Azerbaycan ve Türkiye Türkçelerinde (Azerice – Türkçe) farklı kelimeler

Azerice öğrenme dizimizin önceki yazısı “TÜRKLER İÇİN AZERBAYCAN TÜRKÇESİ”ni okumak için tıklayın:  http://wp.me/PAexV-29P                                

Türkiye Türkçesi –  Azerbaycan Türkçesi (Azerbaycanca, Azerbaycan dili, Azerice) farklı kelimeler

Notlar:

  • Belirgin şekilde farklı olmayan ve Azerbaycan Türkçesinde aynı anlamlarda kullanılmakta olan, bilinen eski Türkçe kelimelere  öncelik verilmemiştir.

  • İnşaatla ilgili bazı terimler sayfa sonundadır.

  • Halk dili ve resmi dil arasında önemli farklılıklar bulunabilmektedir. Halk arasında yavaş yavaş resmi dil kullanımı artmaktaysa da hala Rusça da konuşulmakta, Rusça kelimeler kullanılmaktadır. Bu nedenle Azerbaycan resmi Türkçesinde olmamakla birlikte sağda-solda duyulabilecek bu tür Rusça kelimelere burada yer verilmiştir.

  • Azerbaycan Türkçesi ile ilgili daha geniş bilgiler ve lehçe farklılıkları için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI

–TANIŞMA, HAL – HATIR  TANIŞLIQ – SALAMLAMA—-

Merhaba, selam         Salam

selamünaleyküm      salaməleyküm

aleykümselam          əleykəssalam

İyi günler                   Salam,  hər gününüz xeyre qalsın (Not: “yahşı gün” denmez)

Günaydın                    Sabahın(ız) xeyir (Not: gırtlaktan “kheyir” ya da “hheyir” olarak okunur, “x” harfinin okunuşu için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI)

İyi akşamlar              Axşamın(ız) xeyir, (Not: “axşamınız xeyre qalsın” denmez)

iyi öğleden sonralar       Günortanız xeyir (Not: günorta öğle ve öğleden sonrayı – akşama kadar- kapsar)

iyi               Yahşı (Türk lehçesi. Tatar: yahşı, Başkurt: yaksi. Kırgız: cakşi. Uygur, Özbek: yahşi.  Azerbaycan Türkçesinde: “yahşi denmez)

nasılsın(ız)?               necəsən?, necəsiniz? (halk dilinde “necəsiz?”)

nasılsın                   netersən? (not: samimi hitaplarda)

İyimisiniz?                   Yaxşısan? “Yaxşısanız {mı}? (halk dilinde “yaxşısız?”)

iyiyim                         yaxşıyam, (Not: gırtlaktan yakhşı okunur, x harfinin okunuşu için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI ) sağolun

ya sen (siz)?                 bəs sən (siz)?

çok da iyi değilim       elə də yaxşı deyiləm

ne var ne yok               təzə nə xəbər var?

Halk dilinde samimi ortamlarda, erkekler arasında hatır sorma:

             “Salam ay brat” (Not: Rusça ‘Brat’  брат erkek kardeş, birader),

             “Qaqaş nəvar nəyox?”

Halk dilinde samimi ortamlarda  hatır sorma, kadınlar arasında

           “Salam qadası necəsən?” (Not:Qada’ [gada] kız kardeş anlamında. Türk lehçesidir)

Allahaısmarladık           Sağol, Salamat qalın, Salamatla, hələlik

Güle güle                    Sağ olun

Görüşürüz                  görüşənədək, hələlik, Sonra görüşərik!, görüşərik

hemen geri gelirim                Mən indicə qayıdacam

Teşekkür ederim                    Sağ olun, təşəkkür edirəm

Çok teşekkür ederim             Çox sağ olun, çox təşəkkür edirəm (çohh okunur. x harfinin okunuşu için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI )

çok yaşa (hapşırana)         Sağlam ol (hapşırmak, aksırmak = asqırmaq)

bir şey değil                          dəyməz (Not: İngilizcesi; “not to mention”)

lütfen                                    zəhmət olmasa

afedersiniz, pardon          bağışlayın

özür dilerim (dileriz)           üzr istəyirəm! ( istəyirik)

izin verin, yol verin                 icazə verin, icazə vardır?

Rica ederiz (ederim)         xahiş edirik (edirem) (Farsça Xahiş: İstek. “khahiş” okunur)

Afiyet olsun                        Nuş olsun (Farsça Nuş: Lezzetli. Türkmen: noş bolsun. Özbek: oş bolsin. Kazak: aş bolsın. Kırgız: aş bolsin. Uygur: iştiha bolsun)

(bayram, doğum günü,vb.) …kutlu olsun              …… mübarək

Şerefe!                      Sağlığınıza!

İngilizce                 İngilis dilində

Almanca                Alman dilində

İspanyolca           İspan dilində

Fransızca              Fransız dilində

Çince                       Çin dilində

Azerice                  Azərbaycanca

… konuşuyor musunuz        …. danışırsınız?

Bu Azerice nasıl söylenir?           Bunu Azərbaycanca nə deyirsiniz?

benim Azericem kötü              Mən Azərbaycanca pis danışıram

Anlamıyorum                        Başa düşmürem

Anladım                                  aydındır, başa düştüm, anladım

… nerede?                              … harada(dır)?

nereye                                       Haraya?

Nereye gidiyorsun(uz)?     Hara gedirsin(iz)?

Nerde oturuyorsun(uz)?    Har(a)da yaşayırsın(ız)?

adres                      ünvan (Arapça kökenli. diğer tüm Türk lehçelerinde: “adres”. Fransızca kökenli. Rusça: adres адрес)

Evet                          bəli, hə (Azeri, Uygur, Özbek lehçelerinde: he. Türkmen: hava)

Hayır                        Xeyr, yox (Not: kheyir, yohh okunur)

olamaz                     ola bilməz

İyi, tamam              Yaxşı (Azeri, Tatar  lehçesi. Türkmen: yağşı. Kazak: jaksı. Kırgız: cakşı. Özbek, Uygur: yahşi. Başkurt: yaksi. Azerbaycan dilinde “yahşi” demek yanlıştır, genelde fiziki güzellik anlamında kullanılmaz. )

Güzel, zarif              qəşəng (Not: halk arasında daha çok maddeler/gıdalar için söyleniyorsa da başka şeyler için de söyleniyor)

Güzel                       Gözəl (Orta Anadolu, Azeri, Özbek, Türkmen, Uygur, Başkurt, Tatar lehçesi. Azerbaycan’da daha çok fiziki güzellik anlamında söyleniyor, “Gözəl Bakü”, “gözəllik salonu” gibi)

Kötü                         Pis (Dikkat: Türkçedeki pis manasına gelmez, kötü manasına gelir)

pis                            çirk, kir. Sıfat olarak: çirkli, kirli (Kir: Azeri, Kazak, Türkmen, Kırgız, Uygur lehçeleri)

Şöyle böyle             Ele belə

böyle, şöyle                   belə  (Anadolu, Azeri lehçeleri. Türkmen: beyle )

böylelikle          beləliklə

kardeşim, yahu, yahu kardeşim          axı (Arapça’dan. Not: Araplarda olduğu gibi deyim olarak söylenir, akrabalık anlamına gelmez)

—- Azerbaycan Türkçesindeki “ay, ey” in anlamları—–

Azerbaycan Türkçesinde ay” hitaplarda kelimeden önce çok yaygın kullanılır. Türkiye Türkçesindeki karşılıkları “ey”, “hay”, “ya”, “yahu” olabilir. Mesela Azerbaycan Türkçesinde “ay mama” Türkiye Türkçesindeki “ya anne” hitabı anlamındadır. Türkiye’de bazı durumlarda sadece bayanların kullandığı “ay” kelimesini Azerbaycan’da  kadın ve erkekler her durumda kullanır. Bir başka örnek; Orta Anadolu’da “hay oğlum” hitabı Azerbaycan Türkçesinde “ay oğul” olur.

