Üzeyir Hacıbeyli

ÜZEYİR HACIBEYLİ (HACIBEYOV)

Üzeyir Hacıbeyli 1875-1948

Azerbaycan Türkü besteci, bilim adamı, yazar, tercüman, orkestra şefi. Üzeyir bey bütün doğu aleminde opera´nın ilk yaratıcısıdır. Büyük muzik alimi olan Üzeyir Hacıbeyli, Azerbaycan’da müzik biliminin esasını koymuştur.
SSCB halk sanatçısı(1938),
Azerbaycan İlimler Akademisinin akademisyeni (1945),
Profesör (1940),
Stalin mükafatları sahibi (1941, 1946),
Azerbaycan Bestekarlar İttifakının başkanı (1938-1948),
Azerbaycan Devlet Konservatuvarının rektörü (1928-1929; 1939-1948),
Azerbaycan İlimler Akademisinin İncesanat (Güzel sanat) Enstitüsünün müdürü (1945-1948) olmuştur

Şuşa kazasının Ağcabedi köyünde doğdu, küçük yaşlarında ailesi Şuşa şehrine göçtü ve ilk tahsilini burada Rus-Tatar okulunda aldı. İlk müzik eğitimini Azerbaycan halk müziğinin bilimcisi olan dayısı A. Aliverdibeyov’dan aldı. 1899-1904 yıllarında Gori Öğretmen Lisesi’nde okurken keman ve teori dersleri aldı. Lisesiyi bitirdikten sonra kısa bir süre Hadrud köyünde (1904), daha sonra ise Bakü’ye göçerek burada öğretmenlik yaptı, gazete ve dergilerde makaleler ve karikatürler yayınladı.

12 Ocak, 1908 yılında Bakü’de Hacı Zeynelabidin Tağıyevin tiyatro binasında sözlerini büyük şair Füzuli´nin aynı ad altında yazmış olduğu eserinden alınan ve doğuda ilk opera olan Leyla ve Mecnun operasını sahneledi. Daha sonra:
“Şeyh Sinan” (1909),
“Rüstem İle Zöhreb” (1910),
“Şah Abbas ve Hurşid Banu” (1912),
“Kerem ile Aslı” (1912),
“Harun ve Leyla” (1915) adlı operalarını ve
“Karı ile Koca” (1909, 1910’da sahnelendi,
“O Olmazsa Bu Olsun”
“Meşhedi İbad” (1910, 1911’da sahnelendi) ve
“Arşın Mal Alan” (1913) adlı müzikli komedileri besteledi.
“Köroğlu” operasını 1937 yılında besteledi

1911 yılında müzik eğitimini önce Moskova’da ve daha sonra St. Petersburg Konservatuvarında sürdürdü.
1921’de Bakü’de Azerbaycanlı oğrenciler için ilk müzik okulu olan Azerbaycan Devlet Türk Müzik Okulunu kurdu. Okul 1926 yılında Azerbaycan Devlet Konservatuvarına katıldı. Hacıbeyli’nin Azerbaycan halk müziğinin esasları ile ilgili eserleri okullarda ders kitapları olarak okutulmaktadır.

Doğduğu 18 Eylül Azerbaycan’da Müzik Günü’dür.

Azerbaycan milli marşını besteledi. Sovyet egemeliğinde başlayan ruslaştırma döneminden önce adının, Üzeyir Hacıbeyli, Üzeyir Hacıbeyzade ve de Üzeyir Hacıbeyoğlu olarak söylenip yazılmış, Sovyet döneminde ise  Üzeyir Hacıbeyov olmuştur.

Üzeyir Hacıbeyli’nin sahnelediği “Leyla ile Mecnun operası” doğu ülkelerinde bestelenen ilk opera olarak tarihe geçmiştir. Müzikleri bazen ağır folklorik ezgiler içerse de dönemin şartlarına göre oldukça özgün ve çoksesli motifler içerir. Bestelerine kendisi de söz yazdıgından özellikle Fuzili’den yararlandığı bölümler oldukça etkileyicidir. Meşhur Köroğlu operasının premiyerinde, rivayet edildiğine göre, herkes Hacıbeyli’yi kutlayıp ‘böyle bir opera daha yazmalısın!’ diye memnuniyetlerini belli ederken Stalin gür bir sesle hayır! diye seslenmis, kısa bir sessizlikten ve Stalin’in beğenmedigi korkusundan sonra, ‘hayır, değil bir, en az elli opera daha yazmalısın bunun gibi’ diye memnuniyetini dile getirdigi söylenir.

