Ege Adalarının 118 yıllık hikayesi

Ege Adalarının 118 yıllık kronolojisi

  • 1821’de başlayan Mora isyanına, Rodos, Sakız ve Sisam adaları da katıldı.

  • Doğudan ve batıdan Rus işgaline uğrayan Osmanlı 14 Eylül 1829 Edirne Antlaşması’yla Yunanistan’ın bağımsızlığını kabul etmek zorunda kaldı.

  • Osmanlı 1832 İstanbul Antlaşması ile Eğriboz adası da dahil olmak üzere, Kiklad adalar grubunu Yunanistan’a verdi.

  • İtalya 1912 Mart ayında Osmanlı’nın elindeki  12 Adayı (Stankalia, Harki, Kalimnos, Nisiros, Leros, İstanköy/Kos, Kasos, Patmos, Karpathos, Tilos, Leipso, Sömbeki) + Rodos’u ve 15 küçük adayı işgal etti.

  • 7 Ekim 1912’de başlayan Birinci Balkan Savaşında Yunanistan Kuzey Ege’de Limni, Eşek (Agathonisi), Midilli, İmroz, Taşoz, Bozbaba (Strati), Semadirek, Bozcaada, Nikarya, Sisam (Samos), Sakız v.b. adaları işgal etti.

  • 18 Ekim 1912 Uşi anlaşmasıyla İtalya 12 Adayı Osmanlıya vermeyi kabul etti. Ancak darbe korkusuyla donanmayı 30 yıl Haliç’te çürüten II. Abdülhamit yüzünden Osmanlı’nın Balkan savaşı sürerken bu adaları koruma imkanı yoktu. Osmanlı bu nedenle 12 Adanın İtalya hakimiyetinde kalmasını istedi.

  • Uşi Lozan’ın bir semtidir. O yüzden Atatürk düşmanları, Osmanlı’nın imzalayıp uygulamaktan kaçındığı antlaşmaya Uşi demezler, Türkiye Büyük Millet Meclisinin kabul ettiği Lozan Antlaşması zannedilmesi için Lozan derler.

  • Osmanlı ile Yunanistan arasında 13 Kasım 1913’te imzalanan Atina Antlaşması ile Kuzey Ege adaların geleceğinin Avrupalı büyük devletler tarafından belirlenmesi kararı alındı.

  • 14 Şubat 1914’te bu devletler bu adaların Yunanistan’a bırakılmasını kararlaştırdılar. Bu karara karşı Osmanlı bir şey yapamadı.

  • I. Dünya Savaşı’nda İtalya Osmanlı’nın karşı cephede olmasını bahane ederek  22 Ağustos 1915’de 12 Adayı ilhak ettiğini ilan etti. Aralık 1915’de Fransa Meis adasını işgal etti. Osmanlı yine birşey yapamadı.

  • Osmanlı 1916 ve 1917’de Meis’i almaya çalışsa da başarılı olamadı. Birinci Dünya Savaşı’nın bitiminden sonra Fransızlar’ın Meis’ten ayrılması üzerine 1921’de adayı İtalyanlar işgal etti.

  • 21 Temmuz 1923’de imzalanan Lozan Anlaşmasında Gökçeada, Bozcaada, Tavşan Adaları ve Anadolu sahillerine üç milden az uzaklıkta bulunan adaların, adacıkların ve kayalıkların hepsi Türkiye’ye verildi, 12 Ada ve Meis İtalya’da kaldı, Yunanistan’a bırakılan Ege adalarının silahsızlandırılması karara bağlandı.

  • Meis verilmeyebilirdi diyenler bu edinimlerden bahsetmezler. Lozan’da izlenen politika Misak-ı Milli üzerineydi. Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nın 28 Ocak 1920’de deklare ettiği Misak-ı Milli’de Ege Adaları ve 12 Ada yoktu. Çünkü Misak-ı Milli, 30 Ekim 1918’de Osmanlı’nın elinde olan toprakları içeren bir metindi. Lozan’da sert müzakerelere rağmen nüfus çoğunlukları ve ortada İtalya ile Uşi geçmişi 12 Ada için daha başka edinimlere engel oldu.

  • II. Dünya Savaşı sırasında 1941’de Almanya 12 Adayı işgal etti ve savaşta kendi taraflarında yer alma karşılığında 12 Ada’yı Türkiye’ye vermeyi teklif etti, ancak Türk Hükümeti kabul etmedi.

  • 1945’de İngilizler 12 Ada’yı işgal ettiler.

  • II. Dünya Savaşı galibi Müttefiklerin Dışişleri Bakanları Paris’te 27 Haziran 1946’da adalarda oturanların çoğunluğunu Rum olduğu gerekçesi ile Oniki Ada’yı Yunanistan’a vermeyi kabul ettiler. Türkiye 2. Dünya savaşında Müttefikler safında savaşmadığı için toplantıya çağrılmadı.

  • Yunanistan Nisan 1947’de Oniki Ada’yı teslim aldı.

  • Ege, Akdeniz adaları “LOZANDA VERİLDİ” diyenler ya yukarıdaki gerçekleri tam bilmiyor ya da kasıtlı olarak YALAN SÖYLÜYORLAR. Lozan görüşmeleri öncesinde hakimiyeti Türkiye’de olup Lozan’da Türkiye tarafından Yunanistan’a ya da İtalya’ya verilmiş hiç bir ada yoktur, MEİS de dahil.

Bülent Pakman. Eylül 2020. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.

About bpakman

İnşaat Yüksek Mühendisi, evli.
Bu yazı Osmanlı, Türkiye içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.