verin. Telefon numaralarını cebinize kaydedin.

* Sigara içiyor olmak eksi puandır. Hiç olmazsa görüşme öncesinde ve sırasında sigara içmeyin. Elbette ki bu adam gibi yerler için geçerlidir.

* İkram olarak su veya çayı tercih edin.

* Kendinize güvenin, güveninizi abartmadan gösterin, bunun için özellikle mülakat yapana (yapanlara) dönük konuşun, gözlerine bakın, gözünüzü kesinlikle karşınızdakilerden kaçırmayın.

* Umutsuz olduğunuz izlenimini vermeyin. Kriz, piyasanın durumu, işsizliğin ne kadar yaygın olduğu gibi konuları açmayın, açılırsa da geçiştirin, “zorlukların üstesinden gelinecektir” gibi ifadelerle.

* Gevşeyin rahat olun, dik yürüyün, dik oturun, arada espri yapın, kendinizi stresli, asabi gösterirseniz hiçbir şansınız olmaz.

* Abartılı el hareketleri yapmayın.

* Ciddi olun ama yüzünüzde çok hafif gülümseme de olsun. Görüşme olumsuz geçse bile bu ifadenizi koruyun. Sakın somurtmayın ne görüşme sırasında ne de sonunda. Gülümseyerek ve sakin şekilde ayrılın.

* Güveninizi tüm mülakat boyunca korumaya çalışın. Mülakat yapanın en önemli amacı kendinize güvenip güvenmediğiniz, sabırlı-asabi olup olmadığınız, diksiyonunuz  vb yani kişiliğiniz hakkında bilgi edinmektir.  Sorular yanında bunu sizin halinizi, hareketinizi, oturuşunuzu, mimiklerinizi, sizi doğrudan gözleri ile inceleyerek yapar. Buna hazırlıklı olun, rahatsız olmayın.

* Görüşmeye zihnen hazırlıklı gelebilirsiniz ama mülakatı yapan sizi bekleterek, mülakata geç başlayarak, uzun başvuru formu doldurtarak, mülakat sırasında telefon görüşmeleri yaparak, odaya çıkıp girerek mülakatı uzatır, farklı konulara çekerek dikkatinizi dağıtır, sabrınızı dener ve doğal halinizi görmek, el yazınızdan ipuçları elde etmek ister.  Bunlara hazırlıklı olun.

* Görüşme devamında bir üst şahıs gelip aynı soruları sorabilir ve siz gittikten sonra verdiğiniz cevapları karşılaştırabilirler. Bu nedenle gerçeklerin dışına çıkmayın.

* CV’nizde yazılanları ezbere bilmek zorundasınız. CV’niz ile ilgili sorulara hazırlıklı olun. CV’nin genelde görüştüğünüz kişinin önünde olur ama onun o anda okumasından ziyade sizin anlatmanız önemlidir. CV’nizi hem yazılı hem de flash disk ile yanınızda bulundurun zira iyi organize olamamış şirketler daha önce göndermiş olduğunuz CV’nizi bulamayabilirler.

* Teknik sorulara hazırlıklı olun. Örneğin sizden çalışma planı, organizasyon şeması yapmanız bile istenebilir. Gireceğiniz pozisyon ile ilgili tüm teknik bilgileri mülakat öncesi gözden geçirin. İşin detaylarını biliyorsanız yazılı plan, program yapın ve sunun.

* İşe alınacağınız pozisyon yöneticilik ise yöneticilik vasfınızın olduğunu göstermek zorundasınız. Bu konuda anlatımlarınızı hazırlayın.

* Mülakatı yapanın anlattıklarını not edin. Notları lalettayin bir kâğıda değil not defteri ya da ajandaya, dijital ortama kaydedin. Anlatılan bir şeyi sonradan sorarsanız hiç bir şansınız kalmaz.

* İstediğiniz ücret ve şartlar için hazırlıklı olun, önceden bilgi edinin, arz-talep durumunu bilin. Ne verilirse razı görünmenin, düşük ücret istemenin eksi puan olabileceğini de unutmayın.

* Bizde falanca pozisyon şu kadar alıyor vb diyerek görüşme sırasında taktik icabı ücreti düşürmek, sizi pek tercih edilmeyen lokasyonlara, pozisyonlara yöneltmek isteyebilirler.

* Sadece ücret değil tüm diğer şartları da konuşun. Konaklama, ulaşım, yemek, yıllık izin, aile statüsü, deneme süresi, masraflar (vize, oturum) vb gibi.

* Yanınızda fotoğraf, çalışan kalem bulundurun.

* Görüşme sonrası Facebook, blog sayfanız, tweetlerinizin araştırılabileceğini unutmayın.

* Şirket görüşmeyi geciktirmişse, mühendis ile mülakatı yapan Şirket Patronu, Genel Müdürü, CEO’su, İnşaat İşleri Müdürü, Proje Müdürü, Koordinatör gibi üst düzey bir yetkili ya da doğrudan birlikte çalışacağınız birisi değilse, görüşmeyi yapan personel, insan kaynakları müdürü dahi olsa o şirket beş para etmez demektir.

İnşaat şirketleriyle mülakat (görüşme) yaparken karşılaşabileceğiniz sorulara hazırlıklı olun. Örneğin:

1. Karakteriniz hakkında;

* Bana kendinizden bahsedin.

* Güçlü yanlarınız nelerdir?

* Enerjik/tuttuğunu koparan birisi misiniz?

* Sizi diğer adaylardan ayıran özellikleriniz nelerdir?

* Kişisel kariyer hedefiniz nedir?

2. Daha önceki işleriniz hakkında;

* Neden bu kadar iş değiştirdiniz?

* Son işinizden/daha önceki işlerinizden neden ayrıldınız?

* Daha önceki işlerinizde neler yapıyordunuz?

* En son çalıştığınız pozisyonda sorumluluklarınız nelerdi?

* Daha önce yöneticilik yaptınız mı? Yöneticilik vasıflarınız nelerdir?

* Eski amirlerinizden referans istesem hakkınızda ne derler?

3. Görüşmeye gittiğiniz şirket ve iş hakkında;

* Şirketimiz hakkında neler biliyorsunuz?

* Bu işi niçin istiyorsunuz? (Not: iş için ya fazla istekli görünmeyin ya da başarıda iddialı olduğunuzu kanıtlayarak gösterin)

* Sizi bu şirkete çeken ne oldu?

4. Görüşmeye gittiğiniz iş ile ilgili kapasiteniz hakkında;

* Bu pozisyonda  neler yapabileceğinizi düşünüyorsunuz, planınız nedir, hangi hedeflere ulaşmaya çalışacaksınız, izlemeyi planladığınız stratejiyi anlatın.

* Çalışma tarzınızı nasıl tanımlarsınız?

* Bir iş günü içerisinde bitiremeyeceğiniz kadar çok işi yapmanız isteniyorsa bu durumun üstesinden nasıl gelirsiniz?

* İşlerinizi düzenlemek için hangi teknik ve araçları kullanırsınız?

* Ne zaman işe başlayabilirsiniz?

* Daha önce işinizle ilgili önemli bir sorunu çözmek durumunda kaldığınızda neler yaptınız?

5. Şartlar hakkında;

* Yoğun iş temposunda çalışabilir misiniz? (Bunun anlamı “gece, gündüz, hafta sonu, mesai saatine falan bağlı olmadan çalışmayı kabul ediyor musunuz?” demektir)

* Seyahat etmenize engel var mı? (Bunun anlamı sizi sık sık uzun seyahatlere gönderecekler demektir)

* Şantiyede uzun müddet kalabilir misiniz?  (Bunun anlamı şimdi ya da gerektiğinde şantiyedeki eleman açığını sizinle kapatabiliriz demektir)

* Başka bir şehirde çalışmayı düşünür müydünüz? (Bu pek kimsenin gitmek istemediği varsa veya ilerde olursa oraya göndermek niyetindeler demektir)

*  Ücret beklentiniz nedir?

* Daha önce ne kadar kazanıyordunuz?

6. Diğer konular;

* Sağlığınız nasıldır? Özellikle yaşınız ileriyse bunu sorabilirler.

* Eşiniz çalışıyor mu? Çocuklarınızın okul durumu nedir?

* Yüksek Lisans bölümünüzü neye göre seçtiniz?

* Şirketinizin kanun dışı bir iş yaptığını öğrenirseniz ne yaparsınız?

7. Son olarak;

* Bana sormak istediğiniz bir şey var mı? (Görüşme sırasında açıklığa kavuşmayan pozisyon tanımı, şartlar, görüşme sonrası aşama ile ilgili sorularınızı sorun, kalacak yer, maaşlar şirket politikası olarak 1-2 ay geriden ödeniyor mu, deneme süresi var mı, cep telefonu ya da kartı, laptop gibi, ancak gereksiz sorular da sormayın. Örneğin; “Gideceğim yerde internet var mı? Çamaşırımı kim yıkayacak? gibi)

Not: Yukarıdaki sıralama görüşme sırasında farklı olabilir. Soruların cevaplarını ezberlemeyin, sadece kafanızda iyice ölçüp biçin ki sorular farklı yönetildiğinde zorlanmazsınız. Cevaplarda evet-hayır kullanmayın. Cevaplayamadığınız sorularda nedenini kısaca açıklayın.

İkinci aşamada işe girme durumunuz belli olduğunda iş sözleşmesini görmek isteyin. İş sözleşmesine bakın deneme süresi var mı? Varsa deneme süresinde ya da sonra kendi isteğinizle işten ayrılırsanız sizden tazminat isteneceği, yol parası, vize, oturum masraflarının kesileceğine dair hüküm var mı?

Ücret beklentiniz nedir?

İş görüşmesinde ücret beklentiniz sorulursa ne cevap vereceksiniz?  Yüksek rakamla işi kaçırabilme olasılığı var mıdır. Düşük söylerseniz daha baştan değerinizi düşürmüş mü olursunuz? Hiçbirşey söylememek daha mı iyidir?

Öncelikle piyasa rayiçlerini iyi bilmek gerekir. Gerekiyorsa iyi bir araştırma yapmalısınız. Bunu yaparken deneyim ve eğitim farklarına göre kendinizi artı-eksi puanlanmalısınız.

DURUM

İş görüşmesinde maaş sorusuna verilen cevap dağılımı:

Hedeflediği, ideal ücreti söyleyenler % 40

Ücret söylemekten kaçınanlar % 37

Bildiği kadarıyla ortalama bir rakam söyleyenler % 20

Piyasanın biraz altında söyleyenler % 3

OPSİYONLAR

  • Bilgi verilmemişse, şartların ve maaş dışında varsa ne gibi yan faydaların verildiği sorulmalıdır.

  • Düzenli ücret ödeyemeyen işverenle maaşın mertebesini konuşmanın bir anlamı yoktur. O yüzden maaşların halihazırda ne zaman ödenmekte olduğu açık açık sorulmalıdır.

  • Düşük ücret isteyen karşı taraftan çok olumsuz puan alır. O yüzden düşük ücret isterken en azından açık açık aslında bu işin ücreti şudur gayet iyi biliyorum ama işe de ihtiyacım var diyebilmelidir.

  • Yüksek ücret isteyen piyasa rayiçlerini bildiğini de göstermelidir. Hatta isim vererek falanca işyerinde filanca aynı pozisyona şu kadar veriliyor gibi.

  • Halihazırda düzeni olanın iş değiştirmek için ancak daha iyi şartlara evet diyebileceği (risk vb. açısından) normaldir. Bunu da açıklamalıdır.

  • İşveren istenilen ücreti sorup düşünülenden daha yüksek bir rakam aldığında ya o ücret vermelidir ya da istihdam gerçekleştirilmemelidir. Aksi takdirde aday  işe en başından mutsuz başlayacaktır.

  • Kurumlaşmış bir işveren zaten ücret sormaz. Piyasa bellidir. Her pozisyonun piyasada sağlam şirket, kıytırık şirket marjında aralığı vardır. Buna göre işverenin ücret politikası ve skalası da belli olmuş olmalıdır. Aynı işyerinde benzer düzeydeki pozisyonlara farklı ücret verilirse orada problem çıkması kaçınılmazdır.

SONUÇ

İş görüşmesinde ne ücret istendiği sorusuna “sizin mutlaka belli bir skalanız vardır, ona göre teklifiniz bana uygun gelirse sorun olmaz” gibi yuvarlak bir cevap verip topu işveren tarafına atmak en uygunu olabilir. Ancak kişiye özel şartlara göre ve işverenin düzeyini de dikkate alarak düşük, yüksek ya da piyasa seviyesinde belli bir rakam da verilebilir. Verilecek en kötü cevap bu konuda bilgim/fikrim yok olacaktır.

