Bakü’de Sağlık

Sağlamlık (sağlık) Bakü’de büyük problem. Havasından mıdır, suyundan mıdır, hastalıklar oluyor. Sovyet tıp sisteminden batı sistemine geçiş sancıları sürmekte. Türkler Bakü’de konulan teşhislere güvenmeyip önemli durumlarda Türkiye’ye gidiyorlar. Ve diyorlar ki iyi ki öyle yapmışız. Devlet sağlık sigorta sistemi olmayan (yakında başlayacak) Azerbaycanlıların da parası çok olanlar Türkiye’ye, az olanlar İrana gidiyor. Parası olmayanların da çaresi: “Türkeçare” yani bizim kocakarı ilaçları. Bunlardan en yaygını “zeli” yani sülükle tedavi.

2012  nin ilk 11 ayında  4 binin üzerinde Azerbaycan vatandaşı sağlık hizmeti için Türkiye`deki hastanelere başvurmuş.

Bakü’de 9 200 e yakın hekim çalışmakta. Bu hekimlerin ortalama aylık maaşları 225 Manat (2011).  Bu yüzden Devlet hastanelerinin ücretsiz oluşu kağıt üzerinde kalıyor.  Türk hekimleri de kliniklerde çalışıyorlar ve yoğun tercih görüyorlar.

Diğer taraftan özellikle Türkiye’ye gitmeye maddi gücü olmayan halk Türk doktorlarının olduğu kliniklerden gayet memnun. Bu ilgi yüzünden Türk doktorlarının muayene ve tedavi etmeleri engelleniyor.

Türkiye’de sosyal güvenceniz yoksa tedavi neye mal oluyorsa Bakü’de de aşağı yukarı aynı. Özel kliniklerde muayene 30 AZN’den başlıyor. Ultrason gibi tetkikler ilave olarak ödeniyor.

İlaç

Genelde ithal olan ilaç fiyatları Türkiye’ye göre pahalı sayılmaz. İlaç kutuları ve prospektüsleri  eskiden Kiril alfabesiyleydi. Ancak 2016 yılından itibaren Azerbaycan Türkçesiyle propektüsler de yer almaya başladı.  Merkezi sisteme geçildi, fiyatlar da her yerde aynı oldu. Türk ilaçları da bulunabiliyor. Nurofen, Avelox muadili Avoxa, Aksen Fort, Kloroben (muadili Türk ürünü Loroben), Ultraproc, Rovamisin gibi. İlaç ararken içindeki etkin maddeyi bilirseniz muadilini bulmak da mümkün. Mesela güçlü bir antibiyotik olan Avelox’un etkin maddesi moksiflksasine olup muadili Bakü’de yine Türk ürünü olan Avoxa olarak bulunabilmektedir. Çoğu Ukrayna yapımı multivitamin – multimineraller Türkiye’den çok daha düşük fiyata satılıyor. Türk ürünü olanlar da var.

İğne

Güçlü bir antibiyotik olan Türk ürünü Triocef 1 g ampul bulunuyor. Lincocin ampul Ukrayna yapımı Linkomisin adıyla ucuz fiyata satılıyor. Ancak beher ampul 300 mg olduğu için çift çekim gerekebilir. Klinik ve eczanelerde de iğne yaptırmak mümkün. Kalçadan iğneyi 2 manata yapıyorlar. Eve gelme mesafesine göre ve Pazar günleri biraz fazla vermek gerekecektir.

Özel Sağlık Sigortası

Ateşgah, Axa gibi şirketlerde yıllık özel sağlık sigortası yaptırmak mümkün. Kapsamına göre ücret 1000 AZNden başlıyor. Sözleşmeyi kapsam ve sınırlamalar açısından iyi okumak gerekiyor. Mesela en ucuz sigortada diş için sadece dolgu ve çekim parasız oluyor ve de yılda 6 adet gibi sınırlamalı. Kapsam biraz genişleyince kanal tedavisi de (adet sınırlamalı) dahil oluyor. Kaplama, implant dahil olursa yıllık ücret astronomik olabiliyor. Özel sağlık sigortası sadece daha önce bünyede var olmayan sürpriz ağır hastalıklar ve kazalarda avantajlı. Sigortalar şeker, yüksek tansiyon gibi kronik hastalıkların tedavisini ödemeyi kabul etmiyorlar.

Muayeneye gitmeden önce sözleşmede yazılı olan kliniklerin nerede olduklarına internetten bakmak, telefonla bilgi alıp muayene saatlerini öğrenmek, birini seçmek Sigortayı arayıp bildirmek ya da Sigortayı arayıp rahatsızlığın ne olduğunu ve nerede olduğunuzu anlattıktan sonra onların belirlediği bir kliniğe gitmek gerekiyor.

