Kur’an çok eşliliğe ne diyor?

Kur’an’da çok eşlilik

Çok eşlilik İslam’dan önceki bir uygulamadır. İslamla başlamamış, İslamla gelmemiştir. İslamdan önceki dönemdeki toplumsal  şartlara göre özellikle savaş sırasında dul kalan kadınlara, yetimlere bakan dul kadınlara, yetişkin yetim kızlara, esir alınarak serbest bırakılıncaya kadar ailelerin yanına verilen kadınlara, kızlara ekonomik ve sosyal yardım sağlamak amacıyla başvurulan bir uygulamadır. Düşmana karşı korunmanın hem de çevresi üzerinde hakimiyet sağlamanın güçlü ve muharip (asker) nüfusa ihtiyaç göstermesi,  kırsal hayatın güçlü ve birçok emekçiye gerekli kılması, kabileler arasında sürüp giden savaşların, yağma, baskın ve talan hareketlerinin çok sayıda erkek ölümüne sebep olması, bunun sonucu olarak da kadın erkek arasındaki sayı dengesinin erkek aleyhine bozulması nedenler arasındadır.  İslam bu uygulamayı belli şartlara ve hukuk kurallarına bağlamak suretiyle, eş sayısını kısıtlayarak, iyileştirerek devam ettirmiş ancak “tek eşliliği” tavsiye etmiştir.

Ve in hıftum ellâ tuksitû fîl yetâmâ fenkihû mâ tâbe lekum minen nisâi mesnâ ve sulâse ve rubâa, fe in hıftum ellâ ta’dilû fe vâhideten ev mâ meleket eymânukum. Zâlike ednâ ellâ teûlû.

Yetimler konusunda adaleti koruyamayacağınızdan korkarsanız, sizin için temiz kılınan kadınlarla ikişer, üçer, dörder nikâhlanın, adaletli davranamayacağınızdan korkarsanız, o zaman bir taneyle yahut yeminlerinizle sahip olduklarınızla. İşte bu, haksızlığa sapmamanız için en uygun yoldur. ” Nisa 3.

Burada mâ meleket: “sahip olduğu şey”, eyman: “yeminler, sağ eller”, yemin/sağ el:  “anlaşma” yani “nikah akdi”, “mâ meleket eymânukum”: “yeminlerinizle sahip olduklarınız” anlamlarındadır. Ayette birden fazla kadınla evli olma halinde adalet sağlayamama tehlikesinin bulunduğu, bundan uzak kalmanın en uygun yolunun ise bir kadınla evlenmek olduğu dile getirilmiştir.  O zamanki ortamda aç ve açıkta kalmış, himayeye muhtaç sıcak bir yuvadan, sevgiden, aile ortamından mahrum kalmış kadınlar ve bakmakta oldukları yetimleri göz önüne alınarak iki, üç, dört eşe de cevaz verilirken aralarında adaletin gözetilmesi şartı da getirilmiştir. Öncelikle yetimlerin haklarının korunması, onlarla ve onlara bakanlarla evlenmeden başka şekilde sağlanabiliyorsa çok eşliliğe gerek olmayacağı da öğütlenmiştir. Bazı meallerde ayette olmayan “yetinin” ve “cariye” kelimeleri ilave edilmiştir.

Lâ yahıllu leken nisâu min ba’du ve lâ en tebeddele bihinne min ezvâcin ve lev a’cebeke husnuhunne illâ mâ meleket yemînuk(yemînuke), ve kânallâhu alâ kulli şey’in rakîbâ(rakîben).

Bundan sonra sana artık başka kadınlar helal olmaz. Bunları, başka eşlerle değiştirmek de -onların güzellikleri hoşuna gitse bile helal olmaz. Yeminle sahip olabileceklerin müstesna. Allah herşey üzerinde bir Rakib’dir, herşeyi gözetlemektedir.Ahzab 52.

Bu ayet ile Hz. Muhammed’in yeni eş alması, ya da eş değiştirmesi yasaklanmıştır. Gerçekten de Hz. Muhammed bu ayetten sonra bir daha evlenmemiştir. Kanımca  bu ayet ile Peygamber sünnetini uygulayacak olan tüm Muhammed ümmetine de önceki eşleri mağdur olmasın diye mevcut durumu muhafaza ederek yeni eş almaları yasaklanmış yani bir anlamda ümmet dereceli olarak tek eşliliğe yöneltilmiştir. Peki Kur’an neden hemen ve doğrudan bir yasak getirmemiş de böyle dolaylı bir yol kullanmış? Bunun yanıtı da yukarıda anlatılan toplumsal şartlar. Yani toplumlar sosyal şartlar düzeldikçe tek eşli evliliğe yönelmenin doğru olduğu mesajı verilmiştir. Peygamberin bu ayetten önceki çok eşlilik durumu bu ayetten sonra sünnet olmaktan çıkmış sadece mağduriyeti önleme açısından mevcut evliliklerin sürdürülmesine müktesep hak olarak izin verilmiştir.

