Azerbaycan Milli Parkları

Başkent Bakû’nun şehir çekirdeği olan ve U N E S C O ’ n u n Dünya Mirası listesinde yer alan “İçeri Şehir”i, Azerbaycan’ı ziyaret edenlerin hemen hepsi görmüştür. Ama, yine UNESCO’nun Dünya Mirası listesinde bulunan “Kobustan”ı ziyaret edenlerin sayısı çok fazla değil. Oysa, burası Azerbaycan’da görülecek yerlerin başında geliyor.

Kobustan

s19-49Kobustan, Bakû’ye 65 km uzaklıkta. Bu açık hava müzesinde, neolitik çağda kayalar üzerine yapılmış binlerce resim bulunuyor. Bu resimlerin, sayıca çok olmaları yanında çizgilerinin de yüksek kaliteli olması, onları dünyada benzersiz kılıyor. En eskisinin M.Ö.12. yüzyıla ait olduğu belirlenen bu kaya resimlerinde, insan figürleri yanında, at, öküz, geyik ve balık gibi hayvan figürleri, av sahneleri, dinî törenler, kullanılan el âletleri ve şaşırtıcı gemi resimleri görülüyor. Bu resimler sayesinde, tarih öncesi dönemlerdeki yaşam hakkında pek çok bilgi edinilmiş.

Kobustan’daki kaya resimleri, Böyükdaş (Büyüktaş) ve Kiçikdaş (Küçüktaş) tepeleri ile Jingirdag ve Yazılı tepe’deki kayaların üzerine kazınmış. Sayısı 6000’den fazla olan bu resimlerden en büyük olanının genişliği 9 metreyi buluyor. Bu arada, “Gaval daş” (Kaval taşı) adı verilen bir kaya kütlesini de unutmayalım. Bu kaya parçasına küçük bir taş ile vurursanız, tam-tam’ı andıran melodili sesler duyuyorsunuz.

Millî Parklar

Bakû’ya çok yakın olan Abşeron Millî Parkı, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in inisiyatifi ile 2005 yılında kurulmuş. Burada ceylanlar, Hazar fokları ve çeşitli su kuşları yaşıyor. Aslında, bölge Sovyet döneminde de koruma altındaymış. Çöl ve step iklimi karışımı bir havanın hüküm sürdüğü alanda bitki örtüsü zayıf görünüyor ama, tuza ve rutubete karşı dayanıklılık sağlamış özgün bitki türleri var. Kuru alanlarda, çakal, tilki ve tavşan gibi hayvanlara rastlamak da mümkün. Ama kıyılarda görülen kısa boylu Hazar foklarının eşi, benzeri yok.

Ağ-Göl Millî Parkı da, Merkezi Azerbaycan’ın güney kesiminde yer alıyor. Kura- Aras ovasındaki bu Park, aslında çok değerli bir kuş cenneti. Burada 140’dan fazla kuş çeşidi belirlenmiş; bunların yaklaşık 90 çeşidi yıl boyu bu alanda yaşıyor. En çok görülenler, keklik, kaşıkçı balıkçıl, kuğu, yaban ördeği ve toy.

1024px-Alty-Agaj_National_Park_3Ülkenin kuzey-doğusundaki Altıağaç Millî Parkı ise ormanlık bir alan. Burada meşe, dişbudak ve gürgen gibi kıymetli ağaçların yanında, “demir ağacı” denen nadir bir türe de bolca rastlanıyor. Tabii, ormanlık yerde hayvanlar da eksik olmaz; burası, sadece Kafkasların bir bölümünde yaşayan bir antilop türünün mesken tuttuğu bir alan. Parkta ayrıca, karaca, ayı, sırtlan, tilki ve kurt gibi hayvanlar da var.

gence-kepez-ve-gc3b6lÜlkenin batısındaki Göy Göl ve çevresi de 2008 yılında Millî Park ilân edilmiş. Göy Göl, Azerbaycan’daki en güzel ve temiz göllerden biri. Çevresi tamamen ormanlarla kaplı. Bu ormanlık alanda 420 değişik türden bitki bulunuyor ve bunlardan 20’si dünyada sadece burada var. Göy Göl Millî Parkının hayvan popülasyonu arasında, geyik, karaca, boz ayı gibi memeliler ve akbaba, kuzgun, keklik gibi kuşlar bulunuyor.