Diş

Uzun süreli olduğundan Türkiye’ye gidiş gelişlerde mümkün olmayınca mecburen Bakü dişçilerine emanet olunuyor. Bakü’de diş tedavilerinden çektiğimi bir Allah bilir bir de ben.  Mesela bir diş hekimi kanal tedavisi sırasında matkapla her işlem sonrası beni röntgen odasına götürüp sonuca bakıyor. Bunu yaklaşık 10 kez tekrarlıyor. Zararı olmaz dediyse de ne kadar radyasyon aldığımı Allah bilir.

Bir diş hekiminin yaptığı köprü kaplamayı söktürüp kanal tedavisi yaptırıp tekrar kaplama yaptırıyorum. Çünkü ilkinde kanal tedavisine gerek görmemişti. Aynı diş hekimi iltihaplı dişe antibiyotik tedavisine gerek yok demişti. Bu olay farklı kliniklerde iki kez başıma geliyor. Bir diğeri para kazanmak için sağlam keskin azı dişimde çürük var diye tedavi edeyim sonra da 3lü kaplamaya yapayım diyor. Tedavi sigortadan, kaplamalar için de 450 azn istiyor. Başka diş hekimlere gidiyorum söz konusu dişte  çürük falan göremiyorlar. 4 diş hekiminin birşey yok dediği dişe bir diğer hekim kaplamaları söküp tedavi öneriyor. Maliyet 720 manat.

Azeri hekimlerin lokal röntgen 5, renksiz panoramik röntgen 20, diş çekimi 50, dolgu 60, kanal tedavisi bir kanalı 100, kapak (kaplama) adedi 100-150, implant 600 manattan başlıyor.

Sonuç olarak Bakü’de pahalı da olsa tavsiye edilen diş hekimine gidin.  Mesela Türk diş hekimi Özgür bey’e tel 051 3901515.

Doğum

Bakü’de parayı bastırıp güya çok iyi denilen Merkezi Klinikanın doğum bölümüne giden Türk bayanlardan bizzat duyduğumuz,  orada refakatçileri dahil çok kötü muameleye maruz kalmaları, gittiklerine gideceklerine pişman olmaları. Mesela Azerbaycanlıların kolayca 50 manata yaptırdıkları bir operasyon için hiç gereği olmayan patalojik test de yapacağız deyip Türk bayandan 600 manat almışlar. Büyük para ödedikten ve parayla rezil olduktan sonra kesinlikle Türkiye’de doğum yapmaya karar veriyor konuştuklarımız Türk bayanlar. Türk doktor bulup Bakü’de doğum yapmaya karar veren de çıkıyor. Mesela Dr. Hakan Tanrıverdi doğum alanında çok methediliyor: https://www.facebook.com/BenEttimSenEtme?fref=ts . Azerbaycanlı dostlarımız da sağlık hizmetlerinden memnun değiller. Yukarıda rakamlarını verdiğimiz gibi bazılarının Türkiye’ye gittiğini bizzat müşahade ettik.

Ekim 2015 itibarıyla bazı özel kliniklerde doğum ücretleri:

Vital Klinika 1500 manat.

Baku Medikal Plaza sezaryenle doğumlar 1800-1900 manat.

Leyla Şıxliniskayanın klinikası 1050 manat. Ağrıkesici ilave 155 manat

Oksigen Klinikası 1200 manata indirilmiş, ölüm olayından sonra.

