Nerde vasin?

Suudi Arabistan’da kadının seyahat etmesi, hastanede tedavi olması gibi en temel haklarından yararlanabilmesi erkek vasisinden izin almasına bağlıdır. Suudi kadını erkek vasisinin izni olmadan hastanede operasyon geçiremez. Suudi hükümeti her ne kadar böyle bir şey yok dese de ülkede hakim uygulamalara ses çıkaramıyor. Cenevredeki İnsan Hakları Konseyine başka şey söylerken ülke içinde tamamen tersini uyguluyor. Bir klinikte çalışan psikolog bakın neler diyor: “Buraya hamile bir kadın vasisiyle gelirse istediği kişiyle hatta şoförü ile bile gidebilir. Ancak vasisiz gelirse bu polislik bir durum olur ve hastaneden taburcu edilmesi için vasinin gelmesi gerekir.” Bu arada vasiyle gelmiş olsa bile kadınların ameliyatları yapılmadan önce  vasiden izin alınması gerekmektedir.Yani Suudi Arabistan hastanelerinde kadına çocuk muamelesi yapılmaktadır.

Suudi kadın hakları savunucusu   Wajeha al-Huwaider (Vecihe el Huvayder)   bu durumu kanıtlamak için    25, 26 ve 27 Haziran 2009 tarihlerinde üç kez Suudi Arabistan’dan Bahreyn’e elinde mutad yazılı vasi izni olmadan tek başına geçmek  ister ancak  geri çevrilir. BAKINIZ BU KONUDAKİ AYRI BİR YAZIMIZ.

İnsan Hakları Orta Doğu Gözlemcisi  Sarah Leah Whitson bu durumu şöyle açıklıyor: “Yetişkin kadınlardan erkek izni istenmesine son verilmelidir, uygulamanın kaldırılmasına niyetli olmak yeterli olmuyor.”

Ülkede kadınların vasisi olarak baba, koca, erkek kardeş veya erkek çocuk kabul ediliyor. Kadınların eğitim, çalışma, seyahat, banka hesabı açma, tedavi olma gibi durumlarda bunların izni gerekiyor. Kocasından boşanmak isteyen ancak boşanamayan bir kadının bu yüzden hayatı kayabiliyor. Kadınlara kendi sağlıkları hakkında kendileri karar vermekten aciz küçük bir cocuk muamelesi yapılıyor. Güya Suudi Arabistan 2001 de Birleşmiş Milletler’in kadınlara karşı ayırımcılık yapılmasını önleme anlaşmasını imzalamış ama bu imza kağıt üzerinde kalmış.

KAYNAK: http://www.hrw.org/en/news/2009/07/08/saudi-arabia-women-s-rights-promises-broken

Gelelim kendi izlenimlerime:

Suudi Arabistan’da kadın ve kızlar, yabancılar da dahil, siyah giyinmek zorundadırlar. Giysileri ya çarşaf ya da abaye olacak, başları kapalı olacak, ayakları görünmeyecek. Bazı koca ve babalar eşleri ve kızlarının ellerine eldiven giydirir, yüzlerini peçeyle örttürürler. Yani bazı kadınların bir milim eti görünmez. Bunların açık lokantalarda yemek yemesi işkencedir. Peçe altından yemek ve içmek zorundadırlar. Bu yüzden bazı lokantaların aile bölümleri localarla ve/veya paravanlarla ayrılmıştır. Bu bölmelere erkek garsonlar giremez, kapıdan ya da paravan ötesinden seslenirler, ailenin erkeği gelip tabakları, bardakları alır. Böylece kadınlar buralarda peçelerini açabilirler ki yiyip içebilsinler. Bu tam örtünme güvenlik sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Örneğin tam örtünmüş hiçbiryeri görünmeyen bir erkek kadın hastanelerine, kadın tuvaletlerine girebilir ve fırsat bulursa istediğini yapabilir, en azından röntgencilik yapabilir. Bu nedenle yabancı kadınlara özellikle alışveriş merkezlerinin kadın tuvaletlerine gitmemeleri salık verilmektedir.