Bu konudaki diğer yazılarımız:

CV nasıl olmalı? Deneyim aranıyorsa

Patron Mühendisten ne ister? (İngilizce)

Büyük inşaat şirketleri nasıl adam arar/alır?

BÖLÜM 2. GENEL TAVSİYELERİMİZ

Deneyim ve Uzmanlaşma

Rahmetli Fevzi Akkaya ağabeyimiz kitaplarında mühendisi şöyle tanımlar: Mühendis, otuz beşine kadar zarar verir, kırk beşinden sonra geri ödemeye başlar, altmışında en üst düzeye çıkar, seksenden sonra hikaye anlatmaya başlar.

Yeni mezun bir inşaat mühendisi hayata atıldığında okulda öğretilenlerden çok farklı bir dünya ile karşılaşacaktır.

Okulda nosyon verildiyse iş her alanda epey kolaylaşır. Nosyon kavrayarak, araştırarak, aklı kullanarak kendi kendine iş yapabilme erkidir. Okul öğrenmeyi öğretmişse şanslıdır.

Okulda “mafsallarla mesnetlenmiş diagonal bir rijit cismi” anlamadan mezun olmuşsa bunu anlamamış olmanın önemi olmadığını anlayacaktır. Zira iş hayatında bununla karşılaşmayacaktır. Onun yerine karşılaştıkları ise ona hiç öğretilmemiştir. O halde yapılacak şey hızla deneyim kazanmaktır. Bir kere kaderinin ona çizdiği yolda işe başlamak zorundadır. Ondan sonrası kendine kalmıştır. O yolda iyice pişmeli ve kendini geliştirmelidir. Bu da bir 10 yıl alacaktır. Etrafına bakmalı ve sektörde neyi eksik görüyorsa oraya ağırlık vermelidir.

Çalışılan işyerini sık değiştirmek ilerde mutlaka kötü puan getirir. Mümkünse başladığı alan üstyapı ya da altyapı hangisiyse onu bir daha değiştirmemeye çalışmalıdır. Aynı şekilde projecilikten mi, şantiyecilikten mi hangi işten başladıysa ondan devam etmek en iyisidir. Ancak burada bir parantez açalım. Diğer alanları da bilmek önemlidir. Mesela bir şantiyeci çizimleri çok iyi okumasını da bilmek zorundadır. Hatta mecbur kaldığında alelacele proje yapması veya proje revize etmesi de gerekebilir. Bunun için de işe projecilikle başlamalı veya bir ara projecilik yapmalıdır. 50 yaşında bir deneyimli mühendise çizimde gösterilen dairesel bir kolonun gerçekten dairesel olduğuna inandırmak için neler çektiğimi hiç unutmuyorum. Teklif hazırlama işlerinde çalışan bir mühendis ise hem proje hem de şantiye deneyimli olmalıdır.

Ya şantiye? Şantiye tozu yemeden bir kaç yılını geçiren mühendis o ana kadar ne yapmışsa, projecilik, paperwork, memurluk, öğretim üyeliği gibi, artık mecburen ömür boyu onu yapacak, ille de sahada çalışacaksa şantiyede en alt kademeden başlayacaktır.

Sonuç: Bir alanda devamlılık, ama diğer alanlarda da gerekli ölçüde bilgi sahibi olduktan sonra.

Mühendisin Devreleri (Rahmetli Fevzi Akkaya ağabeyimizin “Şantiye El Kitabı”ndan alıntı)

”Bir mühendisin kıymeti her yaşta bilgisi ile tecrübesinin toplamı ile ölçülür.”

İncelediğimiz mühendis 25 yaşında diploma almıştır. Dağarcığında birçok bilgi ile şantiyeye ayak basmıştır. Fakat bu bilgisini kullanma tecrübesine sahip bulunmuyor, heyecanlı ve ürkektir. İlk görevi kendisine teslim edilir edilmez bu bilgiler, kafasında, sıra gözetmeden birbirini itip öndekinin yerini almaya başlar, hepsi kifayetsiz, gözükür, sarıldığı mektep kitapları bile derdine çare olamaz. (Aslında bu bilgilerini kullanma tecrübesine henüz sahip değil.)

İlk günlerin heyecanı geçtikten sonra, yavaş yavaş bilgisini kullanma tecrübesini edinmeye başlar. 8 ile 10 senelik bir devreden sonra, 35 yaşlarında, tecrübe eğrisi, bilgi eğrisi ile çakışır, mühendis artık bilgisini kullanma tecrübesini edinmiştir. Artık bir inşaat nosyonuna sahip olmuştur.

Bu devre yürür geçer, mühendis mektep kitaplarından gayri kitaplar edinmeye ve kütüphanesini teşkil etmeye başlar. Tecrübesi arttıkça, kafasında bilgileri tasnifli olarak yerleşir, bunlara yenileri eklenir ve mühendisin bilgi dağarcığı 65 yaş civarına kadar artmakta devam eder…(Nokta. Devam edelim 🙂

65 yaşına gelen mühendis, o zamana kadar edindiği tecrübe ve bilgiye sahiptir, ama yenilerini edinme kabiliyeti artık kalmamıştır.

Yaşı ilerledikçe hafızası da gerilemeye başlar, 70’e kadar kendini idare eder, 75’de artık eskimiştir, ama kendisi farkında değildir. 75’den sonra ise hafızası süratle gerilemeye başlar, yenilerinden eskilere doğru gerek bilgi gerekse tecrübe dağarcığı hızlanarak boşalır. Boşaldıkça mühendis eski günlerin tatlı hikayelerini anlatmakla yetinir, ta ki Emrihak vakti olup nalları dike…(takriben yaş 80 !)

Eğer bu mühendis devlet memuru ve 65 yaşında emekli olmuş ve köşeye çekilmiş ise, pek hikaye anlatmaya vakti kalmaz, çoğu zaman fakir, iki sene içinde toparlanır gider…

25 – 35 yaş arası : Tecrübesizlik Devresi

Bu devrede mühendis hatalar yapacaktır. Bu hataların bir kısmı zarasızca bertaraf edilirse de bir kısmı direkt veya endirekt zararlara sebeb olur.
(işinden dolayı şantiyeyi yekun bir gün geciktirse, bir günlük şantiye masrafı = Endirekt zarar)

Zaman ileledikçe hata oranı azalır, fakat yaptığı hatalar ilk günkülerden ağır olur. Bunun sebebi kendisine duymaya başladığı emniyettir, halbuki daha kafi miktarda hata işlememiştir.

Böylece mühendis devre sonuna erişir, dağarcığında yetişiri kadar (hata/zarar) derslerinden oluşan bir tecrübe birikimi vardır, artık bilgilerini emniyetle kullanacak tecrübeye sahip olmuştur.

Not : Herşey bir bedel karşılığı elde edilir. Bu devredeki zarar yekünü mühendisin tecrübe edinmesi için önenen bedeli teşkil eder. (Küçücük bir fark : bedel mühendisin cebi yerine şantiye kasasından karşılanır. (Vakti ile bizler için de karşılandığı gibi.))

45 – 65 yaş arası : En verimli devre

Birinci devreden çıkan mühendisin bilgi ve tecrübe eğrileri yükselmeye devam eder ve nihayet 45~65 yaşları arasında en verimli devresine ulaşır.

Ama zannedilmesin ki hiç hata yapmaz, o da beni beşere özgü hataları yapabilir. Fakat bu hatalar, asgari düzeydedir ve büyük zararlar doğurmayacak niteliktedir. (İşin garibi, bir hata işlerler, arkasından aynı hatayı bir daha işlerler.)

Bu devreye ulaşmış olan mühendis, dizayn yapabilir, projeleri kritik edebilir, alternatifler düzenleyebilir, inşa metodları tespit edebilir düzeye erişmiştir.

Rahatça şantiye ve teknik büro şeflikleri yapabilir, şirket hatta şirketler yönetebilir.

65 – 75 yaş arası ve sonrası

65’e ulaşan mühendisin bilgi ve tecrübesi doruğa ulaşmıştır. Ama bu yaştan sonra heyacanı azalır, evvelce sefa görünenler yavaş yavaş cefa rengine boyanmaktadır.

Mühendis 70’e kadar idare eder, 75’den sonra ise koyuverir. (75’den sonrası için söz yok!)

Mühendis yavaş yavaş faal hayattan çekilmeye başlar, yeni bilgi ve tecrübe edinmez, fakat dağarcığında kıymetli bir hayat tecrübesi birikmiştir. Danışmanlık, yönetim kurulu üyelikleri için (fakat ancak ve en çok 75’e kadar) biçilmiş kaftandır.

İncelemede prototip mühendis olarak 25 yaşında diploma alıp 80’e kadar yaşayan bir mühendis seçildi.

Prototipin dışındaki bazı mühendislerde, tecrübe eğrisi az veye çok yükselirse de, bilgi eğrisi, start noktası olan diploma tarihinden sonra, mektep bilgi seviyesinin altına düşmeye başlar. Zamanla bilgi ile alakalarını keserler. Bunlar kendilerine ‘Metremikap Mühendisi’ derler, hemen hemen yalnız tecrübeleri ile iş görürler, okumuş formene eşittirler.

Halbuki : Bir mühendisin kıymeti, her yaşta, bilgisi ile tecrübesinin toplamı ile ölçülür.

Mühendisler şaraba benzerler, eskidikçe kıymetlenirler derler. Doğrudur ama grafikleri prototipe benzeyenler için ve 70 yaşına kadar geçerli olmak üzere…

Metre mikap (küb) mühendislerine gelince, bunlar hava almışlardır ve sirkeye dönüşmüşlerdir.

İyi bir projeci için min devre 35 yaş sonrası, iyi bir büro şefi için min. devre 45 yaş sonrasıdır.

Bir mühendis 25 – 35 yaş arasındaki tecrübe devresini şantiyede geçirmeden hele ilk günden büro mühendisliğine karar verirse, bilmelidir ki ebediyen eksik kalır, şantiyeye hitab eden projeler yapamaz, statikerlikten öteye geçemez.

Not : Burada sözü edilen bilgiden kasıt, şüphesiz bütün kütüphaneyi nokta virgül kafada emre amade bulundurmak değildir. Nokta virgül hariç, mektepte veya mektep sonrası edinilen klasik ve teknik bilgilerin işe yarar veya günlük işte kullanılır halde tutulması, derinleşmek istenilen mevzularda başvurulacak literatürün bilinmesidir.

Yabancı Dil

İnşaat mühendisi öncelikle hangi yabancı dili (dilleri) bilmeli? Bu konudaki detaylı araştırmamızı ayrı bir sayfada verdik. Okumak için lütfen tıklayın: http://wp.me/PAexV-2KL 

Not: Petrol fiyatlarının düşmesi, Rusya ile yaşanan kriz, yurt dışı işlerine büyük darbe indirmiştir. Bu nedenle 2018 itibarıyla ikinci yabancı dilin hangisi olması gerektiği (Rusça ya da Arapça) belirsiz durumdadır.

Bilgisayar

Office programlarına çok iyi hakim olmak şarttır. Word, Excel bilmek zaten olmazsa olmazdır. Onun yanında Autocad, Primavera veya MS Project gibi hazır programları da iyi bilmek çok avantaj sağlar.

Bilgisayara, sorunları kendi kendine çözecek derecede hakim olmak gerekir. Dağ başında yardım alacak kimse bulunmaz genelde.

Direksiyon sallama

İyi araba kullanmasını bilmek rekabet ortamında çok avantaj sağlar. İnşaat mühendisi mesleği süresince büyük olasılıkla karayolu ile yüzbinlerce kilometre yol katedecektir. Şirketler tasarruf olsun diye şoför istihdam etmeyebilirler. İş başa düşebilir. Yurt dışında hangi ülkede olursa olsun korkmadan, heyecanlanmadan direksiyona geçecek kadar iyi bir sürücü olmak gerekir. İyi araba kullanmak için kendine güvenme, cesaretli olma, aşırı hız yapmama, riske girmeme, ilk kez geçilen güzergah üzerinde etrafa dikkatle bakarak belli röperleri beyne kaydetme gibi alışkanlıklara sahip olma, arabada, mobil telefonda navigasyon yoksa haritalar bulundurma, önceden güzergahı belirleme, uyuma olasılığına karşın araba içinde 12 volt su ısıtıcısı ile ya da termosla kahve yapacak ekipman, cep telefon çakmak kablosu bulundurma gibi önlemler almayı tavsiye edilir.