SAĞLIK TIP TERİMLERİ– SAĞLAMLIQ   TİBB TERMİNOLOGİYASI
acil                   təcili (Arapça’dan)
acil tıbbi yardım təcili ve təxirəsalınmaz tibbi yardım
aft, ağız içi iltihabı       suxərçəngi
afyon                  tiryək (Azeri, Türkmen), anaşa
ağırlık            çəki
albümin                zülal (Arapça’dan)
alerjik                 allergik
alkali               qələvi
alternatif tıp          türkəçarə
ambülans                 təcili yardım, ambülans
androloji          andrologiya     (erkek cinsel sağlığı-zayıflığı, prostat v.b. ile ilgili ürolojinin alt bölümü)
apse                 abses, irinlik
asit                    turşu
astım                astma  (Rusça’dan astma астма)
aşı yapma        vaksinasyon, vaksinasiya (Rusça’dan вакцинация),
aşı                       peyvənd, vaksin  (Rusça aşı: vaksina вакцина)
ateş                   qızdırma
bacak                qıç
bağımlılık                 aludəçilik, mübtəlalıq
bağışıklık            immunitet   (Rusça’dan иммунитет)
balgam                  bəlğəm
baş dönmesi             gicəllənmə, baş gicəllənməsi
bayılmak                  huşunu itirmək
basur                    babasil, hemorroy  (Rusça gemarroy геморрой)
bebek                      körpə
bel soğukluğu     qonoreya
bez                        vəz
biberon               butulka (Rusça şişe: butulka бутылка)
boğaz                    udlaq
bronş                     bronx
bulaşıcı            yoluxucu (Tatar: yoğoşlı. Başkurt: yoğoşlo. Türkmen: yokançlı)
bulaşıcı hastalıklar     yoluxucu xəstəliklər
bulaşıcı olmayan hastalıklar           qeyri-keçici xəstəliklər
bulaşma, enfeksiyon       yoluxma, infeksiya (Rusça’dan инфекция)
ceset                   meyit (Arapça’dan. Azeri, Türkmen, Tatar, Başkurt)
cinsel hastalıklar cinsi yolla ötürülən xəstəliklər
çatallanmak                haçalanmaq
çerçeve                  aprava (Rusça’dan оправа), çərçivə (Farsça’dan)
çözelti               məhlul
dallanmak, dal oluşturmak              şaxələnmək
damla                  damcı (Türkmen: damca. Özbek: tamçi. Tatar, Kırgız: tamçı. Uygur: tamçae. Kazak: tamşı. Başkurt: tamsı)
damlalık                  damcısalan
deri hastalıkları, dermatoloji, cildiye          dermatologiya
deride bozukluklar            dəri törəmələri
diyet, perhiz          pəhriz  (Azeri, Anadolu ağzı)
doğuştan                anadangəlmə
doku                      toxuma
döl yolu, rahim               uşaqlıq yolu, uşaqlıq borusu
düğüm, nodül                  düyün
Eczane                Aptek (Rusça eczane: Apteka – аптека)
efervesan (İng. effervescent)      qaynayan, köpüklənən, köpürən
egzersiz                      məşq (Türkmen, Özbek: maşk. Uygur: maşik), telim
elde olmadan        qeyri-ixtiyari
enfarktüs               infarkt
enfeksiyon            infeksiya
enjeksiyon, iğne yapma     iynə vurma, inyeksiya  (Rusça’dan инъекция)
ev tozu             məişət tozu
farenjit                   faringit
fazla (aşırı) kilo               artıq çəki
folik asit                     fol turşusu
geçme (hastalığın başkasına geçmesi) ötürülmə
genel cerrahi               ümümi cərrahiyyə
gırtlak                        gırtlaq, udlaq
görme kaybı        görmə itiliyi
gözlük camı           şüşə (Özbek: şişe. Türkmen: çüyşe)
gözlük                    eynək (Arapça-Farsça’dan), gözlük
grip                    qrip, inflüensa   (Rusça grip: gripp грипп, influentsa инфлюэнца)
guatr                  zob (Rusça’dan зоб)
habis              bədxassəli
habis ur                    bədxassəli şiş
hap, tablet       tabletka  (Rusça’dan таблетка), kapsul (Rusça’dan kapsula капсула), həb
hapçı narkoman (Rusça’dan наркоман)
hasta          xəstə, pasiyent (Rusça’dan пациент)
hastalanmış        xəstəliyə tutulmuş
hastalık           xəstəlik
hastane       xəstəxana, balnitsa (Rusça’dan)
hastanede yatan hasta    stasionar xəstə  (Rusça yataklı hastane: statsionar стационар)
hazım, sindirim                  həzm
hemoroid, basur             babasil,  hemorroy  (Rusça basur: gemarroy геморрой)
hemoroid fitili                 suppozitori (Rusça’dan суппозиторий. Latince kökenli)
hemoroid merhemi       hemorroy (babasil) üçün  məlhəm, pamada (Rusça’dan помада, Fransızca kökenli)
hemşire, hastabakıcı              tibb bacısı,  xəstəxana bacısı, xəstə baxıcısı, medsistra (Rusça’dan медсестра), dayə
hijen, hijenik, hıfzısıhha       gigiyena (Rusça’dan гигиена)
hücre         hüceyrə, hücrə   (Arapça kökenli Türk lehçesi)
iğne yapma         iynə vurma, inyeksiya (Rusça’dan инъекция)
ilaç                      dərman (Farsça’dan. Azeri-Türkmen, Türkiye lehçesi)
iltihap                  iltihab
iyileşmek          sağalmaq (Özbek: sağaymak. Uygur: sakaymak)
iyileştirilmek        sağaldılmaq