öyle değil       yox  ey  (Not: e deki “y” çok uzatılarak, vurgulu okunur: “eyyy” gibi. Kelimeden sonra kullanılır. Azeri, Özbek, Kazak, Kırgız, Başkurt lehçeleri)

yok yahu, yok ya, yok yav          yox aa

ey insanlar         ay insanlar

hay sağolasın, tam üstüne bastın, doğru söyledin, çok doğru            ay sağol

———————-ZAMAN – VAXT—————————

24 saat            sutka (Rusça 24 saat: sutki сутки {çoğul})

yarın                            sabah

sabah                            səhər (Arapça kökenli, Azeri, Türkmen lehçeleri)

öğle                             günorta (Türk lehçeleri: Azeri, Türkmen)

öğleyin                         günortada

öğleden sonra              günorta  (Not: günorta öğle ve öğleden sonrayı – akşama kadar- kapsar), gündüz

akşam                          axşam (x harfinin okunuşu için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI)

akşam  boşmusunuz     axşam bekarsınız?

tan yeri ağarmak     səhər açmaq

dün                             dünən

dünkü                          dünənki

hafta                   həftə

şimdi                indi   (Azeri, Kazak, Uygur, Özbek lehçeleri)

şimdilik             hələlik  (Türk lehçesi), indilik (Azeri, Uygur, Özbek lehçeleri )

henüz, hala         hələ    (Arapça/Farsça’dan. Azeri, Türkmen lehçeleri)

daha da, daha, hala      hələ də

tez, çabuk       tez (Farsça’dan. Ortak Türk lehçesi)

er geç                   gec-tez

yakında            tezliklə

yakın (yakında olacak anlamında)      tezliklə baş verəcək

acele, ivedi     təcil  (Türk lehçesi)

acil                   təcili (Azeri lehçesi)

yavaş                yavaş, asta  (Azeri, Özbek lehçesi)

hemen              bu dəqiqə

daima, her zaman              həmişə  (Azeri, Uygur, Türkmen, Özbek lehçesi)

kolay          asan

sık sık               tez-tez

genellikle               adətən

geçen, mazi, önceki gün            ötən  (Türk lehçesi)

geçti (süre)                 ötür

—GÜNLER — GÜNLƏR–

Pazartesi          bazar ertəsi veya  birinci gün

Salı                   çərşənbə axşamı veya ikinci gün

Çarşamba       çərşənbə veya üçüncü gün

Perşembe       cümə axşamı veya dördüncü gün

Cuma              cümə veya beşinci gün

Cumartesi      şənbə veya altıncı gün

Pazar               bazar veya yeddinci gün

Not: Günleri numaralandırmak Rusça ile Salı, Çarşamba, Perşembe, Cuma günlerinde benzerlik gösterir. Mesela Rusça’da fıtaroy второй ikinci, fıtornik вторник Salı (ikinci gün).

MEVSİMLER – MÖVSÜMLER

İlkbahar              Yaz (Azeri, Türkmen lehçesi. Başkurt ve Tatar lehçelerinde ise “yaz başı” denir), bahar

Yaz                       Yay (Azeri, Başkurt lehçesi. 20 Mayıs ile 15 Haziran arası)

Sonbahar, güz            Payız  (Azerbaycan Türkçesi ağzı. Diğer Türk ağızlarında köz, küz, küyz)

Kış                        Qış

AYLAR

Ocak             Yanvar (Rusça’dan Январь)

Şubat           Fevral (Rusça’dan Февраль)

Mart             Mart    (Rusça’dan Март)

Nisan            Aprel   (Rusça’dan Апрель)

Mayıs            May     (Rusça’dan Май)

Haziran          İyun      (Rusça’dan Июнь)

Temmuz        İyul        (Rusça’dan Июль)

Ağustos         Avgust        (Rusça’dan Август)

Eylül              Sentyabr       (Rusça’dan Сентябрь)

Ekim             Oktyabr         (Rusça’dan Октябрь)

Kasım           Noyabr       (Rusça’dan Ноябрь)

Aralık            Dekabr      (Rusça’dan Декабрь)

Not: Rusça’da aylar Latince kökenlidir.

Yıl    – İl  Aylı, yıllı yazılış biçimine örnekler:

2 Eylül 1992                      2 Sentyabr 1992-ci il

2008 yılı                         2008-ci il

Şubat 2008 veya 2008 Şubat ayı         2008-ci ilin Fevral ayı

Ocağın 27 sinde       Yanvarın 27-də  

18 Nisanda, Nisanın 18 inde        Aprelin 18-də

9 Martta, Martın 9 unda               martın 9-da

16 Ağustos 2010 da     2010-cu il avqustun 16-da

15 Nisan’dan (Nisan’ın 15inden) 1 Haziran’a (Haziran’ın 1′ine) kadar (dek)           aprelin 15-dən iyunun 1-dək

8. gün             8-ci gün

—————————SAYILAR – NÖMRƏLƏR—————–

sayı            nömrə   (Latince kökenli. İtalyanca sayı: numero. Rusça sayı: nomer номер), say (Not: miktar olarak kullanılır)

0                 sıfır (Arapça’dan), nol (Not: Halk dilinde Rusça’dan ноль. Başkurt, Türkmen, Tatar, Uygur lehçesi. Kazak, Kırgız, Özbek: nöl)

4                 dörd   (Azeri lehçesi. Türkmen: dört. Kazak, Kırgız, Özbek: tört. Tatar, Başkurt: dürt. Uygur: tört)

7                  yeddi  (Türk lehçesi)

8                  səkkiz  (Sekgiz okunur. Azeri, Özbek, Uygur lehçesi. Türkmen: sekiz. Kazak, Kırgız: segiz. Tatar sigiz, Başkurt: higiz)

9                  dogguz   (Azeri lehçesi. Türkmen: dokuz. Özbek: tokkız. Uygur: tokuz. Kırgız: toğuz. Kazak: toğız. Tatar, Başkurt: tuğız)

20                iyirmi (igirmi gibi okunur. Türk lehçesi)

40                gırx  (gırh gibi okunur. Türk lehçesi)

80                həştad (Not: halk dilinde kullanılır, Farsça’dan), səksən (resmi dilde kullanılır)

90                doxsan  (dohsan gibi okunur. Türk lehçesi)

1000           min  (Azeri, Başkurt, Kazak, Uygur, Kırzız lehçeleri. Özbek: ming. Türkmen: mün)

Not: Halk dilinde “nol” ve “həştad”dan başka Türkiye Türkçe’sinden tamamen farklı olan sayı yoktur, resmi dilde ise hiç yoktur. Sıfır, həştad, milyon, milyard dışında bütün sayılar Türk dili kökenlidir.