1983 yılında Suudi Arabistan’ın Taif kentinde Prens Naif Saray şantiyesinde çalışırken bir gün entarili bir Arap, pikabını geçecek yer bulmadığından binanın yakınına getiremedi. Arkadaki malzemeleri boşaltamıyorduk. Israrıma “hadi istersen sen geçir“diye cevap verdi. Aldım anahtarını jipi geçirerek binanın önüne parkettim. İşin özeti budur.

Çevre edinme

İletişim yeteneği gereklidir. Geniş çevre edinmeniz ilerde işinize çok yarayacaktır. Tanıştığınız insanların iletişim bilgilerini kaydedin. İş ararken, iş takibi yaparken, teknik bilgi almak gerektiğinde insanlar işinize çok yarar. Yardım istemekten katiyyen çekinmeyin, utanmayın. Birşeyin yabancısı olmak hatta onu bilmemek ayıp değildir. Bu arada iyi briç bilir ve oynarsanız çevreniz daha da genişler. İnanmazsanız deneyin, garanti veriyorum pişman olmayacaksınız.

Bilgi depolama

Bol bilgi toplayıp bunları kolay erişebileceğiniz ortamda (USB, harici hard disk gibi) saklayın. Kendi bilgi deponuzu oluşturun geliştirin. Örneğin İngilizce-Türkçe-İngilizce teknik sözlüğü gibi. Çalıştığınız yerde bulduğunuz prosedürler, formlar, keşif, analiz, birim fiyat tarifleri, teklif hazırlama, yazışmalar, laboratuvar testleri, sözleşmeler, şartnameler, standardlar v.b. çalışmaları “çaktırmadan” deponuza aktarın. Kağıt dökümanları pdf formatına çevirin. İnternette paralel arama yapın, yararlı bilgileri depolayın. İş değiştirdiğinizde bunlar çok işinize yarayacaktır.

Masa

Dağınık, karmakarışık, herşeyin, klasörlerin üstüste, yanyana olduğu bir masa kötü puandır. Mühendisin dağınık olduğu intibaını verir. Bunun tersi, bomboş bir masa da “işi gücü yok, boşuna para alıyor” intibaını verebilir. Yapacak işiniz de olmasa masanız üzerinde birkaç dosya, referans evrakları, proje olsun. Boş oturmayın, bazı dosyaları, araştırma raporlarını okuyun, projelere bakın, arşivleme yapın.

Dikkat edilecek özel hususlar

Mesai sırasında sosyal medya paylaşımları yapmayın, şirket arkadaşlarınıza sosyal mesajlar göndermeyin. Mesai sırasında iş dışında çektiğiniz, çektirdiğiniz fotoları paylaşmayın, örneğin şantiyede kedi, köpek severken, odanızın penceresinden görünen kar manzarası gibi.

Temiz ve iyi giyinin, traşlı olun. Devlet dairelerinde iş takip ederken, toplantılarda uygun kıyafetli olun. Ter kokmamaya önem verin. Düzenli olarak önceden deodorant kullanın. Ağız kokusuna karşı önlem alın, yanınızda karanfil ya da nane şekeri bulundurun. Sigara içmek size çok puan kaybettirir, irade zayıflığına delalet eder. İçkiye düşkün görünümü vermeyin ve sakın sarhoş olmayın, kendinizi az da olsa kaybetmeyin, diliniz dolaşmasın. Sabah işe akşamdan kalmış olarak gelmeyin. Bunun yanında alkol almamak da bazı iş çevrelerinde sosyalllik açısından negatif görünüm verebilir. Özetle alkol konusunda dengeyi tutturun.

Sabah kahvaltılarınızı ihmal etmeyin. Düzenli olarak her sabah kahvaltı yapmanın, öğrenme, dikkat ve verimlilik üzerinde son derece olumlu etkileri vardır. İşyerinizde, şantiyede çay, simit, poğaça vb. ile kahvaltı yapmaktan kaçının. Bu düzensizliğinize delalet eder.

Yorucu çalışma, uyanık kalma, zihin açıklığı için gerekli enerjiyi kahveden alabilirsiniz. Bir süre denedikten sonra zararını görmezseniz, bol bol şekersiz, sütsüz kahve için.

Bizim meslekte zor ama yine de sağlığınıza dikkat etmeye çalışın. Bu konudaki yazımızı okumak için LÜTFEN TIKLAYIN.

Şantiyeci, yönetici nasıl olmalı

İnşaat mühendisi takım çalışmasına yatkın olmalı, insan psikolojisinden çok iyi anlamalıdır. İnşaat sektöründe insani ilişkiler – iletişim çok önemlidir. Yönetim – Management erki (yapabilme gücü) olmalıdır. Bunu biraz açalım:

Şantiye’de alt kademe yani işçi, usta ister proje müdürü isterse yeni mezun mühendis olsun talimat alacağı adamı önce bir tartar, yoklar, acaba kafa dengi midir, sert midir, yumuşak mıdır, kafaya alabilir miyim gibilerinden. Bu nedenle mühendisin onlara vereceği ilk izlenim çok önemlidir. Nasıl başlarsa öyle gider. Onlara otoriter olduğunuz, kaytarmaya izin vermeyeceğiniz izlenimini vermek ŞARTTIR.

Mühendis olmayan ancak iyi şantiye deneyimli tekniker, formen, usta gibilerine çok dikkat etmek gerekir. Bunlar mühendisten iyi olduklarını kanıtlamaya çalışırlar bunun için de mühendisin açığını ararlar, özellikle bilgi açısından. Patronlar da onlara yeni mezun mühendisten daha fazla değer verirler. Onlara açık vermemeye dikkat etmelidir.

Yerinde sert, yerinde anlayışlı olmasını bilmek gerekir. Ustayla işçiyle uğraşmak dünyanın en zor işidir. Ama sadece onunla kalsa, beyaz yakalılar da ayrı bir derttir. Kimi araba ister, kimi evi paylaştığı arkadaşını şikayet eder, kimi falanca niye benden fazla alıyor der, kimi ben yapamıyorum gitmek istiyorum der. Yöneticilik zor iştir. Senin de sorunların vardır ama derdini kimseye anlatamazsın. Şirket sahibinin, üst yönetimin en son duymak isteyeceği sorun, şikayettir. Onların sizden beklediği onlara sorunları nakletmemek, yokluklar içerisinde mucizeler yaratmaktır.

SONUÇ: Zayıf olan sevilmez ve mütevazılık üst değer olarak görülmez. maalesef gerçek bu. Mütevazı olmaya kalktıkça saygı azalmaya başlar.

Şantiye demek sorun demektir. Öfkeyle kalkmak inşaat mühendisliğinde hiçbir zaman yapılmayacak şeydir.

Yeri geldiğinde politik olmak gerekir. İtalyan mühendislerin bir deyişi aklıma geliyor; “You can never call a bastard supervisor as ‘bastard’, yani daha kibarcası “şerefsiz bir kontrol mühendisine asla ‘sen şerefsizsin’ denmez”. Burada insanlarla iletişimi bilmek önem kazanıyor.

İlginçtir ama şantiyede çalmasını da bilmek gerekir. Örneğin yırtık olmak gerekir. Bunu biraz açalım. Birden fazla şantiyeleri olan bir büyük yapım projesinde bazı olanaklar genelde ortaktır. Örneğin mobil yani hareketli vinç tektir. Bunu şantiyenin biri alır, bu arada başka şantiye de ister. Biri vermek istemez, diğeri almak ister. Bu durumda hangi şantiye şefi daha yetenekliyse o kazanır.

Şantiyede kliklerle karşılaşabilirsiniz. Daha açıkçası şantiye çalışanları bölünmüş olabilirler. Olmaz demeyin, ben çok gördüm. Dedikodulara kesinlikle yorum yapmayın. Sadece dinleyin o kadar. Bir tarafa katılmazken yaptığınızın doğru olduğunu hissettirmezseniz iki taraf da size mesafe koyar. En kötü şey düşman edinmektir. Bu size ilerde kötü referans olur.

Şantiyede patronun casusları olabilir. Kimseye açık vermeyin.Çalışanların dolduruşuna gelmeyin. İş, patron, şartlar vb hakkında sürekli şikayet ederler. Bunlar kulağınızı birinden girsin ötekinden çıksın. Bunlar şikayetlerini patrona yapacak cesaretleri olmayanlardır. İsterler ki bunu başkaları yapsın.

Planlı çalışmalı

İnşaat mühendisliğinde planlı ve yöntemli çalışma şarttır. Neyin nasıl yapılacağını işe başlamadan belirlemek yolun yarısıdır. Yani önce Proje Yönetim Planı yapılmalıdır. Şantiyede rahmetli Fevzi Akkaya ağabeyimizin 6M kuralı önemlidir, yani Method/Yöntem + Money/Para + Machine/Makine + Material/Malzeme + Men/İnsan + Management/Yönetim. (Not: Fevzi Akkaya kendi 5M kuralına Management’i sonradan ilave etmiştir). Yukarıda metot yani yönteme değindik. Ancak metot dışındakiler olanaklara bağlıdır ve genelde eksiktir. Örneğin hakediş yapmadan, onaylanmadan, ödenmeden iş çok zor yürür. Patron cebinden para çıkmadan iş hakedişle yürüsün ister, hatta iş yapmadan hakediş yapılsın ister. Makine eksiktir, malzeme gelişi aksar, doğru dürüst adam bulunmaz vb. Metot dışındakilerde bu gibi eksikler metodu da etkiler ve aksatır. Zincirin halkaları gibidir bu beş faktör.

İnşaat mühendisliğinin bir çok alanının her birinde sayısız iş kalemi bulunmaktadır. Özellikle bina inşaatlarının ince işlerinde (Not: Yapının taşıyıcı sistem ve dolgu duvar işleri kaba inşaat; diğer fayans, boya, sıva vb. işleri ise ince inşaat olarak tanımlanır). Bunun için de başlarda küçük şirketlerde çalışmayı büyük şirketlere tercih etmekte yarar var. Zira küçük şirketlerde birçok iş, bazen işin tamamı üzerinize yıkılır. Büyük şirketlerde ise ve departmanlardaki görev bölümleri nedeniyle ancak belli bir alanda deneyim sahibi olunabilir. Halbuki inşaat sektöründe olabildiğince hızlı bilgi ve deneyime sahip olmak avantaj sağlar.

Kısacası kendini rüzgara bırakmadan vizyonunu seçen, kategori ve iş alanı açısından uzmanlık dalını belirleyen ve orada ilerleyen, sorumluluk alan, dikkatli, karar vermede zorluk çekmeyen, hiçbir zaman verilen işi yapamam diye düşünmeyen, şişirme iş yapmaktan kaçınan, sabırlı, inatçı, yılmayan, yaratıcı, hırslı, insan psikolojisini, insanlarla iletişimi bilen, sistematik çalışan bir mühendisin başarılı olmaması mümkün değildir.

BÖLÜM 3. GELELİM ŞANTİYEYE

Şantiye kampı, şantiye tesisleri nasıl tasarlanmalı?

Rahmetli Fevzi Akkaya ağabeyimizin “Şantiye El Kitabı” adlı eserinden:

ŞANTİYE OFİSİ

İlk olarak bu binanın çabuk yapılıp kendi kafanı ve kurmaylarını sokacak bir yapı olduğunu unutma.

Şantiye şefi odası akşam toplantıları dolayısı ile geniş olmalı.

Giriş kapısı yanında kapıcı-çaycı odası bulunsun. Kapıcı çaycı bu odada bir perde arkasında uyumalı.

Vezne geri odada olmalı ve tevziat bina arkasından yapılmalı.

Bina tek girişli olmalı. WC ve lavabolar, bina arka cephesinde ve orta kısımlarında tertip edilmeli ve 140 cm yüksekliğinde fayans döşenmeli.

Yerler zengin bir şap, fakat tercihan karosiman, tavan tahta veya 10mm. kontraplak, çatı eternit, kiremit veya ondüle saç.

Ofiste ihtiyaçtan fazla bir iki oda tut… Misafirleri de düşün.

Bina önünde veya tercihan yanında, hesabından dört fazlası ile bir otopark tertiple. İki başa kör gözlerin görebileceği standart park işaretlerini dik.

Şantiye ofisinin yeri: Şantiyeyi imkanınca güzel gören, ana iş saha ve ünitelerine nispeten kolay ulaşabilecek, yabancıların şantiye içine girmeden gelebilecekleri, hırçın ve rahatsız edici gürültülerden uzak bir yer olmalı.

KONTROLLÜK OFİSİ

Her işin sözleşmesinde bu mevzuata ilişkin bir madde vardır. Ona uygun bir bina yapacaksın. Yoksa da yapacaksın, fakat aynı çatı altına girme. Yeri, taksimatı, otoparkı için kontrollükle anlaş. Şantiye ofisine çok yakın ve çok uzak olmasın (uzağı tercih et).