Size şu kadınlarla evlenmek haram kılınmıştır: Analarınız, kızlarınız, kızkardeşleriniz, halalarınız, teyzeleriniz, erkek kardeş kızları, kızkardeş kızları, sizi emziren süt anneleriniz, süt kızkardeşleriniz, karılarınızın anneleri, kendileriyle birleştiğiniz hanımlarınızdan doğmuş olup evlerinizde oturan üvey kızlarınız -eğer anneleriyle birleşmemişseniz o takdirde sizin için bir günah yoktur- ve sulbünüzden gelen oğullarınızın karıları. İki kızkardeşi birlikte almanız da haram kılınmıştır. Eskide kalanlar müstesna. Allah çok affedici, çok merhametlidir. ” Nisa 23.

Buna göre müslümanlar birisi ölmeden ya da  birini boşamadan diğer kız kardeş ile evlenemez. İki kız kardeş ile evlenmek mümkün ama aynı anda değil. Bunun anlamı Kuran’ın çok eşliliğe dolaylı olarak  cevaz vermediğidir.

Yukarıdaki ayetlerden anlaşılması gereken dini açıdan günümüzde tek eşliliğin esas alınmasıdır. Buna karşın İslam’da dört eşe kadar izin verildiğini varsayalım. İslam’da değişmez kurallar olmasına rağmen, bir kural uygulandığında eğer olumsuz sonuç doğuyorsa uygulamayı durdurma imkanı da bulunmaktadır. Sosyal şartlara bağlı olarak çok kadınla evliliğe 14 asır önce tanınan sınırlı izin genellikle gerek olmadığı, kötüye kullanıldığı ve olumsuz sonuçlar doğurduğu takdirde Müslüman toplumların veya seçtikleri yöneticilerinin kararıyla engellenebilir. Bu uygulama tek eşliliği tavsiye eden Allah’ın hükmünü değiştirme anlamına gelmez. Bu, çok eşlilik şartlarını yerine getirememekten korkan ferdin tek kadınla evli kalmayı yeğlemesine benzer. Ancak ve ancak şartlar tekrar oluşursa, yani kadın-erkek dengesi aşırı bozulursa,  kadınlar iş bulamayıp geçimlerini temin edemezlerse, kadınlar ve yetimler aç ve açıkta kalırsa, himayeden, sıcak bir yuvadan, sevgiden, aile ortamından mahrum kalırlarsa, devlet bu sosyal ortamı kendi olanaklarıyla sağlamakta aciz kalırsa  uygulama yerel olarak eskiye dönebilir.

Sonuç olarak İslam’da çok eşlilik ne farzdır ne de sünnet. Günümüzde kadın-erkek dengesi, kadınların eğitim yapma, çalışma ve kendi kendilerini, varsa çocuklarını geçindirme imkanlarının olması nedeniyle sosyal sorunlar yaratan çok eşlilik gereksizdir, dini esastan yoksundur.

Bülent Pakman Kasım 2009. Güncelleme Aralık 2014. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.

Twitter Widgets

İnanç ile ilgili yazılarımız:

Diğer ilgili yazılar:

Reenkarnasyon hakkında öğrenmek istediğiniz herşey

Bakü Ofis 2011Bülent Pakman kimdir    https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Kur’an çok eşliliğe ne diyor? için 4 cevap

  1. Geri bildirim: Kuran’da Çoğalma « Pakman World

  2. mehmet dedi ki:

    şu an bir kişiye bir eş yeter.

  3. Muhammed Ahmed Salaf dedi ki:

    Tabikii tek eş yeter,
    metresleri, sevgilileri, haram kaynakları varken ikinci eşe ihtiyaçları pek olmayacaktır.

  4. Berkay dedi ki:

    Merhaba, yazınız için teşekkür ederim. Bu bilincin artırılması lazım.. Nelerle uğraşıyoruz hala..
    Kur’an’da dörde kadar eş alma ruhsatı ve sınırsız sayıda cariyeyle beraber olmaya müsaade bulunmuyor.

    http://www.sonsuzlukkulesi.com/kuranda-cok-eslilik-cariye-kavrami/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s