–MATEMATİK geometri MİKTARLAR  – RİYAZİYYAT həndəsə MİQDARLAR——

matematik                   riyaziyyat, hesab

geometri                        həndəsə

açı, köşe                         bucaq (Türkmen, Kırgız: burç. Uygur: bücek. Özbek: bürçek. Kazak: burış)

açılı, köşeli                  bucaqlı

üçgen                           üçbucaqlı

dikdörtgen                 düzbucaqlı

en                     genişlik

boy            uzunluq

yükseklik           hündürlük

Kare           kvadrat (Rusça’dan  квадрат), dördbucaqlı

metre         metr (Rusça’dan метр)

metrekare         kvadrat metr, kvadrat m

küb                       kubik      (Rusça: küb, küp: kub куб; kübik: kubik кубик)

artı, pozitif              müsbət (Arapça. Osmanlıca), plyus  (Rusça’dan плюс. Alm. plüs)

artı (işlem olarak)            üstəgəl, üstünə gəl

çarpı                vurulsun

eksi, negatif                minus (Rusça’dan минус. Alm. minus), menfi (Arapça)

eksi (işlem olarak)               çıxma, çıxılsın  (Azerbaycan lehçesi. x harfinin okunuşu için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI )

denklem                   tənlik (Türkmen: denleme. Özbek: tengleme. Uygur: tenleşme. Kazak: tendev)

denk                 tən  (Azeri, Kazak lehçesi)

maksimum, azami     maksimal  (Rusça: maksimum максимум [isim], maksimalnıiy максимальный {sıfat})

düzine       düjün  (Rusça: düzine dujina дюжина)

yüzde                   faiz

faiz                         pay, faiz

oran                    kursu, proporsiya (Rusça’dan пропорция)

toplam                  cəmi (sıfat), cəm (isim), yekun

makbuz, alındı                arayış

tablo                yekun cədvəli

kafi, yeter                     bəs (Farsça, Arapça. Azeri, Türkmen lehçesi)

yeterlidir, kafidir               bəsdir (Farsça’dan) (Not: halk bazan “besti” olarak kısaltır)

hepsi                hamısı (Türk lehçeleri: Azeri, Başkurt, Türkmen, Uygur, Özbek)

hiç               heç  (Türk lehçeleri: Azeri, Uygur, Özbek)

———————–SAAT————————–

24 saat            sutka (Rusça 24 saat: sutki сутки {çoğul})

kaç?           neçə?  (Türk lehçeleri: Azeri, Uygur, Özbek, Uygur, Kazak, Kırgız, Türkmen, Tatar)

saat kaç?         Saat neçədir?

12:00              saat on ikidir, saat on iki tamam

7:13                Saat sekkizə onüç dəqiqə işləmiş (Not: buçuğa kadar ki zaman için KALIP: bir sonraki saat + geçen dakika sayısı + “dəqiqə işləmiş) veya “saat yeddi on üç” de denir.

3:15                 Saat  dördə onbeş dəqiqə işləyib  (işləmiş) (Not: çeyrek kelimesi  kullanılmaz) veya “saat üç on beş” de denir

11:30            Saat on ikinin yarısıdır (Not: bir sonraki saat -in haliyle + “yarısı” kelimesi söylenir) veya “on bir otuz” da denir (Not: buçuk kelimesi kullanılmaz)

6:55             Saat yeddiyə beş dəqiqə qalmış (Not: buçuktan sonraki zaman için KALIP: bir sonraki saat -e haliyle + kalan dakika sayısı + “dəqiqə qalmış)

3:45                Saat dördə onbeş dəqiqə qalıb (qalmış) veya Saat dördə qırx beş dəqiqə işləyir (işləmiş) de denir

1:45               Saat ikiyə on beş dəqiqə qalıb (qalmış) veya saat biri gırx beş dəqiqə işləyib (işləmiş) veya saat bir gırx beşdir

Saatlerle ilgili kurallar:

Buçuktan önce geçen dakikalar işləyib  (işləmiş), buçuktan sonra kalan dakikalar  qalıb (qalmış) söylenir.

buçuk” kullanılmaz yarısı denir

çeyrek” kullanılmaz, geçen, kalan onbeş, qırx beş dakikalar söylenir.

Bir saati bir dakika bile geçilse artık o saat geçmişte kalır, dikkate alınmaz. Bu konuda Rusça ile benzerlik gösterir.

Resmi dilde ve Bakü ağzında Türkçe’deki gibi mişli geçmiş kullanılır.

———YÖN    –   İSTİQAMƏT———————-

Doğu                  şərq (Arapça’dan Osmanlıca şark)

Batı                    qarb  (Arapça’dan Osmanlıca garp, garb)

Kuzey                  şimal  (Arapça’dan Osmanlıca)

Güney                  cənub  (Arapça’dan Osmanlıca cenup, cenub)

kutup                    qütb (Arapça’dan)

Ön, önce            qabaq

önünde             qabağında

eskiden              qabaqçada

ilerde             qabağa

son                       axır (Arapça’dan. Azeri, Başkurt, Özbek, Tatar, Uygur: ahır. Kazak, Türkmen: son. Kırgız: ahırkı)

sonuncu              axırıncı

arkasında         axırında

aşağı                  aşağıya

yukarı               yuxarıya

uzak, öte        kənar

dışarı            çöl, bayır  (Not: Taşra/rayon ağzında/konuşma dilinde “çöl”, Bakü ağzı/konuşma dilinde: “bayır)

dışarıda            çöldə, bayırda (Bir önceki nota bakınız)

——————AİLE –  AİLƏ——————–

ana                ana

anneciğim      anacan

baba                ata

ata                 əcdad  (Azeri, Özbek lehçesi)

karı                 yoldaş (Türk lehçeleri: Azeri, Özbek, Uygur), həyat yoldaşı, arvad

koca               yoldaş, həyat yoldaşı, ər

çocuk              uşaq (Azerbaycan ve Orta Anadolu ağzı)

bebek             balaca, körpə

evlat                övlad (Arapça)

yavru               bala (Not: Bala: ‘yavru’, ‘çocuk’ anlamında Anadolu lehçesi olup, ek olarak daha çok ‘küçük’, ‘oğlan çocuğu’ anlamında da Türk lehçesidir [Başkurt, Özbek, Uygur, Tatar]. Türkiye Türkçesindeki ölçü sıfatı ‘küçük’ün karşılığı Azerbaycan Türkçesinde “kiçik” dir. ‘Daha küçük’ karşılığı olarak Azerbaycan Türkçesinde “balaca” kullanılır. “Balam” Kuzey Azerbaycan lehçesinde ay yüzlü, nur yüzlü çocuk, bazı Türk lehçelerinde ‘erkek kardeş’ anlamındadır )

Erkek çocuk     Oğul

Kız çocuk        qız  (Orta Anadolu, Azeri, Türkmen lehçesi)

ikiz        ekiz, əkiz (Orta Anadolu, Azeri, Türkmen lehçesi. Kazak, Uygur, Kırgız: egiz)

üçüz     üçəm

torun           nəvə (Özbek: nevere. Kırgız: nebere. Kazak: nemere. Uygur: nevre)

torunun çocuğu       nəticə

torunun torunu     kötücə, kötükcə

ergen              yeniyetmə

genç               cavan (Farsça’dan), gənc (Not: Türkiye Türkçesinde civan: Yakışıklı genç erkek veya güzel genç kadın anlamındadır)