SOSYAL BİNALAR

Bu isimde toplanan binalar: Staff bekar lojmanı, işçi lojmanları, duş + çamaşır, mutfak, yemekhane, gazino, revir

Hepsinin hacmi pikde hesap edilmek üzere, staf ve işçi adetine bağlıdır. Ana ölçü ve kişi başına mekanları Neufert’in öğrenci, işçi ve gençlik yurtları bahislerinde bulacaksın. Fakat unutma ki oradakiler uzun ömürlü tesisler içindir. Senin şantiyen ise iki, üç seneliktir. Sonunda kendi elinle alaşağı edeceksin.

Bütün bu tesislerin yerleri: Şantiye çalışma sahası dışında en yakını min. 100m. mesafede. Özellikle yatakhaneler imkanınca sessiz köşede.

SPOR TESİSLERİ

Öneri: Şantiyende, sığdırabileceğin bir yer bulup bir saha uydur. Sırası ile voleybol, basketbol, futbol… Bunları da başıboş bırakma, staff arasından (tercihan saygın) birisini memur et.

Spor tesisleri için en uygun yer: Çalışma alanları dışında, tercihan iş sahalarından görülmeyen, fakat şantiye ofis binasından görülen bir yer!

AMBARLAR

Öneriler: Her ambarda krenli veya krensiz bir açık saha tertiple

Tel çitle çevrili, kontrol altında özel bir saha ayır. Buraya herkesin el attığı, tamah çekici şeyleri koyacaksın. Su boruları, oluklu saçlar, ambalaj sandıkları vs. gibi

Kapalı ambar girişine 3.60x 3.60 iki ofis odası çat. Giriş ağzını bir tezgahla çevir, alışveriş buradan yapılsın, önüne gelen içeri dalmasın.

Çatıda ışık için sağ ve solda bir saç sırasında, iki kör bir saydam saç tertiple, kafi ışık alırsın

Portal kren, ambar kapısına mal indirebilmeli. Sundurma yapmışsan, kren, saça önüne mal indirebilmeli

Öneri : Ambarında girişi kontrollü bir yerde bir serbest kısım ayır. Buraya sık giren çıkan fakat ismi olmayan yatak, makara dili, dişliler, V kasnakları, tekerlek ve miller gibi malları (bir seferde çıkış yaparak) koy, takipten kurtul.

Atelye ve imalat, buraya yalnızca ambarcına haber vererek serbestce girip çıksınlar. Alsınlar veya geri versinler.

Şantiyen büyükse yedek parça ve inşaat ambarlarını ayırabilirsin.

Yedek parça ambarı kapalı saha ihtiyacı için kaba formül F=120+(2xn) m2

n=pik zamanında çalışan makina adeti

İnşaat ambarları kapalı saha ihtiyacı için kaba formül F=120m2 + iş ve şantiye büyüklüğü ile orantılı bir saha…(Gerekirse 30m. boyunda)

Ambarların yerleri : Ambarlar, şantiye iç sirkülasyon yolları dışında, toz altından uzakta, alışveriş yapacak ünitelerin kolay ulaşabilecekleri bir yerde kurulmalı.

Şantiye ofisi ile kolay irtibatlı bir yer de bulmuşsan fena olmaz.

ÇİMENTO SİLO VE DEPOLARI

Depo Yerleri : Betonyere imkanınca yakın, betonyer düzeyinde veya yüksek. kapıların ikisine de kamyon yanaşabilmeli, yaklaşım yolları imkanınca şantiye iç sirkülasyonu dışında kalmalı

Taban betonu zeminden 0.25m. yüksek, çevrede drenaj hendekleri, saç dizmede biniler hakim rüzgar ve yağmura göre tertipli

Depo içinde Stok: Tahta veya kalas üzerine max. 15 torba

Silolar tabiatı ile beçing plent yanında, plente göre belli koordinatlarda, fakat beçing plent sirkülasyonuna zarar vermeyecek yerlerde tertiplenmeli

SU DEPOLARI TESİSAT

Su deposu yeri : Nazari olarak su sarfiyat ağırlık merkezinde olmalı, fakat pratikte, şantiye topografisine uygun, su gelişine, veya kuyu veya dereye göre uygun yer seç. Trafik dışında kolay erişilebilen bir yer olsun.

Tesisat: Galvanize demir yahut 10 – 15 atü PVC boru ile. İmkanınca dışı şebeke ile max 0.40m derin hendeklere gömülü.

Trafik altı geçişler demir boru kovanlar içinde

SANTRALLAR ELEKTRİK TESİSATI

300 KVA güce kadar trafoları direk üzerine koyabilirsin. 300 KVA’dan daha büyük güç kullanacaksan nizami olarak köşk yapmak mecburiyetindesin.

Santrallerini, bir tarafı açık sundurma şeklinde ve oluklu saç örtülü olarak yap. Generatör radyöterlerinin hizasında havalandırma panjurları tertiple.

Zemin beton ve tabii zeminden 0.40 m. yüksek olsun.

Santrallerinde generatörleri taban betonundan 0.30 m. yüksek temeller üzerine koy.

Akaryakıt deposu santral dışında olsun

Santralinde 600 RPM’den yüksek devirli betonun varsa sesi rahatsız edicidir. Susturucuları güzel olsun ve geri tarafa doğru çevir.

Tevzi tablosu kapaklı, yağmura karşı korunmuş olsun.

Santral yeri havadar bir yer olsun, toz altında olmasın, tamir atelyesi civarında olsun.

Enerjini TEK’den alıyorsan, alış yeri, şantiyeye giriş yeri ve son direk için idare ile anlaşman lazım

Santral elektriğinin, memleket şebeke elektriğinin kilovat saatinden en az 5 misli pahalı olduğunu göz önünde tut.

Öneri: 300 KVAdan fazla enerji çekiyorsan otomatik bir kondansatör grubu kullan, reaktif ödemelerden kurtul.

ATELYELER

Öneri: Çelik imalat işi fazla olan şantiyelerde, makina tamir işleri ile imalat işlerini ayır.

Açık sahaları 150 doz beton yap. kaybettiğin somuna ve çamurda eşelenmeye değmez.

Küçük ve orta boy şantiyelerde, elektrikçiler için atelyede min 40 m2 yer ayır. büyük şantiyelerde elektrikçilere de 10b x 12L x 3.75h benzer bir atelye ile daha mütevazi bir açık saha yap. Bu atelye tamir atelyesi ile bitişik olmalı

Açık saha, kapalı sahanın min. 1.5 misli olmalı

Açık saha portal kreni, tamir edilecek teçhizatın en ağır parçasını elleyebilecek ve yükünü atelye kapısına teslim edebilecek tonaj ve yükseklikte seçilmelidir.

Atelye kapalı sahalarının büyüklüğü, atelyenin yükleneceği yüke, içine konulacak atelye teçhizatına ve bir de makinacının insafına bağlıdır.

Şantiyede, pik zamanında çalışır olan ve atelyenin ellemesi gerekli ağır teçhizatın adeti (n) ise.

Atelye sahası F=120+5n

Atelye içinde birer overhed kren monte et.

20 m’lik tipi kullanıyorsan bu kren min 3t. kapasiteli olmalı.

10 m’lik tipi kullanıyorsan 750 kg’lık basit bir ceraskal kafi gelir.

Atelyenin yeri: İlk olarak toz altından, tuzlu su serpintisinden uzak olmalı, mümkünse şantiye sirkülasyon yolları dışında, ana trafik yollarına yakın, her türlü teçhizatın kolay ulaşabileceği bir yer seçilmeli

Atelyeye yer seçerken, tek başına kendisini değil, atelye yedek parça ambarı + inşaat ambarı + oksijen lastik sırt çevirme + döküm atelyeleri + yıkanma yağlama ve bütün bunlarınaçık sahalarını bir grup olarak göz önüne al.

Ağır vasıtalar park sahası da bu gruptan fazla uzak olmasın.

YIKAMA YAĞLAMA

Sundurma çatısını yüksek tut. Çünkü yıkamada özellikle yağlamada damper kasaları kalkık durumda olacaktır.

Yeri: Atelye grubundan uzak, fakat ağır vasıtalar parkı yakınında. Eğer park atelyeden uzakta ise sundurmanın yeri park yanında. Öyle yer seç ki etrafı çamura bulamayasın

BETON LABORATUARI

Min. hacim: Şantiye ofisinde yanyana veya tercihen birleştirilmiş iki oda yetişir.

Min. Laboratuar Teçhizatı : 120 ton pres…5ve 25 kg. tartar iki terazi… Tüpgaz ocağı…

Elek serisi: 75 – 50 – 25 – 10 – 5 – 2.36 – 1.18 – 0.60 – 0.30 – 0.15 mm. numune alma kapları…Slamp konileri…Kap, kacak, ala vs.

Labaratuarın yeri: Beton Plenti ile ofis arasında bir yer en uygundur. Beton plentine yaklaşmayı tercih et…fakat toz ve gürültüyü göz önüne al…. özellikle plent önünde ipnator çalışıyorsa gürültüye dikkat et, maniaların arkasına gizlenmeye çalış

YOLLAR

Yollara hafif bombe verebilirsin. Stabilizeni yağış mevsiminden en az iki ay evvel bitir ki otursun ve kışın dağılmasın stabilizen min 0.30 m olsun

Yolunu çok güzel drene et, hendeklerini temiz tut. Büz kullanmaya mecbur olursan min. çap 0.30 m kullan. tabana 0.10 m. beton at, yan boşlukları betonla doldur. 150 doz kafidir.

Büzlerin üstünden stabilize üstüne kadar 0.50m. dolgu eti bulundur. İmkansızsa büz yan ve üstündeki beton etini arttır.

Turşu gibi piyasa büzünü kullanmaktansa büzlerini kendin dökmeyi tercih et. İmkan olan yerlerde büz yerine açık beton hendekleri tercih et.

Şantiye Sirkülasyon Yolları

Ana ağır trafik yollarını, elverdiği kadar, sirkülasyon için kullanma

Şantiye sirkülasyon yollarında mesafelerin kısa olması dolayısı ile hızlar düşüktür. Max hızı 40 km. kabul edebilirsin.

Yollarını açık hendeklerle drene et. Mecbur olmadıkça büz kullanma.

Kantarları şantiyede kurmak gerekli ise şantiye girişine ve ana yol şeridi dışına kur.

Sirkülasyon yollarını öyle tertip et ki, muhtelif imalat sahalarına ve ünitelerine hizmet eden vasıtaların tafiği diğerlerini rahatsız etmesin, dikine kesişmesin, gerekli hızı sağlayabilsin.

İmkanınca min kurblar kullan max. meyiller kullanma.

İnşaat başlamadan önce şantiyenin hazırlık planlaması

Rahmetli Fevzi Akkaya ağabeyimizin “Şantiye El Kitabı” adlı eserinden:

ŞANTİYENİN KARAKTERİ

İş başladıktan sonra şantiyenin ana üniteleri yerlerini değiştiremezler, yükselip alçalamazlar. Planlarken ve kurarken çok dikkatli ol. Bu ünitelerin pozisyonları ve yükseklikleri, ana iş ve imalatlarının sevk yollarına uygun olmalıdır.

Şantiye ünitelerinin plandaki yerlerini ana işin planı, yüksekliklerini ise işin finiş kotları etkiler. Şantiye planlamasına ana işten başla ve özellikle yükseklikleri gözden kaçırma.

Ana iş ünitelerinin herhangi birisi üzerine, iş programı müsait olsa dahi, şantiye ünitelerinden birisini koyma, hatta servis yolu bile geçirme. Mecbur kalırsan bunu en son düşün.

Bütün şantiye tesisleri geçici karakterdedir.Ofis ve lojmanlarında kafi konforu sağla, fakat hiç bir zaman lükse kaçma. (dışarıdan değilse de içerden gülerler…)

Atölye, ambarlar, ofis ve hatta staff ve işçi lojmanlarını portatif yap.

Trafo, santral, kompresör grubu, yıkama yağlama gibi yerleri sundurmalarla tertiple

PRENSİPLER

Bir iş ne kadar küçük olursa olsun, muhakkak bir şantiye planı yap. ilk günden bir şantiye dosyası aç. Planlarını ve projelerini numarala içine at.

Gerek şantiyeni kurarken gerekse şantiye çalışırken, yapacağın değişiklikleri veya ilaveleri bu planlar üzerinde etüd et ve planlara işle. Ellerin pantolonunun arka cebinde, kafadan yapacağın her değişiklik ve ilave, bilesin ki ileride muhakkak ayağına takılacaktır.

Ana işin ağır trafiğini şantiye içine sokma.