Ayrıca Türkiye’de, özellikle Ezginin Günlüğü’nün meşhur ettiği “Gülçehre” parcası “Arşın Mal Alan” adlı operada geçmektedir ve yorum Ezginin Günlüğü’nün yorumu ile aynıdır, tek farkla bu opera 1913 yılında bestelenmiştir.

Bu arada Arşın Mal Alan Operası da görücü usulu ile evlenmeye karşı olan bir eserdir ki o dönemde gençlerimizi kötü yola saptırıyor gerekçesi ile epey eleştirilmiştir.  Arşın Mal Alan uzun yıllar Türkiye’de de sahnelenmiştir.Halen Bakü’de sahnelenmeye devam etmekte ve ilgiyle izlenmektedir. Daha geniş açıklamaları içeren yazımızı okumak için lütfen tıklayın: ARŞIN MAL ALAN

Bu arada, Hacıbeyli’nin birçok ünlü eserinin, uluslar arası sahnelerde gösterildiğini hatta “Arşın Mal Alan” Oyunu’nun 1959’dan beri Çin’de sahne aldığını biliyor muydunuz?

ÇIRPINIRDIN KARADENİZ

Üzeyir Hacıbeyli çoğu Türkiye Türklerinin anonim olarak bildiği, Türkiye’de Milliyetçi Hareket Partisi tarafından benimsenen ve Ermenilerce de sahiplenilmeye çalışılan “Çırpınırdın Karadeniz” şarkısının da bestecisidir. Bu şarkının sözleri ise yine bir Azerbaycan şairi olan ve Azerbaycan Milli marşını da yazan Ahmet Cevat’a aittir.
Sözleri 15 Kasım 1914 senesinde Osmanlının 1. Cihan savaşına iştirakini büyük bir heyecanla izleyen Azerbaycan‘ın milli şairi Ahmet Cevat tarafından Hamidiye Kruvazörünün Odesa limanında Rus kruvazörü Kazbek’i batırması üzerine yazılmıştır
1918 yılının başlarında ünlü Azerbaycan bestecisi ve fikir adamı Üzeyir Hacıbeyli tarafından, Nuri Paşa komutasındaki Türk Ordu’sunun Azerbaycan Türklerini soykırımdan kurtarmak amacıyla Azerbaycan’a gönderilmesi nedeniyle bestelenmiştir. Bu konuda geniş açıklamalar için Bakınız: https://bpakman.wordpress.com/dunya/baku-2010-fotograflar/kafkas-islam-ordusu/

Eser şiir şeklinde ilk kez 1919 senesinde Ahmet Cevat‘ın ikinci şiir kitabı “Dalğa” da çıkmıştır.

Şiirin el yazmasını Ahmet Cevat Bolşevikler tarafından hapse atıldığı zaman, şairin birçok diğer eserlerin el yazmaları ile birlikte el konulduğu ve yakıldığı tahmin edilmektedir.
Eserin Üzeyir beyin el yazısıyla yazılmış notası da bulunmamaktadır.
“Çırpınırdı Karadeniz” in notasının 1918 senesinde dahi bestecinin evi Ermeniler tarafından yakıldığı zaman veya Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kurulduktan sonra Hacıbeyli İran’a zorunlu muhaciret ettiği dönemde kaybolduğu düşünülmektedir.

Hazırda kullanılan nota 1990 senesinde İTÜ Profösörü Süleyman ŞENER tarafından Üzeyir Hacıbeyli’nin ev müzesine takdim edilmiştir.
“Çırpınırdı Karadeniz” eseri 1920 senesinden sonra Azerbaycan’da ilk kez 10 Mart 1992 senesinde Ahmet Cevat’ın Cumhuriyet sarayında düzenlenen yüz yıllık jubile gecesinde seslenmiştir.