jel                         gel (Rusça’dan гель)
kabakulak           qulaqardı şiş, parotit
kalça         omba
kalp, yürek         ürək, qəlb (Not: kesin kuralı yoksa da organ ve cesaret gibi anlamlarda daha çok “ürəkkullanılır. Duygusal, ruh hali ve sevgi anlamlarında ise daha çok “qəlb” kullanılır)
kan                  qan
kan grubu        qan qrupu
kanama             qanaxma
kanser                        xərçəng
karbon monoksit, kömür gazı       dəm qazı
karıncalanma             qarışqalanma
kaşınma                 gicişmə, qaşınma
kese               kisə (Farsça’dan)
kızamık             qızılca
klinik            klinika (Yunanca kökenli Rusça’dan клиника)
koğuş palata (Latince kökenli,Rusça’dan палата)
kolesterol                xolesterol   (Rusça: kholesterin  холестерин)
kronik               xroniki (Rusça kronik: хроника)
kulak burun boğaz   otorinolarinqologiya
kulak delmek                qulaq deşmək
kürtaj, çocuk aldırma                uşaqsaldırma,  abort (Rusça’dan  аборт)
laboratuvar tahlili         laboratoriya tədqiqatı
laksatif                  (bağırsaq) işlədici dərman
lens                           linza  (Rusça’dan линза)
malül, sakat            əlil
mammaloji        mamalıq
mantar        göbələk
mantoux tüberkülin (deri) testi PPD       mantu sınağı
merhem                  məlhəm (Arapça’dan. Orta Anadolu, Azeri, Özbek, Türkmen lehçesi)
meydana gelme, oluşma              əmələgəlmə
mide balonu            mədədaxili balon
mide bulantısı       ürəkbulanması (Not: mide ekşimesinden dolayı yemek borusunda veya midede duyulan yanma hissi için de kullanılır)
mide yarası, ülser            mədə xorası
mide                         mədə
miyopluk                    miopiya
morg                           ölüxana, morg
MR                maqnit rezonansı
muayene         müayinə (Arapça’dan)
nefes alma, teneffüs           tənəffüs
nezle                 tumov, zökəm (Arapça’dan)
nodül, düğüm            düyün
obezlik                      piylənmə
omurga            onurğa
otlarla tedavi (eden)        türkəçarə(çı), türkəçarə(çi)
otlarla tedavi etmek      türkəçarə etmək
ödem                bədən boşluqlarına su yığılması xəstəliyi
öksürük               öskürək (Türkmen: üsğülevük)
pıhtı             laxta (Azeri lehçesi. Türkmen lağta. Özbek: lahte)
pıhtılaşma       laxtalanma
pozitif, olumlu, müsbet (eski Türkçe)          müsbət, pozitiv (Rusça позитив)
radyografi         rentgenografiya (Yunanca kökenli. Rusça’dan рентгенография)
rahim, döl yolu               uşaqlıq yolu, uşaqlıq borusu
rapor              tibbi sənəd, hesabat
röntgen             rentgen (Yunanca-Almanca kökenli. Rusça’dan рентген)
safra kesesi      öd kisəsi
safra kesesi taşı     öddaşı
sağır                       kâr (Türk lehçesi)
sağlık            sağlamlıq
salgın, epidemi             axır, epidemiya  (Rusça’dan эпидемия)
salya                selik
seans                prosedür  (Rusça процедура)
sesi kısılmak              səsi batmaq
sidik torbası         sidik kisəsi
siroz                  serroz
sivilce                    sızanaq
siyil                   ziyil
sümük               selik
şişman                 kök, şişman
şişmanlamak, kilo almak     kökəlmək, şişmanlamaq
tahmin                 proqnoz (Rusça’dan прогноз)
tahriş edici           qıcıqlandırıcı
tanı, teşhis              diaqnoz, diaqnostika (Rusça’dan диагноз), diaqnoz qoymaq
tansiyon                  təzyiq, qan təzyiqi
tartmak                        çəkmək
tartı, terazi          tərəzi (Farsça’dan)
tedavi             müalicə (Arapça’dan)
test                 sınaq, proba (Rusça’dan проба)
test tübü          sınaq şüşəsi
teşhis, tanı            diaqnoz, diaqnostika (Rusça’dan диагноз), diaqnoz qoymaq
tifo                   tif, qarın yatalağı
tifüs                səpmə yatalaq
tiroid bezi             qalxanabənzər vəzi (qalxan: kalkan)
tükürük             tüpürük
tükürük bezi     tüpürük vezi
tümör                   bədxassəli şiş
tüp bebek                 balon körpə
tüy                   tük
ultrason          ultrases muayinesi (USM, UZİ), ultrasund
ultraviyole        ultrabənövşəyi
unutkan                    huşsuz
uyuma                       keyimə
uyuşma(k)                     keyləşmə(k)
uyuşturma, anestezi        keyitmə, anesteziya (Rusça’dan анестезия)
üşütme                  soyuqdəymə
yapay döllenme         suni mayalanma
yapışkan                suvaşqan
yara                         xora, yara
yırtık              cırıq (Kazak lehçesi: jırtık. Kırgız: cırtık)
yüksek tansiyon         hipertoniya, hipertonik
yutkunma               udqunma
zar                        qişa
zayıflamak         arıqlamaq (Türkmen: arrıklamak. Özbek: arıklemek. Uygur: oruklimak. Kazak: arıktav)