Hakim rüzgar, meltemler istikametini göz önünde tut. Toz yapan üniteler diğerlerini rahatsız etmesin.

Deniz şantiyesi ise tuzlu su serpintisinden zarar görecek üniteleri, serpinti hattından en az 100 m. içeri al.

Şantiyenin çok pislik çıkaran ünitelerini, pisliğin temizlenmesi kolay olan kenarlara tertiple. Yapamazsan hemen yanına pislik stok sahası ayır.

Şantiyenin birbirleri ile alakalı ve yek diğeri ile çok alışveriş yapan ünitelerini bir araya topla.

Şantiyenin üniteleri, ham malzemelerini en kısa yoldan kısaca almalı ve bunların mamülleri (ehemmiyet derecelerine göre) mümkün olan en kısa yollardan, ana işte kullanılacağı yerlerine ulaşabilmelidir. (En az viraj ve kesişme ile, en az manevra ve vasıta ile)

Şantiye sahasını dümdüz yapma, optimum %1 meyil ver. Yoksa sağanak yağmurlarda boğulursun.

Trafik yollarını atlayan şantiye tesislerine en az 7.50m. klerans ver. Kalkık damper kasaları alaşağı etmesinler.

Gürültüden etkilenecek üniteleri sakin köşelere al.

Not: Bu prensiplerin hepsinin birden yerlerine oturtulması, belki de hiç bir şantiyeye nasip olmaz. İmkanınca bunlara yaklaşmaya çalış. Birini diğerine feda etmek gerektiğinde hızı öne geçir.

ARAZİ İŞLERİ

Şantiyenin kurulacağı saha ve sahaların ana inşaat aks sitemine bağlı olarak 1/500 ölçekli birer plankote ve gerekenlerinde iskandil haritalarını çıkart.

Bu plankote ve iskandiller, ana iş ünitelerinin ve muhtemel şantiye sahasının sınırlarını, münasip miktarda aşmalı. Komşu şantiye ve komşu tesislerin yeteri kadarı ile, saha içinde ve civarındaki enerji hatları, elektrik, telefon, telgraf, su, gaz hatları plankoteye alınmış olmalı.

Plankotelerde zemin cinsi de gösterilmiş olmalı

Toprak, kum, kaya hudutları belirtilmeli

Plankotelerde, hakim rüzgarlar istikameti ile, deniz, dere, göllerin max. ve min. su seviyelerini göstermeyi unutma.

Eğer şantiye plankote sahası içinde su ve enerji yoksa etrafı gez…Su ve enerji alabileceğin en yakın yerleri ara. Su ve enerjinin şantiyeye kadar boylarını ve sahaya girebilecekleri yerleri tespit et.

Bulduğun suların debilerini ölç ve numuneler al. (Mevsim sonundaki min. debiyi verilerden takip et.)

Yüksek gerilim enerji hattının voltajını öğren. 34 KV.den yüksek voltajlı hatlardan enerji alamazsın.

HAZIRLIKLAR

Ana iş kalemlerinin inşa metodlarını adam akıllı incele ve detaylarını tespit et.

Şantiyede özel saha ayrılması icap eden, inşaat ve imalat ana kalemlerinin, iş programındaki günlük inşa ve imal miktarlarını esas tutarak: İnşa, imal, kür, ham stok, mamul stok, ve transit stok miktar ve hacimlerini hesapla.

Elindeki teçhizatın kapasiteleri, yapacakları işleri kafi emniyetle karşılayacak düzeyde olup olmadığını kontrol et.

Hesapladığın inşaat, imalat ve stok miktar ve hacimleri için gereken sahaları ayrı ayrı hesapla ve şantiye genel yerleşim planı için seçtiğin aynı ölçekle, ayrı ayrı kağıtlar üzerine, bu sahalara hizmet eden teçhizatla beraber çiz.

Belli pozisyonda bulunmaları şart olmayan fakat bir araya toplanmaları gereken üniteleri de sence uygun pozisyonlarda, tek kağıt üzerine çiz.(İleride, yerine yakışmazsa, pozisyonları gereğince değiştirebilirsin.)

Staff ve işçi listelerini incele, pik zamanındaki mevcuda göre Staff bekar lojmanı, işçi lojmanları, yemekhane, mutfak, gazino hacimlerini tespit et.

Ofis ve yetkilisi ile anlaşarak kontrollük ve otoparklarını, laboratuar ihtiyacını sapta, 1/500 ölçekle ayrı kağıda çiz.

Şantiyenin boyuna posuna göre misafirhaneyi ya ayrı yap yahut staff lojmanında oda ayır.

Şantiye yerleşim planları için, çoğu zaman 1:500 ölçek uygun düşer. Kesit ve detaylar için 1:200 yakışır. 0.60 X 1.00 m. ölçüsünden daha büyük pafta kullanma. Sığmazsa iki, yahut daha fazla paftaya ayır.

Resim işlerinde genel öneri: Favori paftan h0.30 x b(5×0.20)=0.30 x 1.00 olsun. Geniş paftaya ihtiyacın varsa h(2×0.30)xb(5×0.20)=0.60×1.00’e çık. Ara ölçüler ve daha büyük boylu paftalar kullanma.

Yer seçimi işini ehemmiyet sırasına göre yap. Örneğin, derecesine göre imalat platformları ve sahalar, sonra ağır vasıta parkları ve atölyeler, ambarlar ve bunların açık sahaları, en sonra da ofis laboratuar, staff ve işçi lojmanları, mutfak, yemekhane, gazino ve spor sahaları gibi.

Şantiyende drenaj için lazım olandan fazla meyilden kaç. Opt. meyili sahalar ve arylar dahil, her yerde %1 tutabilirsin.

Drenaj için daima açık hendek beton kanal ve kasis kullan, şantiyeye büz sokma

Şantiye yerleşim planları bitince, şantiye şefi eliyle, hemen iş sahibine tasdik ettir, tasdikli nüshayı şantiye dosyasına koy. İleride, şantiyeye tecavüzlerde veya şantiyenin verim veya düzenini bozacak bazı sapsız isteklerde bu nüsha senin dayanağın olacaktır.

ŞANTİYE SU & ELEKTRİK PLANLARI

Su motorları, elektromotorlarla tahrik edildiğine göre, şantiye su planını, elektrikten evvel yapmaya mecbur olduğunu unutma

Her iki plan içinde Şantiye Yerleşim Planının transparan birer kopyasını kullanacaksın. (Şu halde üç plan da aynı ölçeği taşırlar)

ŞANTİYE SU PLANI

Bu plan şantiye su deposundan, su sarfiyat merkezlerine kadar olan su şebekesini kapsar. Pınar veya dereden, su deposuna kadar olan isale kısmı ayrı dosya halinde yürütülmelidir.

Su şebekesi planı için ilk yapacağın iş : Şantiye yerleşim planı kopyası üzerinde, bütün su sarfiyat merkezlerine, pikteki ihtiyaçları (m3/saat) cinsinden yazmaktır.

Depo yeri ve adetini, suyu aldığın yere ve şantiyenin büyüklük ve ihtiyacına göre sen seçeceksin.

Yaptığın bütün su projeleri, gerekli tafsilat ile, sipariş esaslarını ihtiva eden bir liste taşımalıdır.

İsale planı şebekeden daha evvel bitirilmesi lazım gelen bir plandır. Suyu şantiyeye akıtmak şantiye inşaatının 1 numaralı işidir

ŞANTİYE ELEKTRİK PLANI

Bu plan şantiye sahası ile işin uzandığı en uç noktaları da içine alan bir Elektrik Tek Hat Diyagramıdır.

Ana planı yine şantiye yerleşim planının transparan kopyası üzerine yapacaksın. Uzantılar için gerekiyorsa ayrı paftaları ilave edersin

Tek hat diyagramını hazırlamak için evvela şantiye planı üzerinde, bütün motorlar ve enerji çeken yerleri işaret et, takatlerini HP veya KW olarak yaz.

Bu hesaplar bittiği zaman santral veya trafo gücü belli olmuş olacak ve kablo istesi çıkmış olacaktır. Bütün bunları resimde malzeme listesi olarak göster.

Not: Su ve elektirk şebekeleri, şantiyelerde çok ellenir ve değişikliğe uğrar, ilaveler yapılır. Sıkı tenbihtir ki: Plan üzerinde etüd etmeden değişikiliğe karar verme. Değişikliği planın orjinalinde dahi işle.

ŞANTİYENİN İNŞASI

Eğer şantiye inşaatını tamamlayıp sonra ana inşaata başlamak istersen, bilki işe başlayamazsın. Bugüne dek olageldiği gibi, bir yandan işe, bir yandan şantiyeye başlayacaksın.

Şantiye inşaatı da genel inşaat kaidelerine göre yürür, fakat geçici karakterdedir diye gevşek davranma. Zira bir çok şantiye ünitesi, ana inşaatten daha büyük yüklerle yüklenecektir.

Şantiye inşaatı için de bir iş programı yap. Bu program ana iş programı ile akordlu olsun, ilk istenen işlerin şantiye üniteleri ilk evvele alınsın

Bu iş programı gerçekçi olmalıdır ve tatbikatinde ciddi davranılmalıdır. Eğer bu programın terminlerini tutturamaz ve gecikirsen, ana işte de ilk günden topallamaya başlarsın

Şantiye inşaatında bir numaralı iş olarak suyu tut

El atacağın her işte muhakka suya ihtiyacın vardır, taşıma su ile değirmen dönmez. Eğer şantiyenin esas suyu geç kalacaksa, geçici bir su temini için biraz masraftan kaçınma

Ofis binasını diğer bütün bina inşaatı içinde 1 numara tut.. Kurmayların bir an evvel kafi konfora kavuşmalıdır. (Evvela işçim düşüncesi biraz şövalyecedir. Evvela kurmay heyeti gerçeğini bizzat işçi bile müdriktir.)

Elektrik arızaları şantiyede tatsız şeylerdir, özellikle yer altı kablo eklerinin ek kutuların içine alınması ile, yolların geçilmesinde kabloların kovanlar içinde muhafaza edilmesine dikkat et.

Kamyonlar için ister (On Highway) isterse (Off Highway) olsun, bir sefer adeti hesabı yapmaya mecbursun

Her yapılan işte, derecesine göre zaman kaybına sebep olan bir süprizle karşılaşma ihtimali vardır. Bunu hesaplarına sokabilmek için o iş miktarını bir emniyet katsayısı ile çarparak majore et.

Şantiye işletmesi, şantiyeyi yürütme formülleri

Rahmetli Fevzi Akkaya ağabeyimizin İnşaat Mühendisleri için “Şantiye El Kitabı” adlı eserinden:

5M = Method + Money + Machine + Material + Men
İster büyük olsun ister küçük, şantiyelerin topallamadan sağlam tempolarla yürütülebilmeleri için ana formül : Şantiyenin ömrü boyunca her an 5M tamam olmalıdır.

5M’in beşi de aynı ehemmiyettedir, birisindeki noksanlık, şantiyeyi derhal etkiler, hatta durdurur.

METHOD
Ana işin her kalemi için bir inşa metodu tespit edilir ve şantiye buna göre planlanır.

Şantiyeni inşaya başlamadan önce bütün kalemlerin inşa metodlarını gözden geçir, iş programı ile karşılaştır, en evvel el atman gereken işle bunu takip edenleri sıraya diz, numara ver. Bu suretle şantiye inşaatının (1) numaralı ve onu takip eden 2, 3, 4…numaralı işlerini tespit etmiş olursun. İnşa işlerini de bu ehemmiyet sırasına göre kovalayacaksın.

Numara sırasına göre, bütün inşa metodlarını incele, inebileceğin kadar ince detaylara in. Teçhizat ve personeli ciddi olarak gözden geçir.

Detay ve manevra projelerinden eksik varsa tamamla. Yardımcı küçük teçhizat ve varsa müstehlik listelerini hazırla, ambar mevcutu ile karşılaştır veya sipariş et.

Bir işe başlamadan o işi yürütecek olan kısım mühendisi ve formenle, bir kere hazırlklara başlamadan evvel, bir kere de fiilen başlarken, konferans tertiple. Bu konferansta inşa metodunu, iş sırasını, dikkat edilecek ince noktaları, toleransları anlat. Onları da konuştur. Fiilen başlama tarihi ile hazırlığın yürütülme şeklini bildir.

Başlattığın bir işi, en az bir hafta çok sıkı ve yakından takip et. Metodun detayları ve iş sıralarındaki ayarlama bitip, iş rutin hale girinceye kadar takibi bırakma. Bu devreden sonra takibi periyodik bir kontrol haline sok, boş bırakırsan yavaş yavaş dejenere olma ihtimali yüzde doksandır.