HACIBEYLİ ANITI
Yolu Sumgait şehrine düşenler Üzeyir Hacıbeyov caddesinde inşa edilen Üzeyir Hacıbeyli’nin abidesini görmüşlerdir.

Anıtın bulunduğu meydanın eni 23 metre, uzunluğu ise 61 metredir. Sumgait şehirinin baş ressamı Vakıf Nezirov’un imzasının bulunduğu Ü. Hacıbeyli’nin heykelin yüksekliği 12 metre, taban boyu 7,5 x 7,5 metrelik siyah granitle kaplanmıştır. Heykel etrafında Azerbaycan milli musiki aletlerinin tasviri de yapılmıştır.

Azerbaycan Milli Marşı: 

azerbaycan!
azerbaycan!
ey qehreman övladın şanlı vatani!
senden ötrü can vermeye cümle hazırız,
senden ötrü qan dökmeye cümle qadiriz,
üç rengli bayrağınla mesud yaşa!
üç rengli bayrağınla mesud yaşa!
minlerle can qurban oldu,
sinen harbe meydan oldu,
hüququndan keçen esger,
here bir qehreman oldu.
sen olasan gülüstan,
sene her an can qurban!
sene min bir mehebbet,
sinemde tutmuş mekan.
namusunu hifz etmeye,
bayrağını yükseltmeye,
namusunu hifz etmeye,
bayrağını yükseltmeye,
cümle gencler müştaqdır!
şanlı vatan!
şanlı vatan!
azerbaycan!
azerbaycan!
azerbaycan!
azerbaycan..!

Azerbaijan! Azerbaijan!
The heroic patriotic glorious land!
To die for you we are glad and we are ready!
If there is need to shed blood, we too are ready!
With three color banner live happily!
With three color banner live happily!

Sacrifices too many done,
Every soldier to front has gone!
When your chest was field of battle!
Come back as a heroic son!

Let me see you flourish,
Let your enemies perish!
I love you, my dear land
Be mightier we do wish!

To safeguard your sacred land,
To hold high your honored flag,
To safeguard your sacred land,
All the youngsters are eager!
Glorious land, glorious land!
Azerbaijan! Azerbaijan!
Azerbaijan! Azerbaijan!

Devamını okumak için lütfen tıklayın: ARŞIN MAL ALAN

Kaynaklar:

Kevser Duru Gölalmış.       http://www.odtubaku.blogspot.com/ (Alıntıya izin verdiği için teşekkürler)

Azeri Besteci Üzeyir Hacıbeyov’un “Arşın Mal Alan” Oyunu Çin’de Sahne Alıyor http://www.haberler.com/azeri-besteci-uzeyir-hacibeyov-un-arsin-mal-alan-2370065-haberi/

Vikipedi https://tr.wikipedia.org/wiki/Üzeyir_HacıBeyov

Ekşi sözlük. 25.10.2003.  https://eksisozluk.com/uzeyir-hacibeyov–463922?p=1

Üzeyir Hacıbeyli’nin opera metinleri http://www.hajibeyov.com/

Üzeyir Hacıbeyli ansiklopedisi Bakü 1996.

Üzeyir Hacıbeyli Ev müzesi arşivi

Bülent Pakman Ocak 2011. Yeniden düzenleme Kasım 2015. İzin alınmadan, aktif link verilmeden yayımlamaz, alıntı yapılamaz. İnternette yazının bir sürü izinsiz ve kaynağı bu sayfa olduğunu belirtmeyen çoğu eksik alıntıları dolaşmaktadır.

Azerbaycan’da Kimlik ve Dil

Azeri diye bir millet var mı?

YANLIŞ: Türkiye’de Azerbaycan Türklerine “Azeri” konuştukları dile de “Azerice” denmektedir.  Azerbaycan resmi politikasında bu tanımlar  “Azerbaycan Halkı”, “Azerbaycanlı” ve “Azerbaycan’ca”, “Azerbaycan Dili” şeklindedir. Bunlar külliyen yanlıştır.