üvey            ögey (Azeri, Özbek, Kazak, Uygur lehçesi. Başkurt, Tatar: ügey. Türkmen: övey)

arkadaş           dost

kadın arkadaş    rəfiqə (Arapça’dan. Not: Türkiye Türkçesinde refika: eş, karı demektir)

erkek kardeş    qardaş, brat (Not: Brat samimi erkekler arasında söylenir Rusça’dan брат)

kız kardeş        bacı, qada (Not: Qada samimi kadınlar arasında söylenir)

amca                    əmi (Anadolu lehçesi: emmi)

hala                     bibi

teyze                      hala

nine                      nənə

dede                    baba

akraba                  qohum

akraba evlilikleri      qohum nigahları

ebeveyn, veli                 valideyn

kayın birader         qayın qardaş, ərin qardaşı, arvadın qardaşı

bey                     cənab (Arapça’dan. Özbek: ceneb)

adam, kişi           nəfər

erkek                   kişi

bekar                  subay

evli                     ərdə (Türkmen: erli)

damat                  kürəkən (Moğolca’dan)

dünür                    guda (Azeri, Türkmen lehçesi. Kazak, Uygur, Kırgız: kuda, Tatar: koda. Özbek: kude. Başkurt: koza)

doğum günü          ad günü, doğum günü

evlenmek           kəbin kəsmək, evlənmək

düğün                         toy (Azeri, Özbek, Türkmen, Uygur, Kazak lehçeleri. Tatar, Başkurt: tuy)

düğün salonu         şadlık sarayı

alyans                bəxt üzüyü

muta nikahı           siğə

metres          oynaş  (Anadolu, Azeri, Türkmen, Uygur lehçesi. Özbek: oyneş. Kazak: oynas. Kırgız: oynos)

kirve             axı (Arapça kardeş)

aile reisi, erkek önder-büyük, yaşlı erkek     ağsaqqal

aile büyüğü kadın, yaşlı hanım         ağbirçək

yaşlı, ihtiyar        qoca

yaşlanmak, kocamak, ihtiyarlamak              qocalmaq

yaşlılar evi (yurdu)    qocalar evi, pansionat (Fransızca)

emekli         pensiyaçı (Rusça emekli: pensianyer, пенсионер. Pensionni пенсионный {sıfat}), təqaüdçü

emekli maaşı      pensiya (Latince kökenli Rusça’dan пенсия)

ev hanımı, hamarat      evdar hanım, evdar

—MALİ - maliyyə———–

Para                 Pul

banknot , kağıt para       əskinas, kağız pul

madeni para                qəpik

bozuk para                  xırda (Not: khırda okunur, x harfinin okunuşu için bakınızhttp://wp.me/PAexV-1pI  )

döviz                       Valyuta  (Rusça’dan валюта. Latince kökenli. İtalyanca: valuta. İng. value: değer)

döviz (Not: gösterilerde açılan pankart manasında)    deviz (Fransızca kökenli)

döviz bozdurma           Valyuta mübadiləsi

döviz kuru            Valyuta məzənnəsi (Not: mezenne Arapça; piyasa fiyatı)

puan              xal (Not: khal okunur),  bal (Rusça’dan ball  балл)

manyetik şerit (kartlarda)    maqnit zolağı

banka                    bank (Fransızca kökenli. Rusça: банк)

şube (banka şubesi)          filial  (Rusça’dan филиал. Latince kökenli, İtalyanca filiale)

şube (banka dışındakiler)   şöbe (Arapça kökenli. Özbek:şübe. Uygur: şobe)

havale                        köçürmə, pul köçürmə

gider, harcama            məxaric (Arapça’dan)

uluslararası (beynelmilel-eski Türkçe)           beynəlhalq (Beyn el halk Arapça’dan)

kredi                     kredit (Rusça’dan кредит. İtalyanca: kredito)

yatırım               investisiya  (Rusça’dan инвестиция)

enflasyon             inflyasiya  (Rusça’dan инфляция)

borsa         Birja (Rusça’dan биржа)

değer, kıymet, fiyat, bedel    qiymət (Arapça. Özbek: kıymet. Başkurt, Uygur: kimmet. Tatar kıyımmet. Türkmen: gimmet), dəyər

rayiç         hazırki dəyər

üretim maliyeti     maya dəyəri

toplam maliyet   umumi dəyər, umumi məbləğ

komisyon      komissiya (Rusça’dan комиссия)

maaş              əməkhaqqı, maaş

asgari ücret     minimum  əməkhaqqı

—ÇARŞI, ALIŞVERİŞ  – BAZAR, ALVER

alışveriş          alver, ticarət (Arapça’dan. Türkiye Türkçesi, Azeri, Özbek, Uygur), alqı-satqı, alış-vəriş

alışveriş etmek         alver etmək, alver eləmək

kullanım tarihi geçmiş        saxlama müddəti ötmüş

dükkan, mağaza        mağaza (Rusça mağaza: magazin магазин. Kazak, Kırgız, Türkmen, Tatar, Uygur, Başkurt, Özbek: magazin), dükan (Arapça kökenli. Azeri, Türkmen: dükan. Kazak: düken. Uygur: dukan. Özbek: dökan. Kırgız: dükon)

fatura              faktura (İtalyanca kökenli. Rusça’dan фактура)

Fiş (kasa fişi)       çek (İngilizce kökenli. Rusça’dan  чек)

Lütfen hesabı getirin     Zəhmət olmasa çek(i) verin

makbuz            qəbz (Not: Türkiye Türkçe’sinde kabz: alma)

pahalı               baha (Farsça kökenli)

pahalıya mal olmak      baha başa gəlmək

fiyat                qiymət (Arapça kökenli)

kıymet, değer, paha        dəyər, qiymət

değerlendirme, tahmin etme       qiymət vermə

fiyatı yükseltmek     qiymətini qaldırmaq

fiyatı arttı      qiyməti qalqdı

peşinat                   ilkin ödəniş

veresiye                  nisyə,  kreditlə  (Rusça krediyle: vı kredit, в кредит)

ne kadar?             neçəyə(dir)?

hepsi bu kadar     fiso (Rusça’dan вcë)

kafi                          bəs(dir)  (Azeri, Türkmen lehçesi)

hediye                     pay, töhfe, hədiyyə (Arapça’dan. Tatar, Uygur, Başkurt: hediye. Özbek: hedye)

beden ölçüsü, numara         ölçü, razmer (Rusça’dan размер)

almak                        götürmək

götürmek                aparmaq

satın almak               satın almaq

alıyorum                       götürürəm

almak istiyorum       götürmək (almaq) istəyirəm

tartmak, çekmek (tartıda ağırlığı olmak anlamında)     çəkmək (eski Türkçe, Azeri, Türkmen lehçesi)

ağırlık, çeki                çəki  (eski Türkçe, Azeri lehçesi)

paket                 paçka  (Rusça’dan пачка)

paketleme, ambalaj            qablaşdırma

bohça              bağlama, boğça (Uygur: bohça. Özbek: boğçe. Kazak: bokşa. Türkmen: bukça. Kırgız: bokço)

kasiyer                     kassir (Rusça’dan кассир)

deneme odası         yoxlama otağı, deyişmə otağı (Türkiye Türkçesi: oda. Azeri: otag. Türkmen: otağ)

dışarı açılan kapı      qapı çölə açılır

çekilen tarafa açılan kapı     qapı özünə açılır

kapalı                         bağlı

açık                              açıq

kalmamak, tükenmek            qurtarmaq

kalmamış, bitmiş         qurtarıb, qutardı

poşet, torba            kloq (Not: Rusça kesekağıdı: klek, кулек.  Bakü’de halk arasında poşet için yanlış olarak kullanılmaktadır), torba

çuval                    kisə (Farsça kese: kise)

abone         abuneçi (Rusça abone: abonent абонент {isim},  abonentniy абонентный {sıfat})

açık pazar              yarmarka (Rusça’dan ярмарка)

tüketici            istehlakçı (Arapça-eski Türkçe)

tahmin        təxmin, proqnoz (Rusça’dan прогноз)