Evvelce seçilmiş olan bir inşa metodundan kafi randıman alamazsan, makul süre içinde ya adam et ya değiştir.

MONEY
İşe mühendisliğin tarifiyle başlayalım:
Mühendislik, bir işi kafi emniyetle en ucuza yapmaktır. Başta kafi emniyeti kolla… bunlar sana, malzemesine ve şartlarına göre emniyet katsayıları ile verilmişlerdir.
Hiçbir zaman nizami olandan daha yüksek emniyet katsayıları kullanma

Şartnamelerde, mukavemetler ve toleranslar için verilmiş miktarların hemen sınırında gezin.

En ucuza yapmaya gelince; malzeme ve işçilik kalitesinden tasarruf mevzu bahis olmadığına göre, geriye yalnız zaman kalıyor. Ucuza yapma = Kazanma için tek etken hızdır.

Tam kadrosu ile boş kaln bir şantiyenin günlük masraflarını hesapla, üzerine şantiyeye ait banka teminat mektubu ve merkez masrafları hissesini de ilave et, bugün bu yekün, orta boy bir şantiye için milyonun üstündedir. ve günlük zararı gösterir.
Optimumhızın altında çalışan bir şantiyenin iş maliyeti de gün başına bu kadar artacaktır.

Seçilen hız, yapılan işlere yakışan optimum hız olmalıdır. Bu hız, nihayet efektif iş programında ön görülen hıza eşit, fakat gaye olarak, olabildiğince programdakinden kısa olmalıdır.

Hız sağlamak için dikkat edeceğin hususlar

Başlaması icap eden bir işin hazırlıklarına en az 2 ay evvelinden başla.

Günlük işlere mağlup olup ilerisi için hazırlıkları feda etme. icap ediyorsa bunlara yeni bir ekip kur

İş kalitesinden fedakarlık etme, işleri bitire bitire git, eksik ve noksanları tamamlamak için etek toplayıcı başkası yok!

İş hızlarını 10 günlük raporlar ile daima kontrol et, geç kalanlara çare ara

Ekip kadrolarına dikkat et, noksansa süratle tamamla, fakat özellikle fazla adama göz yumma, derhal yok et.

İnşa metodlarının dejenere olmasına müsade etme, aksak taraflar varsa süratle adam et.

Bir müessesenin yaşayabilmesi için yekun masraflarını çıkardıktan sonra en az %12′lik bir kazanç sağlamalıdır.

işte temin ettiğin hıza göre, belli devrelerde, mesela 3 ayda bir, hem efektif iş programını, hem mali programını yenile. (Profeyonel balıkçılığın esası, en ince misina ile en büyük balığı yakalamaktır.)

Amerikan formülü : Bir probleme muhtelif açılardan bakmakla vakit geçirme, tek bakış açısı vardır, $ açısı… (İmza Eser Tümen)

Son olarak : Fiyatların ne kadar iyi olursa olsun, güvenme… Fiyatı bırak, hıza bak!

MACHINE
Makinalarını, şantiyede bulunmaları gerekli olan tarihlerden yetişiri kadar erken getir. Bunlar revizyon görmüş ve elden geçirilmiştir deseler de kulak asma … Hiçbiri el atar atmaz çalışmaz. Revizyon görmüşlerdir ama bir deneme çalışması geçirmemişlerdir. En azından ayarları bozuktur. Bu suretle şantiyenin elinde, bunları regülaya sokacak yeterli zaman bulundurmuş olursun.

Şantiyelerde şantiye şefi ile makina şefi arasında daima bir çekişme vardır. Makina şefi makinalarını, işin en civcivli zamanında şantiyenin gözünün yaşına bakmadan, bakıma almak ister. Şantiye şefi de makina inlese de makinacının yaygaralarına kulak asmadan, kırılıncaya kadar var gücü ile çalıştırmak ister. İkisi de doğru değildir. Şantiye şefleri ve makinacılar daha evvel bir prensip anlaşmasına varmalıdırlar.
Makinacılar, her makinanın bakım tarih ve müddetini şantiyeye daha evvel bildirmeli ve bir hafta müddet vermeli; şantiye şefleri de işbu hafta çıkmadan, işi olağan bir yerinde kesip makinayı makinacıya teslim etmelidir.

Ambarında makina yedek stok seviyelerine dikkat

MATERIAL
Malzemeni vaktinde şantiyende hazır bulundur. Devamlı ikmal gerektiren malzemelerden tedarik ve nakil aksaklıkları beklenebilecek olanları varsa kafi stoklar bulundur.

Bir mal şantiyeye gelmeden evvel kabul hazırlığı yap. Stok yerine sokulma yollarını hazırla. Gelecek malzeme hacimli veya çok çeşitli ise bir stok planı hazırla ve sahayı bu plana göre kazıkla. Yaftalarla malların yerlerini belirt. Muhtelif çapta boru kazıklar, değişik profildeki palplanşlar, betonarme demirleri ve çeşitli demir profiller için bu plan şarttır.

Montaj malzemesine gelince, çok daha dikkatli olmalısın: Bu malzeme, monte edilecekleri yerlere en yakın fakat montaja mani olmayacak sahalara stok edilmeli, parçalar, ellenme sırasına uygun şekilde istiflenmeli ve ufak malzemeler portatif barakalara konulmalıdır.

Şantiyende bütün malzemen itina ile istiflenmiş olmalı, yığılmış ve atılmış hiçbir şey bulunmamalıdır.

İntizam ve istif, temiz, rahat ve özellikle süratli çalışmanın ana etkenidir. Eğer şantiyende istif yoksa, yığının birinden biri bir parçyı çeker götürür, çünkü o yığın sahipsiz ve sayısız görünüştedir. Sonra da bir kenara atar… Günü gelir o işe başlarsın, o parçaya sıra gelir, iş durur, o parça şantiyededir, ama bulamazsın. İstediğin kadar sinirlen, ambar kayıtlarına bak, küfür et.. İşte sana tatsız tuzsuz bir gecikme.

Teçhizatın park yerlerine gelince… Eğer bunların sıralı ve belli yerleri yoksa, herkes istediği yere park ediyorsa yandın. Bir kamyonunu çalsalar, şansın varsa, onbeş gün sonra farkına varırsın.

İstif için ana kaide: Bir mal inerken, yerine istifli inmelidir. Eğer evvela süratle indirir, sonra istif ederim dersen, bil ki asla muvaffak olamazsın, şantiyen ebediyen çarşamba pazarı gibi karışık kalacaktır. 50 senede bunun aksini görmedim.

Her nedense, ambarcılar ve meydan formenleri ikinci usule kaçarlar, katiyyen müsade etme.. İcabı kadar sert ol, hatta eğer adamın tabiatında yoksa değiştir.

(Ya senin tabiatında yoksa?………..Felaket…)

Şantiyede çalışanlara öneriler

Rahmetli Fevzi Akkaya ağabeyimizin İnşaat Mühendisleri için “Şantiye El Kitabı” adlı eserinden:

Tüm şantiye mühendislerine genel öneriler

Masa başında acele bir işin bulunsa.. veya .. başka servislerle görüşme zorunluluğun olsa bile, iş başından 15-20 dakika sonra, (daha evvel değil) evvela şantiyeye işinin başına gidip gözden geçirmeyi (ve gözükmeyi) prensip edin.

Kuracağın otoritenin muhabbete dayanır olmasını temin et.
Zamanında bağır ama küfretme, çıkışırken aşağılama, senden takdir bekleyeni pas geçme. Adamına göre muamele gradosunu iyi ayarla, ne kırıcı olsun ne yıvışıklığa müsait olsun.

Emirlerin ve kumandaların yapılabilir olsun.
Ölçü olarak, onun yerine işi kendinin tuttuğunu farz et. (İtirazla karşılaşırsan, göze aldığın bir işde kollarını sıva. İtirazları ebediyen kesersin.)

İnsan kuvvet ve takatini iyi hesap et.

Etrafında dağınıklığa müsade etme, çalıştığın yer derli toplu olsun.

Eğer kumanda ettiğin grup üzerinde bir otorite ve disiplin kurmak istiyorsan evvela kıyafetine dikkatli ol

İyi bir şantiyeci, işini masa başına getirebilendir.

Şantiye resimleri ve projelerinde, maksadı temin eden en basit dizaynı araştırmayı prensip edin. En basitten en temiz işçiliği alırsın. Komplike projelerden aynı temiz işçiliği almazsın.

Projelerinde müsveddelerle uğaşma, boşuna vakit harcarsın, bir neticeye de ulaşamazsın. Halbuki doğrudan doğruya temiz resme geçersen, pabuç pahalıdır, resim üzerinde daha ciddi durur daha isabetli çözümler bulursun.

Eğer bir detay üzerinde araştırma gerekirse, resim üzerine bir şeffaf kağıt zımbala, detayı hallet, kağıdı alta sürerek detayı resim üzerine taşı

Şantiye şeflerine öneriler

Prensip olarak şantiyende yapabildiğin kadar fazla iş yap, sırası gelecek diye bekleme

Şantiyeyi dışa karşı zapturapta al. Özellikle meskun yerlerde… (Dikenli tel + bekçi kapıcı + köpekler) tertibi gece gündüz bekçileri tertibinden daha etkindir. (kapıdan ofise telefon çek)

Şantiye şeflerinin ofiste çok fazla işleri vardır. Bir türlü şantiyelerini gezmeye vakit bulamazlar, sinirlenirler…
Çaresi basit :
Ofise girip telefona yapışmadan önce, özellikle sabahları, (işbaşı saatinden 20-25 dakika sonra) evvela şantiyeni dolaş.
Esasen bu dolaşma şarttır. Gezerken göreceksin ki, akşam verdiğin emre, sıkı sıkı tembih ve tariflere rağmen, kuzeyde kazılması gereken çukur güneyde kazılmaktadır.

Eğer önce ofise girersen bil ki akşama kadar çıkamazsın.

Akşam topantılarını belli saatlerde yap ve kısa tut, fasafiso ile vakit geçirme.
İcap etmedikçe her akşam toplantı yapma. İş vaziyetleriyle ilgili olarak devre devre, haftada bir (haftada iki ve ancak icap ediyorsa her akşam) toplantı yap.
Toplantılarda birer çay ikram etmeyi unutma.

Günlük raporların toplanması zor iştir. Çoğu kaytarırlar ve mazeretleri de her zaman hazırlanmıştır.
Raporları muntazam almak istiyorsan, bunları, işlere uygun bir malzemenin ihtiyaç şartı ile birleştir, bu talep günlük raporun arkasına yazılmazsa karşılanmasın. Bu usul özellikle götürücülerde çok müessirdir.
İlk günlerde bunların işleri biraz aksar, fakat katiyyen yumuşama, üçüncü gün hizaya girerler.
Bağlanmayacak hiçbir malzeme bulamazsan, hiç olmazsa, akşam toplantılarında ikram edeceğin çaya bağla.

Günlük raporları sen kendin teslim al, fakat kıymetlendirmesini seçeceğin genç bir mühendise ver. Bu genç (cost engineer) işi için seçtiğin kimse var ise o olmalı, yoksa şef olarak yetiştirmeyi seçtiklerinden biri olmalı.

Yeni diploma almış yahut diyagramın tecrübesizlik devresinde bulunan genç mühendislerin bu vaziyetlerini göz önünde tut. Bunları derecelerine göre kontrol altında tutacak, hatalarını zarar vermeden önce önlemeye çalışacak, kritiklerini yapacak, yetişmelerine yardımcı olacaksın.

İşlerini vermeden önce bu mühendislerle bir kere muhakkak görüş: karşılaştıkları problemleri kendi başlarına halle çalışmalarını, tereddütleri varsa sana veya muavinine danışmanın serbest olduğunu; hatalar yapabileceklerini, bundan çekinmemelerini ve gizlemeye çalışmamalarını (hata yapmamanın en emin yolunun hiçbir iş yapmamak olduğunu)

Gençlere çalıştıkları işin hangi safhasından itibaren mesuliyet yükleneceklerini de sarih olarak bildir.

Gençlerin işlerini yakından kontrol et. Kritiklerinin dayandığı sebebleri de bildir.
İş için vereceğin emirleri mühendise ver, formen ve ustalara direk emir verme. Mühendisin bulunmadığı bir zamanda, işe müdahale etmek icap eder, formen ve ustalara direk emirler vermek mecburiyetinde kalırsan, en kısa zamanda bunu mühendise bildir. İşçiden öğrenmesine meydan verme.

