Azerbaycan Türkçesi Diğer Bilgiler

Azerbaycan Türkçesinin (Azerice) Türkçe ile Farklılıkları Hakkında Diğer Bilgiler

  • Yükleme (i) Hali – Akkusatif – Tesirlik Hal

Genelde Türkiye Türkçesindeki gibidir. İstisnası: Sonu sesli harflere biten kelimelerde i hali -ni, -nı ile yapılır. Türkiye Türkçedeki “Kapıyı kapatın” Azerice’de “Qapını örtün” olur.

Mən o kişini tanıyıram. (belirli- Türkçesi “ben o erkeği tanırım”)

Diğer haller aynıdır:

Mən kişiləri görürəm. (belirli)
Mən çoxlu kişi gördüm. (belirsiz- Nesne belirsizse yalın hal kullanılır)
Mən kitabı oxuyuram.  (belirli)
Mən kitab oxuyuram.   (belirsiz)

Həmişə mən bunu məktəbə aparıram.

Bunu ona ver.

Mən bir səs eşidirəm.
Bu səsi eşidirsən?
Mən səni eşitdim.
Mən bu xəbəri Ankara’da eşitdim.

  • İsim Çekimi Xəbərlik Kateqoriyası

Türkçede 1. tekil şahıstaki  –um, –üm, –ım , –im ekleri -(y)am, -(y)em;

Türkçede 2. tekil şahıstaki –un, ün, ın , in ekleri -(s)an, -(s)en olur

Türk’üm   Türkəm

kebapçıyım   kebabçıyam

Türk’sün   Türksən

hazır mısın?    Hazırsan?

  • Türkçede 1. çoğul  şahıs sonundaki -z, -k veya -q olur.

Türk’üz Türkük

  • Mesleklerde ç kullanılır

yazıçı, çörәkçi, odunçu, üzümçü

  • Azericede ‘şu’ işaret zamiri yoktur. “Bu”, “o” işaret zamirlerinin yanında, aynı anlamlara gelen “həmən” ve “həmin” zamirleri vardır.

  • Türkçedekinden farklı olan yalnızca 1.tekil şahıs zamiridir. ben – mən

  • Azericede birinci ve ikinci tekil şahısların yönelme durumlarında ince ünlü bulunur: bana – mənə, sana – sənə

  • Rusça’da sonu –a ile biten bazı isimler Azerice’de -a sız kullanılır. Örnek Maşına-maşın (araba), apteka-aptek (eczane), lüstra-lüstr (avize), kserokopiya-kserokopi (fotokopi). Ancak bu her zaman geçerli değildir. Örneğin kartoşka-kartoşka (patates), kınopka- kınopka (elektrik düğmesi).

  • Belirli anlayışların ifadesi için kullanılan çeşitli konularda kelimeler Rus dilinden alınmış, fonetik açıdan hem olduğu gibi, hem de Azerbaycan Türkçesine uygun olarak kullanılmıştır: kolhoz, kompanya, partiya (Rusça: партия) , protokol, sosializm (Rusça:социализm), avtomat, agregat, mexanizator, televizor, texnika, kosmos, raket, kadr, marka, mayak, avtomat, lift, energetika, mexanizator vb.

  • Rus diline ait olan sözler ve terim değerindeki tamlamalar orijinal şekliyle, Azerbaycan Türkçesi gramer kurallarına uygunlaştırılmış olarak kullanılır: kommunist partiya, rayon komitesi,  radio sistemi, radiotelemetrik sistemi, energetika obyekti (obyekt: konu, hedef), orbit laboratoriya, ballistik roket, kosmik program, elektrik enerjisi, mexanizm sexi, texnoloji proses vb

  • İki sade şahıs adının birleşmesiyle meydana gelmiş adlar bitişik yazılmalıdır: Məmmədəli, Əbdüləziz, Əliheydər, Həsənəli, Cəfərqulu, Qulamhüseyn, İbrahimxəlil, Əbdüllətif, Məlikməmməd gibi.

  • Birleşik şahıs adlarında ön adın son harfi sesliyse yok olur. Əli+Əsgər = Ələsgər, Əli+Əkbər = Ələkbər, Mirzə+Əli = Mirzəli, Fərzə+Əli = Fərzəli, Fəti+Əli= Fətəli, Əli+Abbas = Əlabbas, Əli+İsa = Əlisa gibi.

  • Birinde “ağa”, “xan”, “bəy”, “mirzə”, “hacı”, “seyid”, “soltan”, “xanım” olan ikili şahıs adları bitişik yazılır.  Ağaverdi, Əlimirzə, Xanbaba, Mehdixan, Əlibəy, Mirzəli, Hacıbala, Soltansəlim, Kiçikxanım, Seyidəhməd gibi.