—–KUYUMCU   zərgər  —-

kuyumcu        zərgər (Farsça’dan. Azeri, Kırgız, Tatar, Türkmen, Özbek, Uygur lehçesi. Tatar: zergerçi. Başkurt: zergersi)

altın                  qızıl (Azeri, Türkmen lehçesi)

elmas                almaz   (Rusça’dan алмаз)

pırlanta          brilyant (Rusça’dan  бриллиант)

zümrüt            zümrüd

yakut            yaqut

küpe         sırğa (Rusça  серьга)

bilezik             bilərzik, biləklik, qolbağı, qolbaq (Bilezik: Türkiye, Tatar, Türkmen, Başkurt, Kazak lehçesi. Uygur: bileyzük. Kırgız: bilerük)

kolye            boyunbağı, kalye (Fransızca kökenli, Rusça’dan колье)

yüzük          üzük (Azeri, Uygur, Özbek lehçesi. Türkmen: yüzük. Kazak: jüzik. Başkurt: yözök. Tatar: yözik), kalitzo (Rusça’dan кольцо)

gümüş      gümüş, serebro (Rusça’dan серебро)

kehribar    kəhrəba (Farsça’dan)

set           dəst, komplekt (Rusça’dan комплект)

kıymetli taş          qiymətli daş

boncuk       muncuq (Azeri lehçesi. Türkmen: moncuk. Kırgız: monçok. Kazak: monşak. Özbek: munçak. Uygur: monçak)

————YİYECEK – QİDA——————————————

yiyecek                     ərzaq, qida, yeyinti, xörək (Türk lehçesi)

yemek                       yemək (Türkiye Türkçesi, Azeri, Özbek), yimək (Orta Anadolu’da bazı yerler lehçesi), xörək (Orta Anadolu’da bazı yerler lehçesi)

çorba (yemek) kaşığı       xörək qaşığı

aşçı                           aşpaz (“aşbaz” da denmekte. Özbek, Türkmen, Uygur: aşpez. Kazak: aspaz. Tatar: aş pişirüçi. Başkurt: aş pişirivsi)

aşçılık                  aşpazlık, kulinariya (Rusça’dan кулинария)

sabah                       səhər (Arapça’dan, Türk lehçesi. Türkçe’de sabahın güneş doğmadan önceki zamanı)

kahvaltı                   səhər  yeməyi

öğle yemeği            nahar (Türk lehçesinde, kahvaltı. Arapça nehar: gündüz)

Hafif öğle yemeği (snack)    qəlyanaltı

öğle yemeği zamanı        nahar vaxtı

tabldot/fix menü öğle yemeği      biznes lanç (biznes: iş, Rusça’dan бизнес, İngilizce business, İng. lunch = öğle yemeği)

akşam yemeği       şam, şam yeməyi

ordövr, meze, snack            qəlyanaltı

vejeteryen              ət yeməyən

otobur                    ot yeyən (Not: hayvanlar için)

obur, pisboğaz            qarınkulu

Sebze               tərəvəz

manav              meyve-tərəvəz (Not: manav tabelalarında meyve-tərəvəz yazar)

bakkal               baqqal, baqqal dükanı  (Not: bakkal tabelalarında “ərzaq” yazar)

bütün                     bütöv, bütün

taze                       təzə

tuz                      duz (Orta Anadolu, Azeri, Özbek lehçesi)

ekşi                   turş (Farsça’dan. Orta Anadolu ve Azeri lehçesi. Türkmen: turşı)

ekşimiş                turşumuş (Orta Anadolu lehçesi)

asit                   turşu

turşu              turşu, şoraba (Not: tuzla yapılmış sebze turşusu)

karışık turşu     həftəbecər  (Duza qoyulmuş kələm, bibər, pomidor, xiyar, xırda balqabaq və s.-dən ibarət şoraba)

katık            xuruş

kavurma               qovurma

erimiş                      ərinmiş

tatlılar, tatlıcı            şirniyyat (Farsça’dan. Azeri lehçesi. Özbek, Uygur: şirinlik)

tatlı                      şirin (Farsça’dan)

lezzet(siz), tad           dad(sız)  (Orta Anadolu, Azeri lehçesi. Türkmen: dat)

reçel                mürəbbə (Arapça’dan. Azeri, Uygur lehçesi. Özbek, Kazak: mürebba. Türkmen: mürepbe)

pekmez            bəkməz, doşab (Farsça’dan)

çikolata            şokolad      (Rusça’dan шоколад)

şekerleme        konfet  (Rusça: kanfiyeta – конфета)

———BAHARAT–ədviyyat—

baharat(lı)              ədviyyat(lı),  ədviyyə(li), ədve(li)

acı biber (kırmızı)          istiot  (Türk lehçesi: isot)

biber  (sebze)                   bibər

safran                      zəfəran

kakule                     hil  (Rusça: kardamon кардамон. İng. cardamom)

——-İÇECEK–içiləcək–

içecek                 içki

kaynak, memba         bulaq (Türk lehçesi. Azeri. Bulak: Özbek, Kırgız, Kazak, Uygur)

kaynak suyu                  adi su, bulaq suyu

yapay maden suyu        qazlı su, karbonatlı su

maden suyu (doğal)        mineral su

Kahve                 qəhvə, kofe (Rusça’dan кофе)

Meyve suyu       Meyvə şirəsi, sok (Rusça’dan сок)

gülsuyu            gülab (Farsça’dan. Osmanlıca gülap)

alkol                    spirt (Rusça’dan спирт), alkoqol (Rusça’dan алкоголь) 

votka                  araq  (Arapça’dan)

votka içmek        araq-çekmək

bira                    pivə (Rusça Bira: Piva пиво)

şarap                 şərab (Arapça’dan)

tatlı                şirin

sek                     turş (İng. dry)

yarı                  kem

yarı tatlı         kemşirin (İng. semi-sweet)

yarı sek           kemturş (İng. semi-dry)

—–SÜT ÜRÜNLERİ–südçülük təsərrüfatı—-

süt                       süd (Azeri ve Orta Anadolu lehçesi)

yoğurt             qatık (Azeri, Özbek lehçesi. Kazak, Başkırt, Tatar lehçelerinde de yoğurt ile birlikte kullanılmaktadır)

ekşi krema        xama   (Türk lehçesi. Kaynamış sütün üzerindeki kaymağa denir)

peynir              pendir (Anadolu, Azeri lehçesi)

kesik, süt kesiği     kəsmik (Not: Lor benzeri süt kesiğinin koyu bölümü. Orta Anadolu lehçesi, Isparta, Ankara, Çukurhisar)

tereyağı           kərə yağı (Türk lehçesi)

—–UNLU ve PASTANE MAMULLERİ–

Ekmek             Çörək (Azeri, Türkmen lehçesi)

fabrika ekmeği      zavod  çörəyi

tandır pidesi    təndir çörəyi

ekmek fırını   çörəkxana

peksimet         suxarı

somun, kalın ekmek            kömbə (Türk lehçesi)

yufka              yuxa    (Not: yukha okunur. Azeri ve İnönü-Eskişehir tarafı lehçesi. Özbek, Uygur: yupka)

hamur                   xəmir (khemir okunur. Arapça’dan.  Azeri, Uygur lehçesi. Kazak, Başkır, Tatar, Kırgız: kamır. Özbek, Türkmen: hamir. )

lavaş                   lavaş (Not: bazı yerlerde yuxa da denir)

kurabiye, bisküvit         peçenye  (Rusça’dan печенье)

baklava            paxlava (Türk lehçesi, Orta Anadolu lehçesi)

pasta               tort (Rusça’dan торт)

kek                   keks  (Rusça’dan кекс, İng. kek – cake)

poğaça          boğaça

——YEMEKLER–yeməklər, xörəklər———–

Not: Azerbaycan yemekleri ayrı bir sayfada anlatılmıştır. TIKLAYIN

börek        piroq   (Rusça’dan пирог. Not Azerbaycan Türkçesinde “börek” kelimesi yoktur. “böyrek” böbrek demektir)

pişi          piroşki, pireşki (Not: Rusça hamur işi: piroşok пирожок. Yağda kızarmış)

yağda pişmiş hamur tatlısı        pirojna    (Not: kızgın yağda pişmiş tatlı hamur işi, lokma benzeri ama daha büyük ve yumuşak, Rusça’dan pirojnoe пирожное, pirojnik  пирожник)

donat (İng. doughnut)    pişka

ponçik             ponçik (Rusça пончик)

içli gözleme        qutab

peynirli börek         haçapuri (Not: fırında pişmiş Gürcü böreği, şekli dik dörtgen, talaş-bohça böreğine benzer)

baharatlı puf böreği          şorgoğalı

kaygana               qayğanaq

pilav      aş (Not: Azeri pilavı, çekirdeksiz kuru üzümlü, kuru kayısılı, etli), plov, pilov

mantı                 düşbərə (Not: Azeri mantısı), xəngəl (Not: Gürcü mantısı)