Kadınlar her şeyde vesayet altında olmak zorundadırlar, dışarda vasisi veya yakın kan bağı olmayan bir erkekle (vasiler kimlikle ispatlamak kaydıyla baba, koca, erkek kardeş, erkek çocuk olabilir) bir arada olamaz, araba kullanamaz, vasi izni olsa bile bir kaç istisna dışında (diplomalıysa kızlar okulunda öğretmenlik, kadın hastanelerinde doktorluk, resepsiyonist, bankaların kadın bölümünde müşteri temsilcisi gibi, genelde erkeksiz ortamlarda) çalışamaz, haşemalı bile olsa denize giremez, otellerin havuz ve fitness bölümlerinden yararlanamaz, vasisi olmadan ya da vasi izni olmadan seyahat edemez, vasisi karşılamadan ülkeye giriş yapamaz, hastaneye gidemezler vb.

Yanında vasisi olmayan bir kadın umre ya da hac amacıyla Suudi Arabistan’a gidemez, giderse havaalanında göz altına alınır ve ilk uçakla geri gönderilir. Nitekim Eylül 2012 de 35 yaş altı bin kadar Nijeryalı kadın hacı adayı, erkek vasileri yanlarında olmadığından adamdan sayılmayarak S. Arabistan’a alınmadı.  Suudi yetkililer, gerekçe olarak ise, yaşları 25 ile 35 arasında değişen kadınların yanlarında erkek refakatçi olmamasını gösterdi. Nijerya Dışişleri Bakanlığı bu duruma yaptığı bir açıklamayla tepki gösterdi. Açıklamada, “Nijerya Hac Komisyonu’nun konuyla ilgii soruşturmasında, Suudi yetkililer, Nijeryalı kadın hacı adayları mahrem eksikliği sebebiyle geri çevirdi” ifadeleri kullanıldı. Kaynak:  http://www.ntvmsnbc.com/id/25385602/

Aynı şekilde kocası ya da babası, oğlu, kızı gibi birinci dereceden akrabasını ziyaret amacıyla Suudi Arabistan’a yanında erkek vasisi olmadan gelen bir kadını havaalanı geliş (arrival) çıkış kapısı önünde vasisi (kocası, oğlu, babası, damadı) karşılamak zorundadır. Yoksa vasi gelinceye kadar  havaalanında gözaltında bekletilir.

Yasak olmamakla birlikte kadın ve  kızların tek başına sokağa çıkması ve gezmesi normal karşılanmamakta olup güvenlik açısından da sakıncalıdır. En azından yanında bir bayan arkadaş ya da akraba olmasında yarar var. Özellikle yabancı kadınların tek başlarına taksiye binmesi güvenlik açısından tavsiye edilmemektedir. Şeriat var diye herşey güllük gülistanlıktır suç işlenmez sanmayın.

Kadın ve kızların aile kısmı olmayan cafe ve lokantalarda oturmasına izin verilmemektedir.  Hatta oturmak şöyle dursun kadın kasası ayrı olmayan fast foodçulardan  paket siparişi bile yapamamaktadırlar. Sadece bazı kentlerde, aile kısmı olmayan Starbucks gibi cafelerde kadınların tek başlarına oturması mümkün olabilmektedir. Ancak bu Mutavvalardan ve yobazlardan tepki görmekte olup yakında yasaklanabilir. Aile salonu olmayan çoğu lokantalarda karı kocanın bile birlikte oturmalarına hatta içeri girmelerine bile izin verilmemektedir.

Kadının vasisi olmayan bir erkekle dışarda birlikte dolaşması ya da bir yerde oturması suçtur, cezası hapistir. Erkek sözlü olarak boşanma hakkına sahipken kadının boşanması çok zordur, ancak mahkemeye giderek boşanabilirler, kadı kadına genelde inanmaz, kadınlar boşansalar bile hiçbirşey verilmeden sokağa atılmaktadırlar. Boşanma halinde erkek çocuklarını kadına vermeme hakkına sahiptir. Kadın kocasından baskı, dayak görebilir, cinsel isteklerini yerine getirmek zorundadır, yapacağı fazla bir şey yoktur. Kadının şahitliği istisnalar dışında, örneğin erkek şahit bulunamamışsa,  kabul edilmemektedir. Kadınlar evlerine gelen erkek misafirleri hiçbir zaman göremezler. Erkek misafir bölümü ayrıdır ve evin içine bağlantısı yoktur. Evlenecek kız ve oğlanlar birbirlerini göremezler. Oğlan annesi gidip kızı görür beğenirse ister. Nişanlı flörtlerine bile izin verilmez. Nikahta kadınlar ve erkekler birbirlerini görmeyen bölümlerde otururlar. Nikah akdi bitince kadınlar tarafına haber verilir. Kadınlar tamamen örtünür, damat kadın tarafına gelir ve eşini ilk kez orada görür ve alır gider.