Kritiklerini mucip sebeleri ile birlikte yapacağın için bu mühendise bir konversasyon gibi gözükebilir, kritiğin emir kısmını iyi belirt.
Benimsemediğini gördüğün bir fikrin benimsetilmesinde en emin yolun, tornavida ile vira etmek olduğunu unutma !

Mühendisleirni kontrol ederken, yapıları, bilgi seviyeleri, davranışları ve özellikle işle alakaları hususunda bilgi edin.

25-35 yaş arasındaki genç mühendislere öneriler

Yapacağın işlerde, can emniyetini sağlamak şartı ile, gerisi için (hata) denilen şeyden korkma. Hatadan korkar, işlere aktif olarak girmez ve insiyatifini kullanmaz isen hiçbir tecrübe edinemezsin.
Nezaretçi gibi işleri uzaktan seyretmekle tecrübe sahibi olmak mümkün değildir.
İşlerinde hata yapmamaya, yapmışsan aynı hatayı tekrarlamamaya çalış
İşlediğin hataların sana sağladığı kıymetli tecrübeleri değerlendir ve istifade etmeye çalış. (Çatanayı batıranı translantiğe kaptan yaparlar.)

Grafiğin birinci devresinde bulunduğun için, problemlerini çözümlemede, evvela bilgi dağarcığına saldırırsın… fakat bu saldırıda, dağarcığındaki bütün bilgiler sana bir sis arkasında, tasnifsiz ve yetersiz gözükür. Tecrübe dağarcığında da fazla bir birikim olmadığından sana cevap vermez.
Ya büzülürsün insiyatifi başkaları alır,
ya da büzülmezsin fakat hatalı yollara saparsın.
Esasında tuttuğun yol yanlış

Mühendislik işin başından itibaren başlamaz, yani evvela bilgi dağarcığına saldırmak hatalı. Her işte prensip olarak şu yolu tut :
İşleri evvela en basit tarafından (At Aklı) ile ele al.
Yani o işe bir at nasıl bakarsa sen de onun gibi bak ve bir karara var.
Şeytanlıklar ve teknik marifetler düşünmeden…
Sonra işin parçalarına geç. Her parçayı ele alışta yine evvela basit düşün, en sonunda mühendislik tarafına başvur.

Bizim at aklı dediğimiz şeye başkaları ‘Aklı selim’ diyorlar, fakat at aklında basitlik de var. Bütün dünya basitliği aıyor, sen de en basiti aramalısın.
Bu prensip kaidesini iyi anlatmak için bir misal verelim

Şuraya biraz beton dök diyorlar

Beton nedir??…Çakılla kumu karıştırır, çimento koyar, biraz da su ilave edip karıştırırım. Yerine döker malayı çekerim. (At aklı bitti)

Parçalara geçelim : Çakıl ne kadar olsun, kum ne kadar?
Granülometri diye bir şey vardı! (İşte mühendislik tarafı)

Çimentoyu ne kadar koyayım suyu ne kadar?
Su/Çimento oranı ve slamp diye bir şey vardı! (İşte mühendislik)

Ezbere gerek yok, kitaplarını aç… bitti.

Her işte, en basitinden ele almak şartı ile, sırası ile en evvel At aklı, sonra genel mektep bilgileri, en sonunda da mühendislik bilgileri geliyor. Bu bilgileri de sırası geldikçe, teker teker dağarcıktan çekmek lazım, işin daha başında elini daldırıp avuçlamaya kalkma.

Etrafındakilerin fikirlerini yabana atma, yalnız ben bilirim deme, bazen en basit işçi senin altı ayda bulamadığını bulmuştur bile.

Göze mütenasip ve güzel gözüken, aynı zamanda sağlamdır.

Bir iş için vaktinden evvel karar verme. Bekle ve düşün, fakat vakti gelince gecikmeden kararını ver.

Yapabileceğinin en iyisini yap.

Ayrıntılarla ilgili tavsiyeler

İyi bir yemeğin, temiz ve düzenli bir mutfaktan çıktığı kabul edilen bir şeydir. Aynı şekilde şantiye düzgünse, düzgün bir hiyerarşi görülüyorsa, temiz bir ortam varsa bu, şantiyenin proje uygulamasına da titiz davrandığını gösterir.

Bunun nasıl sağlanabileciğinin yanıtlarını gelin rahmetli Fevzi Akkaya ağabeyimizin “Şantiye El Kitabı” adlı eserinde arayalım:

Fazla mesai çalışmaları genellikle düşük verimli çalışmalardır. Üstelik saatlik ücretler yüzde elli ile yüzde yüz arası zamlıdır.

Araç arızalarını azaltmanın usullerinden biri, servis yollarının iyi kalitede olması ve bakımının sürekli yapılmasıdır. Lastik tekerlekli araçlar bakımsız ve kalitesi iyi olmayan yollarda kısa zamanda kullanılmaz hale gelirler.

Makinelere iş verilirken fazla zorlanmamasına özen gösterilmelidir.

Verimli ve başarılı bir üretim şantiye birimleri arasındaki koordinasyonla yakından ilgilidir.

Özellikle toprak işinde, yükleme ve taşıma kapasiteleri arasında denge olmalıdır. Ekonomik bir toprak işi çalışmasının abecesi budur.

Yapılacak iş için kullanılan makinenin doğru seçilmiş olması gerekir. Gereksiz fazla kapasite atıl halde olmamalıdır.

Gündüz yapılması daha uygun olan işler gece vardiyasına bırakılmamalıdır.

Taşaron ekipmanları sanki şirketin ekipmanı imiş gibi kontrol altında tutulmalıdır.

Üretimlerdeki adam-saat ve makine-saat değerleri sürekli kontrol edilmelidir.

Özellikle yol inşaatlarında sanat yapılarının ve drenaj rögarlarının üzerinde kaçıncı kilometrede oldukları belirtilmelidir. Böylece herkes toplantılarda kolaylıkla ilgili bölgeyi gözünde canlandırabilir.

İçine boru döşenecek olan kanallar fazla bekletilmeden borusu döşenir ve dolgusu tamamlanır. Zamanla şevleri yıkılabileceği gibi yağmurdan da hasar görebilir. Şevlerin dik olması halinde bu durum daha belirgindir.

Drenaj kanallarının her türlü bağlantıları, tüm testlerin tamamlanması ile zaman kaybetmeden bitirilir. Böylece yüzeysel suların yapıya zarar vermeleri en aza indirilir.

Sonradan yapılması gerekli görülen kılçık drenler projesine olabildiğince uygun yapılmalı ve işlevlerin yerine gelmesi için uçların dışarıda kalmasına özen gösterilmelidir. Sonradan bozulan yollarda bu tür hataların payı büyüktür.

Bakım zamanı geldiğinde makineler atölyeye gecikmeden teslim edilmelidir.

Kış şartlarında alt yapısı iyi olmayan servis yollarına ince bir kaplama yapılmalıdır.

Soğuk havalarda makine ve ekipman motorlarının çalışması zaman alabilir. Zaman kaybını önlemek için atölye, bu makineleri mesai başlangıcından önce çalıştırılmalarını temin etmelidir.

Yapılan iş bir daha aynı işe dönülmeyecek gibi tamamlanmalıdır.

Makine ekipmanlarının operatör mahalline gerekli bilgi ve talimatları içeren yazılar rahatça görülen bir yere konur.

Reglaja, kazı ve dolgu bitiminden hemen sonra başlanmalıdır. Reglaj yapmadan bölgeyi terk etmek sonra o bölgeye yeniden mobilize olmak demektir.

Menfezlerdeki çalışmalar, menfezin işlevi sağlanıncaya kadar devam etmelidir. Aksi halde yağmur ve sel sularının tahliyesi mümkün olmaz.

Şevleri dik olan kazı yerlerinde yapılacak imalatlara hemen başlanmalıdır. Böylece bu imalatların kazıda olabilecek heyelanlardan önce bitirilmesi sağlanır.

Beton dökümü başlanmış temellerin sürekli beton şartı olmasa da, betonlama işlemi durdurulmadan tamamlanmalıdır.

Birimler arasındaki toplantılar prensip olarak çalışma saati dışında düzenlenmelidir. Toplantılarda tutanak tutulup, katılanlarla, ilgililere tutanağın birer kopyası dağıtılmalıdır.

Bitkisel toprak hafriyatında sonradan kullanılacak toprak mümkün olduğunca kullanma sahasının yakınına depo edilmelidir. Gereksiz taşımadan kaçınılmalıdır.

Beton boru, rögar gibi prefabrik üretimlerin üretim sahasından kullanılacağı yere kadar taşınmasında, yükleme ve boşaltmada oluşacak zayiatların en aza indirilmesi için gerekli önlemler alınmalıdır. Hiçbir zayiat % 3’ün üzerinde olmamalıdır.

Çalışmalarda kamulaştırılmış bölgeye taşmamaya dikkat edilmelidir.

Herhangi bir dolgu işlemine başlamadan önce gerçeğe yakın bir metraj çıkarılmalı ve hacme göre yaklaşık kamyon sayısı hesaplanmalıdır. Kabarma katsayısı göz önüne alınmalıdır.

İnşaatın yapıldığı araziden önceden yapılmış altyapı tesisleri geçebilir. Elektrik kablosu ve havai hatlar, su boruları telefon hatları gibi. Bu tesislerle ilgili dairelere, işe başlamadan önce haber verilmeli ve gerekli altyapı deplasmanlarının en kısa zamanda gerçekleştirilmesine çalışılmalıdır.

Çalışma sezonu bitiminde bazı saha mühendisleri kesin hesap çalışmaları ile görevlendirilebilir. Bu tutum hem kesin hesabı hızlandırır hem de saha mühendisleri ile kesin hesaplarda çalışan mühendisleri birbirine yakınlaştırır.

Malzemeyi şantiyeden temin eden taşaronlar, belli bir zayiatın üzerinde bir zayiattan sorumlu olmalıdırlar ve miktara karşı gelen parasal tutar hakedişlerinden kesilmelidir.

Çalışma saatlerinde, çok acil bir durum olmadıkça sahadan hiç kimse büroya çağrılmamalıdır.

Kamyonların aşırı yüklenmesi sonucu yol kaplama yüzeyine dökülen kum, çakıl vs. gibi malzemeler kaplamanın hasar görmesine neden olur. Yolların temizlenmesi yanında kamyonların fazla yüklenmesi şantiye yönetimince önlenmelidir.

Başarılı ve düşük maliyette üretim yapmanın temel kuralı yapılacak işi iyi tanımak ve kullanılacak ekipmanı buna uygun olarak seçmektir.

Prensip olarak operatörler ihtisaslaştığı makine çeşidinden başka bir makinede çalıştırılmamalı ve buna zorlanmamalıdır.

Kötü hava şartları, uygun olmayan ödeme koşulları, proje değişikliği neden /veya nedenleri ile olabilecek iş duraklamalarında, nerelerde çalışabileceğimiz önceden kararlaştırılmış olmalıdır.

İnşaat yapım metodunun ilgili işin başlamasından önce saptanmış olması gerekir.

Üretimin kalitesinden fedakârlık etmek tasarruf etmek değildir. kalitenin alt limiti şartnamelerde yazılıdır.

Proje etüdleri, arazi etüdü ile birleştirilirse sonradan istenmeyen sürprizlerle karşılaşma olasılığı azalır.

Gelen yeni projeler hemen ilgililere dağıtılmalı ve işlerin hacmi hesaplanmalıdır.

Yaptığınız işin sözleşmesini en az iki kez okuyun

İhale sonrasında işin neden alınamadığı veya alınmış ise ikinci gelenle aradaki farkın ne olduğu ve nereden geldiği araştırılmalıdır.

İşverenden taleplerinizde haklı olabilmeniz için işin tarihçesini gösteren dokümanların korunduğu bir arşiviniz olmalıdır.

İş yaparken, iş programına göre iyi gidiyorsa bile acaba yaptığımız iş yapabileceğimizin maksimumudur diye düşünmeliyiz.

Bir bilginin dağıtımını gecikmeden gerçekleştirmeliyiz.

Çok sonra kullanılacak makine, ekipman ve malzemeyi şimdiden satın almayın. Ama gecikmeyin de. Bu politika bize finansmanda rahatlık sağlayacaktır.

Şantiye içinde dedikoduya konu olabilecek olayları hemen su yüzüne çıkarıp olumsuz bir havanın oluşmasına engel olunmalıdır.

Raporlamalar, toplantılar, prosedürler v.b. abartılmamalıdır

Aşağıdaki bölüm Saygı Günenç’ten alıntıdır.