Paça (çorba)             xaş (Not: hayvan paçası ve işkembesinden veya kellesinden yapılır)

borç                         borş  (Not: Rus kırmızı lahana çorbası. Rusça’dan бoрщ. Azerbaycan’da borç demeyin sakın, kaba bir dil olur, borş deyin)

yoğurt çorbası             dovğa (Not: Azerbaycan’da soğuk-sıcak yenir, içinde otlar vardır. Anadolu’da pişirilen Toyga’nın oldukça sade versiyonudur )

sebzeli haşlama         boranılı aş

sulu yemek                sıyıq

yaprak sarma            yarpaq dolması

tavuk dolma           toyuq ləvəngi

balık dolma               balıq  ləvəngi

Salata             Salat (Latince kökenli. Rusça’dan салат)

usül, tarz         sayaq

Not: Azerbaycan yemekleri ayrı bir sayfada anlatılmıştır. TIKLAYIN

——-ET MAHSULLERİ–

Dana eti          Mal əti (Not: mal Türk ve Anadolu lehçesidir), dana əti

koyun              qoyun

kemik, kılçık    sümük (Azeri lehçesi. Türkmen: sünk. Kazak, Uygur: süyek. Özbek: suyak. Kırgız: söök. Tatar: söyek)

kemikli, kılçıklı     sümüklü

kemiksiz, kılçıksız    sümüksüz

kıyma               qıyma

Domuz             Donuz (Anadolu, Azeri, Kırgız, Türkmen lehçesi. Özbek: tonğız. Uygur: tonğuz. Kazak: donız. Tatar: dungız)

böbrek             böyrək (Özbek, Kazak. büyrek. Kırgız: böyrök. Türkmen: bövrek. Uygur: börek)

sakatat           içalat (Azeri lehçesi. Kırgız: iç et. Tatar: iç karın)

sucuk                kolbasa (Azeri, Türkmen, Özbek, Başkurt, Tatar, Kazak lehçesi. Rusça: kolbasa колбаса. Polonya füme sosisi, sucuğu: “kielbasa”)

sosis                    sosiska  (Rusça’dan сосиска)

salam                 salami (Rusça: salyami салями. İtalyanca: salame)

jambon             vetçina (Rusça’dan ветчина)

——-DENİZ MAHSULLERİ–

balık                balıq

havyar             kürü

kalamar          kalmar

karides             krevetka (Rusça’dan креветка), krevet

midye           dəniz mollyusku, midiya

somon              qızıl balıq

—–KÜMES HAYVANLARI–quşçuluq təsərrüfatı

tavuk               toyuq (Anadolu, Azeri, Özbek, Türkmen lehçesi. Kazak: tavık, Kırgız: took)

broyler  (Not: etlik yetiştirilen piliç)     broyler (Rusça’dan бройлер, İng. broiler)

piliç                  çolpa (Anadolu’da beceriksiz anlamında kullanılır)

köy pilici             kənd çolpası

civciv                 cücə  (Azeri, Uygur: lehçesi. Türkmen: cüyce. Özbek: cöce. Kırgız: cöcö)

kızarmış tavuk         qril  (Rusça: gril гриль)

iç organ           içalat

hindi                     hinduşka (Rusça dişi hindi: induşka индюшка)

Meyveler–Meyvələr—

hediye tepsisi (sepeti)        honça (evlerde bayram için özel süs meyve ve tatlılarla hazırlanır. Günümüzde hazır da satılmaktadır)

ahududu           moruq (Not: İng. raspberry)

ayva               heyva

balkabağı       balqabaq, boranı

böğürtlen        böyürtkən, böyürtgən (Not: İng. blackberry)

çilek                 çiyələk

dut                   tut (Orta Anadolu bazı yöreler, Azeri, Türkmen, Özbek, Kazak, Tatar, Başkurt, Uygur lehçesi. Kırgız: tıt)

erik                  alça (Azeri, Türkmen lehçesi. Kırgız: alça. Özbek: olça. Kazak: alşa. Tatar, Başkurt: alıça)

koyu renkli-kırmızı erik, mürdüm eriği     gavalı

can erik           göycə, alça

hünnap, innap            innab (Not: küçük bir meyve)

karpuz             qarpız (Orta Anadolu, Azeri, Türkmen lehçesi. Kazak, Tatar: karbız. Başkurt: karbuz. Kırgız: darbız. Özbek: tervuz)

kavun               yemiş

kayısı               ərik (Azeri, Türkmen lehçeleri. Kırgız, Uygur: Örük. Kazak: örik. Özbek: orik)

kızılcık               zoğal

kiraz                gilas (Azeri, Kırgız, Uygur lehçesi.  Özbek: gilos. Yunanca kökenli)

kuş burnu       itburnu

küçük çekirdekli  meyveler      giləmeyvələr (Not: üzüm, nar, ahududu, frenk üzümü gibi)

tane (meyve tanesi)              gilə (Farsça’dan)

muz                 banan (Rusça’dan банан)

narenciye        sitrus (Latince kökenli. Rusça цитрус)

şeftali               şəftəli (Özbek: şaftoli)

turunç             narınç (Farsça’dan)

hurma                 xurma

trabzon hurması            karalyok (Rusça’dan королёк), xurma (Not: ikisi görünümde birbirine çok benzer. Tam olgun, yumuşak olan ağızda burukluk bırakmayana “karalyok” denmektedir), yapon xurması

üzüm, kuş üzümü    kişmiş

vişne               albalı, vişnya (Azeri, Türkmen lehçesi. Rusça’dan вишня)

SEBZELER- TƏRƏVƏZ—

domates          pomidor (Not: İtalyanca kökenli, Rusça’dan помидор, halk dilinde pamidor diyen de oluyor. Azeri, Türkmen, Kazak, Başkurt, Tatar, Özbek lehçeleri. Uygur: pamidur)

patates           kartof (Almanca kökenli), kartoşka (Rusça’dan картошка)

salatalık, hıyar           xiyar (Anadolu, Türkmen: hıyar. Başkurt, Kırgız, Tatar, Kazak: kıyar)

patlıcan            badımcan (Azeri lehçesi. Türkmen: badamcan)

karnıbahar      gülkələm

lahana            kələm, bostan kələmi  (Azeri, Türkmen: kelem. Özbek: kerem. Kırgız: karam)

mantar             göbələk   (Azeri lehçesi. Türkmen: kömelek, Başkurt, Tatar: kübelek)

havuç              kök

pancar             çuğundur  (Azeri, Tatar, Türkmen, Başkurt lehçesi)