Genelde Filipinli olan kadın maidlerin (hizmetçi) durumları ise içler acısıdır. Köle gibi çalıştırılmaktadırlar. Alabilirlerse 200 $ maaş, alabilirlerse 2 yılda bir izin, neredeyse 24 saat mesai, evde hapis gibi oturma, kötü bir yerde yatma vb. Bazıları cinsel tacizlere, tecavüzlere maruz kalmakta, şikayet ettikleri takdirde iftiralara uğramakta ve mahkemede her zaman haksız görülüp cezalandırılmaktadırlar. Elbette maid çalıştıran insaflı ve vicdanlı aileler de var, özellikle yabancılar. Oralarda çalışan maidler diğerlerine göre çok şanslı.

Ülkede çalışan işgücünün sadece % 5 i kadındır, onların da genelde erkeksiz ortamlarda çalışmalarına izin verilir, onların büyük çoğunluğu da yabancıdır.  Suudi kadınların okuma yazma oranı % 70 dir. Okullarda erkeklerden ayrı eğitim görmektedirler. Erkek öğretmenler kızlara ancak odyo-vizüel sistem (audio-visual) aracılığıyla ders anlatabilmektedirler. Çalışmada tek-tük istisnalar da olabilmektedir, örneğin Dhahran Aramco’da az da olsa yabancı ve Suudi kadınlar çalışabilmektedir. Ancak böyle durumlarda kadınlara tuvalet ayrılması gibi sorunlar çıkmaktadır. Suudi kadınlar kimliklerine yakın zaman önce kavuşmuş ve bankada kendi adlarına hesap açma hakkı elde etmişlerdir.

Kadınların araba kullanamaması yüzünden Suudi Arabistan genelde Hint Yarımadasından ve Uzak Doğudan yaklaşık 500.000 yabancı şoför istihdam etmek zorunda kalmaktadır. Yani kimilerine ekmek kapısı olmuştur bu yasak.

İran Humeyni devriminin hemen akabinde 1979 Kabe baskını (BAKINIZ GENİŞ AÇIKLAMA: https://bpakman.wordpress.com/orta-dogu/ziyaret/donum-noktasi/) ülkede dönüm noktası olmuş, o zamana kadar modernleşme ve reform yapmaya çalışan Suudi Hanedanı korkarak bunlardan giderek vazgeçmek zorunda kalmış buna karşılık dini polis yani “Mutavva” gittikçe güçlenmiştir. BAKINIZ https://bpakman.wordpress.com/orta-dogu/suudi-arabistan/kadin/mutawwa/. Dış baskılara karşı hiçbirşey yapmamalarının nedeni budur. Yakında beşikteki kızları da tesettüre sokarlarsa şaşırmamak gerek. Kadınlara verilen haklar vardır, örneğin bir kadının 2009 yılı başlarında bakan yardımcısı olarak atanması gibi, ama bunlar “bir adım ileri iki adım geri” olmaktan öteye geçmiyor. Ne de olsa eski Osmanlı toprağı.

Bunlar din falan değildir. Örneğin Kur’an’da kadınlar araba kullanamaz diye bir hüküm var mı? Bunlar “gelenektir”. Örneğin peçe Osmanlı icadıdır. Suudi Arabistan’a Osmanlılardan gelmiştir. Diğer sayfalarda açıkladığımız gibi bugün dünyada, özellikle de Suudi Arabistan’da din Ku’ran’ın dini değildir. Suudi Arabistan’ı başka ülkeler ile karşılaştırmaya çalışmak hata olur.

Bülent Pakman Şubat 2010, güncelleme Eylül 2012

Twitter Widgets Facebook Widgets

Bakü Ofis 2011Bülent Pakman kimdir    https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Nerde vasin? için 3 cevap

  1. Geri bildirim: Suudi Arabistan « Pakman World

  2. Geri bildirim: Wajeha al-Huwaider « Pakman World

  3. Geri bildirim: Suudi prens muhaliflere katıldı | Pakman World

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s