Stamps_of_Azerbaijan,_2013-1126-1129Azerbaycan’ın en güneyinde, Hazar Denizi kıyılarına yakın bir alanda, Lenkeran ovasında yer alan Hirkan Millî Parkı’nın yüzölçümü yaklaşık 400 km2. Parkın yüzde 99’u ormanlarla kaplı. Buradaki bitki örtüsünün önemli bir bölümünü, dünyanın başka bölgelerinde rastlanmayan özgün türler oluşturuyor. Örneğin sadece bu bölgede yetişen “Hirkan Kutu Ağacı”, “Kestane yapraklı meşe”, “Hirkan Ayvası”, “İpek Akasya” ve “Kafkas Palmiyesi” bunlardan bazıları. Dikkatli olun; bu ormanlarda karşınıza leopar da çıkabilir. Nesli tükendi sanılıyormuş ama, 2007 yılında bir tane görülmüş.

Şahdağ Millî Parkı ise, yaklaşık 1300 km2’lik yüzölçümüyle, sadece Azerbaycan’ın değil, bütün Kafkas bölgesinin en büyük millî parkı. Azerbaycan’ın en yüksek noktası olan “Bazardüzü Dağı” bu millî parkın içinde yer alıyor. Yöreye has bitki örtüsü ve hayvan popülasyonunun yanında, Şahdağ Millî Parkı bir turizm bölgesi olmaya da hazırlanıyor. Dağ turizmi için gerekli tesislerin plânlamasına çoktan başlanılmış.

600px-Azerbaijan_location_map.svg

Azerbaycan Milli Park Lokasyonları

Bakû’ya çok uzak olmayan Şirvan Millî Parkı 2003 yılında kurulmuş ve “ceylanların yeri” olarak biliniyor. Yarı çöl görünümünde olan arazide küçük göller, bataklıklar ve kum tepeleri var. Burası da bir kuş cenneti ve kuğular, flamingolar gibi çok zengin ve değerli türler barındırıyor. Ama, öncelik ceylanlarda. Bu güzel hayvanlar, parkta yaşayan en büyük memeli hayvan topluluğunu oluşturuyorlar.

Nahçıvan’da da Zangezur Millî Parkı var. Özerk Cumhuriyetin güney doğusunda, Ermenistan sınırına yakın bir alandaki bu park, biyolojik çeşitliliğinin zenginliği ile tanınıyor. Burada, 35’i omurgalı, 23’ü de böcek olmak üzere 58 canlı türü var. Artık Türkiye’de soyu tükenmiş olan “Anadolu Leoparı” bu parkta yaşamını sürdürüyormuş. “Beyaz kuyruklu deniz kartalı”, “altın kartal” ve “Toy kuşu” da göklerde gezinmeye devam ediyor.

Samur-Yalama Milli Parkı. Ülkenin en kuzeyinde Haçmaz Rayonunda

http://www.diplomat.com.tr/atlas/sayilar/sayi19/sayfalar.asp?link=s19-11.htm sayfasından derlenmiştir.

Bülent Pakman. Temmuz 2014. İzin alınmadan, aktif link verilmeden yayımlamaz, alıntı yapılamaz.

Türkiye’de Azerbaycan Türklerine yanlışlıkla Azeri konuştukları dile de Azerice denmektedir. Azeriler İran’da yaşayan küçük bir etnik topluluktur. Doğrusu Türkiye Türklerine göre “Azerbaycan Türkleri” ve “Azerbaycan Türkçesi” olup  Azerbaycan Türklerine göre ise  “Azerbaycan Halkı” ve “Azerbaycan’ca” veya “Azerbaycan Dili”dir. Günlüklerimizde arada Azerice ve Azeri kelimelerinin kullanılmasının sebebi arama motorlarına daha çok o şekilde girilmesindendir. alternatif link

Kurtlar olur çobanların koyunu
İtten öğrenirse, kendi soyunu
“Azerilik” komunizmin oyunu
Azeri değiliz, Türk oğlu Türk’üz!

Bahtiyar VAHAPZADE

AZERBAYCAN GÜNLÜKLERİ:

Bakü’ye gelmeyi düşünen Türk vatandaşlarına yardım için şahsi görüşler yanında bazı bölümleri kaynakları verilmiş yorumlu-yorumsuz alıntılarla derlenmiştir, tenkidi (eleştirel) ya da başka hiç bir amacı yoktur.  Yaşanmakta olan hızlı gelişimler sonucu çok şeyin değişmekte, güncelliğini yitirmekte olduğu da göz önüne alınmalı, burada yazılan herşeyin doğru ve aktüel olduğu düşünülmemelidir.  Kelimelerin çoklu anlamlarında ve ifadelerde tam bilgi sahibi olunmadan değerlendirmeler yapılması da yanlış anlamalara sebep olabilir. 

Başka yerlerde bana ait olarak gösterilen yazılarla ilgim yoktur. Yazılarım sadece buradadır.

Twitter Widgets Facebook Widgets

Bakü Ofis 2011Bülent Pakman kimdir   https://bpakman.wordpress.com/pakman/

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s