Bakla               paxla

Fasulye            lobya

Bezelye            noxud, yaşıl noxud

YEŞİLLİK—-GÖYƏRTİ

Yeşillik            göyərti

Marul               kahı

Maydanoz        petruşka (Rusça’dan петрушка), cəfəri (Arapça’dan)

Roka                   cəfərotu

Dereotu, tereotu           şüyüd, dərəotu

Kişniş                    keşniş (Not: görünüşü maydanoza benzer yeşillik, Latince adı: koriander)

KURU GIDA –QURU QİDA

Makarna         makaron (Rusça makarnanın çoğulu: makaroni макароны)

Pirinç                  düyü

Filizlendirilmiş      cücərdilmiş

Karabuğday         Qarabaşak, greçka (Rusça’dan гречка)

Mısır                garğıdalı

baklagiller       paxlalılar

Nohut, leblebi          noxud (Not: nokhud okunur, x harfinin okunuşu için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI  )

Fasulye            lobya

Ceviz               koz  (Türkmen: hoz)

yer fıstığı         araxis (Halk dili. Rusça’dan арахис), yerfıstığı, yerfındığı

antep fıstığı   püste (Farsça kökenli. Kazak, Tatar, Uygur,  Kırgız, Özbek: piste. Türkmen: pisse. Başkurt: fiştaşka)

kestane           şabalıd   (Özbek: şabalut)

iğde        iydə

kuruyemiş      quru meyvə, çərəz

kuru erik (bir cins)       buhara

karanfil          mixək (Farsça’dan)

kabuksuz, iç     ləpə (Not: kabuklu yiyeceklerin içi)

çekirdek, çekirdek içi        tum

tohum                 toxum, tum

susam                        küncüt (Azeri, Özbek, Kırgız, Uygur lehçesi. Başkurt, Tatar: kunjut. Türkmen: künci. Kazak: Künjit)

pestil                 lavaşana, lavaşa

bebek maması           uşaq yeməyi, uşaq gıdası

—————-GİYECEK  – GEYİM-—————————-

elbise, giysi               paltar (Azeri lehçesi), don (Anadolu lehçesi)

gömlek            köynək (Azeri, Türkmen, Uygur lehçesi. Özbek, Kazak: köylek)

tişört, bluz       kofta (Rusça’dan кофта)

atlet                 mayka  (Rusça’dan майка)

etek                 yubka (Rusça’dan юбка), ətək

pantolon          şalvar (Farsça’dan. Azeri, Uygur lehçesi. Kazak: şalbar, Başkurt: salbar, Tatar: çalbar)

pantolon paçası           balaq (şalvarın, dizliyin ayağa düşən tərəfi)

ceket              pencək (Azeri, Türkmen lehçesi. Uygur: pincek. Başkurt, Kazak, Kırgız, Tatar: picak, Rusça’da ceket: picak – пиджак)

yelek             jilet  (Rusça’dan жилет)

mont             gödəkçə, kurtka (Rusça’dan куртка)

kısa, güdük           gödək (Bazı Anadolu lehçelerinde, Konya’da “güdek” denir)

süveter          pulover (Rusça’dan пуловер. İng. pullover), jaket (Fransızca kökenli, Rusça’dan жакет. Not: Türkçe’deki cekete Azerbaycan’da “jaket” denmez)

kazak            sviter (Rusça’dan свитер)

takım elbise    kostyum (Rusça’dan костюм)

pardösü, yağmurluk            plaş (Rusça’dan плащ)

kürk                kürk, şuba (Rusça’dan шуба)

astragan          qaragül   (Rusça: karakul  каракуль)

gocuk             kürk

çamaşır          alt paltarı

iç çamaşırı           tuman-köynək

çorap                   corab (Azeri, Türkmen lehçesi)

mayo               çimərlik paltarı (Not yıkanma: Azeri ve Anadolu lehçelerinde çimmə, Özbek lehçesinde çomiliş, Uygur lehçesinde çömülüş)

ayakkabı         ayaqqabı, obuf   (Rusça’dan обувь)

terlik          şapşap

bot, potin     botinka (Rusça botlar: ботинки – çoğul. Kısa boğazlı olana denir)

çizme     çəkmə (Not: uzun boğazlı olana denir)

beden ölçüsü, numara         ölçü, razmer (Rusça’dan размер)

kravat              qalstuk  (Rusça: kalstuk галстук)

eldiven              əlcək

eşarp                   şərf   (Rusça: şarf – шарф)

türban, başörtüsü, çarşaf                  çadra

şapka                   şapka, şlyapa (Rusça’dan шляпа)

kalpak                 papaq (Rusça: papakha – папаха)

mendil             cib dəsmalı, burun dəsmalı

cep                   cib (Azeri lehçesi. Türkmen: cübi)

gözlük             eynək (Arapça göz: ayn), gözlük, açki (Rusça’dan очки)

güneş gözlüğü       güneynək

el çantası           sumka (Rusça’dan сумка), çanta

bavul                 çamadan, çimada (Rusça’dan чемодан)

küpe                   sırğa (Rusça: sirga – серьга)

şemsiye              çətir, zontik (Flemenkçe kökenli. Rusça’dan зонтик)    

deri                          dəri, koja (Rusça’dan кожа)

pamuk                     pambıq (Anadolu, Azeri lehçesi)

kumaş dokusu         faktura  (Rusça’dan фактура)

manifatura               arşınmal, arşın malı

kumaş                        qumaş, parça

yün                             yun (Anadolu, Konya, Azeri lehçesi. Uygur: jun)

kot                            cins (Rusça’dan kotlar [çoğul] cınsi джинсы)

deneme odası         yoxlama otağı, dəyişmə otağı

kuru temizleme     kimyəvi təmizləmə , quru təmizləmə, ximçistka (Rusça’dan химчистка)

——————–ULAŞIM – nəqliyyat———————–

-karayolu  avtomobil yolu—şehir içi trafik —-şəhər nəqliyyatı-

araba  (motorsuz)        araba

4 çekerli araba               yolsuzluq avtomobili, iki aparıcı oxu olan avtomobil

araba kiralamak           maşın (avtomobil) icarəsi, maşın kiraləmək, prokat (Rusça’dan прокат)

araba parkedilmez     maşın saxlamaq olmaz

benzin             yanacaq

cadde                 prospekt (Rusça’dan проспект)

çıkmaz sokak     dalan, döngə

felç                            iflic

garaj                       avto dayanacaq

garanti               zəmanət (Arapça’dan)

işaret levhası                  yol nişanı

iyi yolculuklar, uğurlar olsun         yaxşı yol

kamyon            yük maşını, daşıyan

kavşak        qovşaq, kəsişmə

kurtarıcı, çekici            evakuator

lojistik                 logistic

muayene       texniki baxış

otobüs            avtobus (halk dilinde okunuşu aftobus. Rusça’dan  автобус)

otobüs durağı         dayanacaq, avtobus dayanacağı, astanofka (“astanovka” yazılır astanofka okunur Rusça’dan остановка)

otogar, otobüs terminali                Avtovağzal   (Rusça’dan автовокзал)

otomobil, araba (motorlu)           maşın (Rusça: maşına машина), avtomobil  (halk dilinde okunuşu aftomobil. Rusça’dan автомобиль)parketmek, durmak (taşıt için)        saxlamaq

otopark                avtopark, maşın saxlama yeri

özel park             park xidməti

sokak                 küçə

şoför               sürücü, şofer (Fransızca kökenli. Rusça’dan шофер)

tanker             yanacaq daşıyan

trafik                  gəliş-gediş

trafik lambası         svetofor (Rusça’dan светофор), işıq siqnali, işıqfor

trafik tıkanıklığı         tıxac, probka (Rusça’dan пробка )

yaya                    piyada (Farsça’dan. Azeri, Özbek lehçesi)

yıkama (araba)      moyka (Rusçadan мойка), (maşın) yuma

yolcu                       sərnişin (Farsça’dan)

ziyaretçi                zəvvar (Arapça. Not:daha çok hacca ve umreye gidenler için kullanılır)