  • Azerbaycan’da genelde yabancı isimler okundukları gibi yazılır: Miami – Mayami, Richard – Riçard, New York – Nyu York, Bruxelles/Brussel – Brüssel, Maria – Mariya, Snowden – Snouden, Joseph – Cozep gibi.

Bülent Pakman Aralık 2010. Son güncelleme Şubat 2016.  İzinsiz ve aktif link verilmeden alıntı yapılamaz.

Azerice (Azerbaycan Türkçesi – Azerbaycan dili – Azerbaycanca) öğrenme dizimiz

Türkiye Türkçe’sine göre farklı kelimeler: http://wp.me/PAexV-1lX   

Lehçe farklılıkları: http://wp.me/PAexV-29P 

Fiil çekim farklılıkları: http://wp.me/PAexV-1w1

Gramer: Azerbaycan Türkçesi Grameri

Diğer gramer farklılıkları:   http://wp.me/PAexV-1NJ

Azerbaycan Türkçesi cümle yapısına ait örnekler: http://wp.me/PAexV-2Gx

Azerbaycan Türkçesi nasıl bir dil? Azerbaycan dili ile ilgili geniş bilgiler: http://wp.me/PAexV-3v3

Kiril harfleri ve okunuşları: http://wp.me/PAexV-2FN

Azericeye giren Rusça askeri kelimeler

Azerbaycan Türkçesinde dini terimler

Bazı Azerbaycan adetleri ile ilgili ifadeler

Azerbaycan Türkçesiyle (Azerice) gramer açıklamaları

Azerbaycan’da Kimlik ve Dil

Azeri diye bir millet var mı?

YANLIŞ: Türkiye’de Azerbaycan Türklerine “Azeri” konuştukları dile de “Azerice” denmektedir.  Azerbaycan resmi politikasında bu tanımlar  “Azerbaycan Halkı”, “Azerbaycanlı” ve “Azerbaycan’ca”, “Azerbaycan Dili” şeklindedir. Bunlar külliyen yanlıştır.

Bir: Azerbaycan bir coğrafya ismidir, millet değil, Ayrıca soyu bilinen, kendine has dili olan halklar coğrafi adlarla kimliklendirilemezler. 
İki: Azeriler İran’da yaşayan küçük bir etnik topluluktur. Azeri sözcüğü, ilk defa olarak, tarihin en azılı Türk düşmanı Stalin, daha sonra ise hasta beyinli İran-Fars şovenistleri tarafından, Azerbaycanlıların Türklük şuurunu yok etmek, unutturmak için uydurulan sahte bir kimliktir. Eğer Ruslar, Çarlık ve Sovyet dönemlerinde Allah korusun Anadolu ya hakim olsalardı, orada da benzeri şekilde Egeli, Karadenizli ve İzmirli diye uyduruk milletler ve kimlikle yaratmaya çalışırlardı.

DOĞRU:  “Azerbaycan Türkleri” ve “Azerbaycan Türkçesi”.

Azerbaycanlılar Türk müdür?

Kurtlar olur çobanların koyunu
İtten öğrenirse, kendi soyunu
“Azerilik” komunizmin oyunu
Azeri değiliz, Türk oğlu Türk’üz!

Bahtiyar VAHAPZADE

Azerbaycanlılar Türktür dilleri Türkçedir

Arama motorlarında bulunabilmesini kolaylaştırmak için yazılarımızda arada Azerice ve Azeri kelimeleri kullanılmaktadır.

Azerbaycan’da Türk milleti vardır, dilleri Türk dilidir

 

AZERBAYCAN GÜNLÜKLERİ:

Bakü’ye gelmeyi düşünen Türk vatandaşlarına yardım için şahsi görüşler yanında bazı bölümleri kaynakları verilmiş yorumlu-yorumsuz alıntılarla derlenmiştir, tenkidi (eleştirel) ya da başka hiç bir amacı yoktur.  Yaşanmakta olan hızlı gelişimler sonucu çok şeyin değişmekte, güncelliğini yitirmekte olduğu da göz önüne alınmalı, burada yazılan herşeyin doğru ve aktüel olduğu düşünülmemelidir. Kelimelerin çoklu anlamlarında ve ifadelerde tam bilgi sahibi olunmadan değerlendirmeler yapılması da yanlış anlamalara sebep olabilir.

Twitter Widgets Facebook Widgets

Bakü Ofis 2011Bülent Pakman kimdir   https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s