Bir: Azerbaycan bir coğrafya ismidir, millet değil, Ayrıca soyu bilinen, kendine has dili olan halklar coğrafi adlarla kimliklendirilemezler. 
İki: Azeriler İran’da yaşayan küçük bir etnik topluluktur. Azeri sözcüğü, ilk defa olarak, tarihin en azılı Türk düşmanı Stalin, daha sonra ise hasta beyinli İran-Fars şovenistleri tarafından, Azerbaycanlıların Türklük şuurunu yok etmek, unutturmak için uydurulan sahte bir kimliktir. Eğer Ruslar, Çarlık ve Sovyet dönemlerinde Allah korusun Anadolu ya hakim olsalardı, orada da benzeri şekilde Egeli, Karadenizli ve İzmirli diye uyduruk milletler ve kimlikle yaratmaya çalışırlardı.

DOĞRU:  “Azerbaycan Türkleri” ve “Azerbaycan Türkçesi”.

Azerbaycanlılar Türk müdür?

Kurtlar olur çobanların koyunu
İtten öğrenirse, kendi soyunu
“Azerilik” komunizmin oyunu
Azeri değiliz, Türk oğlu Türk’üz!

Bahtiyar VAHAPZADE

Azerbaycanlılar Türktür dilleri Türkçedir

Arama motorlarında bulunabilmesini kolaylaştırmak için yazılarımızda arada Azerice ve Azeri kelimeleri kullanılmaktadır.

Azerbaycan’da Türk milleti vardır, dilleri Türk dilidir


Twitter Widgets

IMG_2654Bülent Pakman kimdir   https://bpakman.wordpress.com/pakman/

Bülent Pakman’ın video arşivi:

Bülent Pakman video kanalı 1

Bülent Pakman video kanalı 2

Bülent Pakman video kanalı 3

Azerbaycan’da Kimlik ve Dil

YANLIŞ: Türkiye’de Azerbaycan Türklerine “Azeri” konuştukları dile de “Azerice” denmektedir.  Azerbaycan resmi politikasında bu tanımlar  “Azerbaycan Halkı”, “Azerbaycanlı” ve “Azerbaycan’ca”, “Azerbaycan Dili” şeklindedir. Bunlar külliyen yanlıştır.

Bir: Azerbaycan bir coğrafya ismidir, millet değil, Ayrıca soyu bilinen, kendine has dili olan halklar coğrafi adlarla kimliklendirilemezler. 
İki: Azeriler İran’da yaşayan küçük bir etnik topluluktur. Azeri sözcüğü, ilk defa olarak, tarihin en azılı Türk düşmanı Stalin, daha sonra ise hasta beyinli İran-Fars şovenistleri tarafından, Azerbaycanlıların Türklük şuurunu yok etmek, unutturmak için uydurulan sahte bir kimliktir. Eğer Ruslar, Çarlık ve Sovyet dönemlerinde Allah korusun Anadolu ya hakim olsalardı, orada da benzeri şekilde Egeli, Karadenizli ve İzmirli diye uyduruk milletler ve kimlikle yaratmaya çalışırlardı.

DOĞRU:  “Azerbaycan Türkleri” ve “Azerbaycan Türkçesi”.

Kurtlar olur çobanların koyunu
İtten öğrenirse, kendi soyunu
“Azerilik” komunizmin oyunu
Azeri değiliz, Türk oğlu Türk’üz!

Bahtiyar VAHAPZADE

Günlüklerimizde arada Azerice ve Azeri kelimelerinin kullanılmasının sebebi arama motorlarında daha çok o şekilde bulunabilmesindendir.

Azerbaycan coğrafyası ve Azerbaycan Türkleri aşağıdaki günlüklerde anlatılmaktadır. Okumak için lütfen tıklayın:

Parçalanan Azerbaycan

Kuzey Azerbaycan

Üzeyir Hacıbeyli için 1 cevap

  1. Ruslan dedi ki:

    bilgilendirdiğin için teşekkür ediyorum.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s