Diş tedavisi —Dişlərin müalicəsi
dişçi, diş hekimi         stomatolog  (Yunanca kökenli, Rusça’dan  стоматолог), həkim
dişçilik, diş hekimliği    stomatologiya  (Yunanca kökenli, Rusça’dan  стоматология)
diş beyazlatma       dişlərin ağardılması
diş çekme             diş çəkilməsi
diş çürüğü, diş çürümesi       karies  (Rusça’dan кариес)
diş dolgusu          plomb   (Rusça dolgu: plomba пломба)
diş doldurma          plomblama
dişçi matkabı           bor (Rusça’dan  бор)
aralıklı dişler          məsafəli dişlər
çene kemikleri         çənə sümükləri
doğuştan              anadangəlmə
20 lik diş                ağıl dişi
iltihap                  iltihab
jel                         gel (Rusça’dan гель)
kanal tedavisi         (diş kökü) kanal müalicəsi
kaplama               qapaq (Not: köprüsüz kaplamalara “qapaq” deniliyor)
köprü                 körpü
röntgen         rentgen

Bülent Pakman.  Şubat 2011. Yeniden düzenleme Ekim 2016. İzin alınmadan, aktif link verilmeden yayımlamaz, alıntı yapılamaz.

Azerbaycan’da Kimlik ve Dil

Azeri diye bir millet var mı?   alternatif izleme

YANLIŞ: Türkiye’de Azerbaycan Türklerine “Azeri” konuştukları dile de “Azerice” denmektedir.  Azerbaycan resmi politikasında bu tanımlar  “Azerbaycan Halkı”, “Azerbaycanlı” ve “Azerbaycan’ca”, “Azerbaycan Dili” şeklindedir. Bunlar külliyen yanlıştır.

Bir: Azerbaycan bir coğrafya ismidir, millet değil, Ayrıca soyu bilinen, kendine has dili olan halklar coğrafi adlarla kimliklendirilemezler. 
İki: Azeriler İran’da yaşayan küçük bir etnik topluluktur. Azeri sözcüğü, ilk defa olarak, tarihin en azılı Türk düşmanı Stalin, daha sonra ise hasta beyinli İran-Fars şovenistleri tarafından, Azerbaycanlıların Türklük şuurunu yok etmek, unutturmak için uydurulan sahte bir kimliktir. Eğer Ruslar, Çarlık ve Sovyet dönemlerinde Allah korusun Anadolu ya hakim olsalardı, orada da benzeri şekilde Egeli, Karadenizli ve İzmirli diye uyduruk milletler ve kimlikle yaratmaya çalışırlardı.

DOĞRU:  “Azerbaycan Türkleri” ve “Azerbaycan Türkçesi”.

Azerbaycanlılar Türk müdür?

Kurtlar olur çobanların koyunu
İtten öğrenirse, kendi soyunu
“Azerilik” komunizmin oyunu
Azeri değiliz, Türk oğlu Türk’üz!

Bahtiyar VAHAPZADE

Azerbaycanlılar Türktür dilleri Türkçedir

Arama motorlarında bulunabilmesini kolaylaştırmak için yazılarımızda arada Azerice ve Azeri kelimeleri kullanılmaktadır.

Azerbaycan’da Türk milleti vardır, dilleri Türk dilidir

Twitter Widgets

Photo 08.07.2012 16 16 29Bülent Pakman kimdir   https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Bakü’de Sağlık için 1 cevap

  1. Ruslan dedi ki:

    Selamlar abi. Ben Baküden. Şu an İstanbuldayım. Bi kaç oldu burdayım. Abi tüm yazılarını okuyorum. Ellerine sağlık, ellerin dert görmesin. Nasıl varsa öyle yazmışsın. Belkide bi az yükseltmişsin. Teşekkür ediyorum.

    Ruslan Masimov

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s