Çalışanın performansını düşürmeyin

Şirketlerin, verimli olması için kuracakları doğru organizasyon yapıları, oldukça önem taşıyor. Şayet şirketinizde bu yapıyı doğru temellerle kurmazsanız, çalışan işgücünü de kaybetmeniz ve çok kısa sürede performansınızın düşmesi an meselesi oluyor.
Günümüz şirketlerinin çalışma performanslarının düşmesi ve o kadar yatırıma karşı nerede hata yaptıklarını sorgulamaları, en iyi ihtimalle suçu personelleri atmalarının temel sebebi; tamamen organizasyon yapısı…
Öncelikle verimli olan personelin performansını düşürmemek gerekiyor. Şayet özellikle yetkili olarak işe aldığınız kişiler, doğru yönetemiyorsa, mevcut çalışanın da iş kalitesi düşüyor. Yanlış organizasyon yapısı, sürtüşme ve moral bozukluğu getiriyor. Böylece insanlar dikkatlerini yanlış meselelere yönelterek, ilgisiz çekişmeler yaratıp pireyi deve yapıyorlar.

En iyi yapı sonuçları garanti etmeyecektir, ama yanlış yapı performans gösterememenin bir garantisidir. Peter Drucker

Bugün küçük ölçekli bir şirket, mevcut çalışanlarının potansiyeline güvenerek iş alıyor ve büyüme hedefleri oluşturuyor. Daha dün şirketi omuzlayan ve yüksek bir güçle çalışan personel, şirket büyümesi sırasında birden en verimsiz kişi olabiliyor. Böyle şirketlerin organizasyon yapısına baktığımızda, kağıt üzerinde her şey normal görünüyor. Şef, yönetici, koordinatör ve çalışan diğer personeller. Ancak işin iç yüzüne baktığımızda yanlış yönetimden ya da yanlış iş gücü yerleşiminden ikilemler çıkmaya müsait ve şirket çalışanları sanki işi gücü bırakmış birbirleriyle uğraşıyor. Ve anlatımlar başlıyor:
“Eskiden ben aynı işi yaparken takdir alıyordum. Şimdi herkes karışıyor. Bıktım, yıldım. Doğru yaptığım işte bile bir sürü yorum yapılıyor. Sanki yıllardır ben yapmıyorum. Valla içimden çalışmak bile gelmiyor. “ ve son noktada: “Bunca yıllık personelim, gece gündüz çalıştım yeni gelen birkaç iş bilmez kişi yüzünden tek kelimeyle beni işten çıkardılar.”
Aslında firmalar verimli olmayan personel ve yöneticileri bünyelerinde tutmuyorlar. Elbette hepsinin sergilediği iyi performansları oluyor. Ancak bahsettiğimiz gibi, kişi işini iyi yapsa bile:
-Doğru konumlandırmak,
-Yetkiyi doğru kullanana vermek,
-Kişiselleşmeden görevini başarıyla tamamlayacak adayları seçmek,
-Şirket doğasına uyum sağlayacak liderlerle çalışmak(ki iyi bir lider ekibini şirket doğasına da uyarak, inovatif çalışmalarla yönetir.),
-Çalışanların performanslarını sürekli ölçmek,
-Rotasyon yaparken, yetkinliklerinden ve görevi taşıma kapasitelerinden emin olmak,
-Mutlu ve istekli çalışan çizgisinden asla çıkmamak gerekiyor. Bunun için gerekli ortamı ve organizasyon yapısını kurmak tamamen yönetimin profesyonelliğine kalıyor.
İşte size mizahi bir örnek:
Küçük bir karınca her sabah erkenden işine gelir ve neşe içinde çalışmaya başlardı.
Çok çalışır, çok üretir ve bunları keyif içinde yapardı.
Patronu aslan, karıncanın başında yöneticisi olmadığı halde sanki sürekli denetleniyormuş gibi, kendiliğinden bu kadar hevesli ve disiplinli çalışmasına çok şaşırırdı.
Bir gün işlerini biraz daha büyütmeyi hedefleyip aynı zamanda mevcut karlılığı ve verimliliği arttırmak için aklına parlak bir fikir geldi.
Eğer karınca, başında bir yönetici bile olmadan bu kadar üretken olabiliyorsa, bir de başarılı bir yöneticisi olsa neler yapardı? Bunun üzerine, müthiş bir yöneticilik kariyeri olan ve yazdığı raporlarla ünlü hamamböceğini işe aldı. Hamamböceği işe öncelikle bir saat alarak başladı.
Böylece karıncanın çalıştığı saatleri tam olarak ölçebilecekti. İş saatlerinde gevşekliğe müsaade etmeyecekti. Elbette raporlarını düzenleyecek bir sekretere de ihtiyacı olacaktı.
Bu nedenle; hem telefon trafiğini yönetmek ve hem de arşiv işleri için örümceği işe aldı.
Aslan, gelişmelerden çok memnundu. Hamamböceğinin hazırladığı raporlar gerçekten harikaydı. Hatta ondan üretim hızını ölçen ve karlılığı analiz eden renkli grafikler de hazırlamasını istedi. Böylece bu raporları ortaklarına sunum yaparken kullanabilecekti.
Hamamböceği, bu raporları üretebilmek için yeni bir bilgisayara ve donanıma ihtiyaç duydu.
Artık artan ekipmanlar için de bir bilgi işlem departmanı oluşturmanın zamanı gelmişti. Bu işleri idare etmek için sineği işe aldı.
Bir zamanlar mutlu, üretken ve rahat olan karınca bu yeni toplantı düzeninden ve evrak işlerinden yılmıştı. Zamanın büyük bir kısmını sorulan soruları cevaplamak ve evrak işleri yapmakla geçiyordu.
Aslan, karıncanın bölümünün giderek büyümesinden memnundu. Bölümü daha da büyütmek üzere bir üst yöneticiye ihtiyaç olduğunu düşündü. Ve bölüm başkanı olarak başarıları ile ünlü ağustosböceğini işe aldı.
Kendi rahatına ve keyfine düşkün ağustosböceğinin ilk icraatı ofisi rahat edebileceği yeni mobilyalarla döşemek oldu.
Tabii ki kendisinin yeni bir bilgisayara, bütçe kontrol ve stratejik verimlilik planı hazırlanması için kişisel bir yardımcıya ihtiyacı vardı. Bunun üzerine eski işyerindeki yardımcısını işe aldı.
Karıncanın çalıştığı yer giderek kimsenin gülmediği, neşesiz ve mutsuz bir mekana dönüşmüştü. Ağustos böceği, patronu aslanı ortamın ruh halini değiştirecek bir çalışma yapılması gerektiğine ikna etti.
Bunun üzerine, karıncanın bölümünde olup bitenleri gözden geçiren aslan, üretimin ve karlılığın dramatik bir şekilde düştüğünü fark etti. Hemen, son derece itibarlı ve iyi tanınmış bir danışman olan baykuşu sorunu çözmesi için işe aldı.
Baykuş, karıncanın departmanında 3 ay geçirdi. Bu hummalı çalışmanın ardından ciltlerce süren muhteşem bir rapor yazdı. Raporun sonucu şuydu: “Departmanda aşırı istihdam vardı”.
Aslan, raporu inceledikten sonra düşündü, ölçtü, biçti ve dramatik bir karar verdi.
Ve, elbette, ilk olarak negatif tavırlarıyla dikkat çeken, mutsuz ve çalışma isteğini kaybetmiş olan karıncayı işten çıkardı…
Görüldüğü gibi; yanlış kurulmuş organizasyonlar, enerjiyi başka yöne çekiyor, insanları gereksiz işlere yöneltiyor ve mevcut çalışanları da verimsiz kılabiliyor.
Bu sebeple organizasyon yapısı; yüksek performansın, verimliliğin, büyümenin ön koşuludur.
 http://sgmyazilim.com.tr/saygigunenc/calisanin-performansini-dusurmeyin/

Sezai Türkeş ve Fevzi Akkaya duayenlerin prensipleri

Okumak için lütfen tıklayın: Başlıklarla

Kurumlara ve çalışanlara diğer tavsiyeler

Okumak için lütfen tıklayın: Üzeyir Garih’ten Yöneticilere ve Çalışanlara Tavsiyeler

BÖLÜM 4. Bazı önemli anılar

Sözleşmeyi yutmak

Yıllar önce ırkçı bir ülkede inşaat yapıyorduk. Hem işin tam başında doğal olarak eksik kadroyla şantiye kurmayla ırkçı vize anlayış sorunlarıyla boğuşurken bir taraftan da sözleşme gereği hazırladığımız, daha doğrusu çoğunu benim hazırladığım Proje Uygulama Planını İdareye savunuyoruz. İş yoğunluğuna rağmen evde tuvalette bile sözleşme ve teknik şartname maddelerini tek tek okuyup hazmederek toplantılara katılıyorum.
Sıra organizasyon şemasına ve şemada benim Proje Müdürü pozisyonumun üzerindekilere geliyor. İş ortağımız yabancı ve “silent partner-sessiz ortak” yani komisyonunu alıyor, işe karışmıyor, adamları ayda bir gelip şantiyeyi ziyaret edip merkezlerine rapor veriyorlar. Bunu herkes, İdare de biliyor. Irkçı idare “Hah köşeye sıkıştıracağımız an geldi” diyerek ortak girişim şirketlerinin projemiz ile ilgili, benim üzerimdeki, görev tanımlarını soruyor. Sordukları soruya bekledikleri yanıtı versem işi feshetmeye kadar götürebilirler.

Sözleşmeyi bildiğimden diyorum ki: “Ben Ortak Girişim koordinatörlerine karşı sorumluyum. Gerektiğinde onların, kendi üzerindekilerle nasıl iletişim kurdukları beni resmi açıdan ilgilendirmez, bilgim vardır fakat hem açıklama yetkim yok hem de zorunda değilim, zira Sözleşmeye göre İdare’ye karşı sorumluluk Müteahhitin Proje Müdürüne yüklenmiş olup onun üstündekilere atıf yapılmamıştır, bu yüzden sözleşmesel açıdan en üst düzeyde muhatabınız benim. Elbette isterseniz benim üzerimdeki Ortak Girişim şirketlerinin yetkilileriyle sohbet babında iletişimde olabilirsiniz. Ad ve pozisyonları Planda zaten yazılıdır.”

Bu cevabım şok etkisi yaptı. Sustular, ama acısını sonra her fırsatta çıkarmaya çalıştılar.

Bunları niye anlattım?

Bizim meslekte böyle hayati enstantane kararlar alma durumuyla çok karşılaşılır. Varsa, tecrübe bir anda çözümü önüne getiriverir.

…………………………………………………..

Ortak Girişim

Yabancı-yerli bir ortak girişimin önemli bir inşaat projesinde çalışıyordum bir zamanlar. Kadromuz herşeyi birlikte yapacak şekilde karma oluşturulmuştu.

Ancak tarafların işin başındaki baş temsilcileri bir süre sonra geçinememeye başladılar. Sonrasında iş iddiaya bindi. Çocuk gibi: sen onu kabul etmedin ben de bunu kabul etmemler… Kararların oy birliği ile yani iki tarafın da evet demesiyle alınması gerekiyor ama alınamıyordu. Personel arasında da kavgalar kopmaya başladı, resmen iki kampa bölündük.

Derken bizim yerli şirketin merkezinden iki denetçi geldi. Ne yaptığımı sordular. Dizayn bitmediği ve keşif belli olmadığı için tahmini hazırladığımız keşif üzerinden çalışmalarımızı yaptık dedim, arkadan da: “Henüz bizim şirketin prosedürü ortak girişim prosedürü olarak kabul görmedi” de deyiverdim.

Denetçiler döndükten sonra CEO’muzdan zehir zemberek bir yazı: “Kıçıkırık yabancılar da kim oluyor, biz bildiğimizi yaparız vb.”
Karar pozisyonda değildim, bu durumlardan hiçbir kabahatim ve sorumluluğum yoktu ama beceriksizliğin günah keçisi bulunmuştu. Beni başka bir pozisyona atadılar. Tenzil-i rütbeye uğramamıştım ama işten soğumuştum.

Karşı mektupla olup bitenleri açıklayarak ve gidişatın kötülüğünü anlatarak işten ayrılıp yurt dışına gittim.

Benden sonra durum iyice içinden çıkılmaz hal almış. Projeyi mecburen ortadan ikiye bölüp herkes kendi yoluna demişler. İki ayrı kadro, iki ana ofis, çifter şantiyeler … ikiye bölünmüş güç, ikiye katlanan genel masraflar vb.

Söz konusu CEO’yu bugün haberlerde görünce bunlar gözümün önünden geçiverdi.

Bülent Pakman.  Önceki ilgili yazılarımdan Kasım 2018’de derlenmiştir. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntı yapılamaz.

Photo 08.07.2012 16 18 21Bülent Pakman kimdir?