———- oto yedek parça      ehtiyat hissəsi ——

cam (oto camı)      pəncərə, şüşə

dingil, aks                      ox

direksiyon              sükan, rul (Rusça’dan руль)

direksiyon simiti         sükan çarxı

emniyet kemeri            təhlükəsizlik kəməri

far     fara (Rusça’dan фара)

film (oto camında)    plyonka (Rusça’dan плёнка)

fren                     tormoz   (Rusça’dan тормоз)

garanti               zəmanət (Arapça’dan)

hidrolik            tormoz mayesi

oto yedek parça      ehtiyat hissəsi (Arapça’dan)

rulman                podşipnik    (Rusça’dan подшипник)

————hava yolu  ——-

can yeleği       xilasedici jilet

emniyet kemeri            təhlükəsizlik kəməri

gidiş dönüş    ikitərəfli

hava limanı            hava limanı, aeroport (Rusça’dan аэропорт)

havacılık                      aviasiya (Rusça havacılık: aviatsiya – авиация. İng aviation)

hava seyrüseferi       aviareys

iyi yolculuklar, uğurlar olsun         yaxşı yol

kalkış                     yola düşmə, gediş

rezervasyon         bron (uçak bileti için, Rusça’dan бронь), rezervasiya (Rusça’dan резервация),  qabaqcadan (əvvəlcədən) edilmiş sifariş (otellerde)

rota, güzergah         marşrut  (Rusça’dan маршрут. Fransızca ve İngilizce: ilerleyiş; marche [okunuşu marş],  rota;  route [okunuşu rut])

sefer                       reys (Rusça’dan рейс. Almanca kökenli rayse – reise)

tarife         tarif

tek yönlü         bir tərəfli

uçak           təyyarə (Arapça’dan), samelyot (Rusça: samalyot – самолёт)

uçağın inmesi       təyyarənin düşməsi, təyyarənin çatması, təyyarənin enişi, təyyarənin enməsi

uçak bileti satışı           aviakasiya, avikassia   (Rusça hava ile ilgili: aviya авиа-. Gişe: kassa – касса)

uçak hattı      istiqamət

varış                      gəliş, çatma

yolcu                       sərnişin (Farsça’dan)

ziyaretçi                zəvvar (Arapça. Not:daha çok hacca ve umreye gidenler için kullanılır)

—————-demiryolu, metro   dəmir yolu, metro——————–

iyi yolculuklar, uğurlar olsun         yaxşı yol

rota, güzergah         marşrut  (Rusça’dan маршрут. Fransızca ve İngilizce: ilerleyiş; marche [okunuşu marş],  rota;  route [okunuşu rut])

sefer                       reys (Rusça’dan рейс. Almanca kökenli rayse – reise)

tarife         tarif

tren                 qatar (Arapça kökenli)

tren istasyonu             vağzal (Rusça: vagzal – вокзал)

uzak mesafe(li)      uzaq təyinat(lı)

yolcu                       sərnişin (Farsça’dan)

metro                metro (Latince kökenli. Rusça: mitro – метро), mitro (halk-konuşma dilinde)

metro istasyonu      metro stansiyası (Rusça istasyon: stansiyaстанция)

————–denizyolu   dənizyolu————

iskele (vapur iskelesi)       vağzal, dəniz vağzalı

lojistik                 logistic

yat                 yaxta

———-MEKAN YER – MƏKAN YER——————————

adres               ünvan

iletişim           əlaqə (Not: Tel. no.ları için kullanılır. İng. contact)

otel               mehmanxana, otel, hotel

sağlık merkezi      kurort    (Rusça’dan курорт. Not: kaplıca, spa türü otel)

oda                          otag

rezervasyon      əvvəlcədən sifariş etmək, bron (Rusça’dan бронь)

banka                    bank (Fransızca kökenli. Rusça: банк)

şube                        filial  (Rusça’dan филиал)

para                       pul

puan                            xal, bal (Rusça: ball балл) 

döviz                           valyuta  (Rusça’dan валюта)

döviz bozdurma           valyuta mübadiləsi (Not: Mübadile: Değiş-tokuş, Arapça’dan)

kur                                valyuta məzənnəsi (Not: Mezenne, Arapça: piyasa fiyatı)

havale                           köçürmə, pul köçürmə

gider, harcama            məxaric

uluslararası             beynəlhalq

Postane                   Poçt  (Latince kökenli. Rusça posta, postane: poçta- почта)

posta                  poçta (Latince kökenli. Rusça’dan почта)

pul                     poçt markası  (Rusça pul: marka – марка)

müze                  muzey (Rusça’dan музей)

kule                       qala, qüllə

kale                         qala

sınır                    sərhəd

lokanta       restoran, yeməkxana (Not: restoran Fransızca kökenli olup Rusça’da restoran: ресторан)

ziyafet salonu, kutlama salonu     banket zalı (Rusça ziyafet, kutlama: banket  банкет. Salon:  zal зал)

toplantı                  iclas

hazır bulunmak      çıxış etmək

Kilise            Kilse  (Yunanca’dan)

Okyanus      Okean (Rusça’dan океан)

nehir           dərə

gölcük        gölməçə

danışma      məlumat

temsilcilik     nümayəndənlik (Farsça’dan)

yüzme havuzu         hovuz, baseyn  (Rusça’dan basseyn бассейн), çarhovuz (not: büyük havuz)

fıskıye           fəvvarə (Arapça’dan)

tuvalet, hela        ayaq yolu, tualet (Fransızca kökenli. Rusça’dan tualet туалет)

banyolu tuvalet      vanna (Almanca kökenli. Rusça’dan ванна)

dışarı               çöl

köy                 kənd

köylü              kəndli

fabrika            zavod (Rusça’dan завод)

sera           istixana

başkent           paytaxt (Farsça’dan)

—EĞİTİM–təhsil —-

okul              məktəb (Arapça’dan)

öğrenci (talebe-eski Türkçe)       şagird (Farsça’dan), tələbə

kursiyer        kursant  (Rusça’dan курсант)

master, yüksek lisans     Magistratura  (Rusça’dan магистратура, ana = магистраль)

öğretmen (muallim – eski Türkçe)           müəllimə (bayan-xanım), müəllim (erkek-kişi)

belletmen, özel hoca               repetitör (Rusça’dan репетитор)

——SANAT – sənət———————–

güzel sanat            incəsənət

sanatçı                   sənətçi

sinema, film       kino (Yunanca kökenli. Rusça’dan кино)

tiyatro                   teatr (Yunanca kökenli. Rusça’dan театр)

sinema salonu     kinoteatr   (Yunanca kökenli. Rusça’dan кинотеатр)

sinema stüdyosu    kinostudiya   (Rusça’dan киностудия)

matine                  səhər tamaşası

seyirci                  tamaşaçı

trajedi                  faciə (Arapça’dan)

prodüktör                quruluşçu rejissor

yönetmen               rejissor (Fransızca kökenli. Rusça режиссёр)

film yönetmeni     kinorejissor (Yunanca-Fransızca kökenli. Rusça кинорежиссёр)

sunucu (radyo-televizyonda)             aparıcı

oyuncu                     ifaçı

erkek oyuncu        aktyor (Fransızca kökenli. Rusça’dan актер), artist  (Rusça’dan артист)

kadın oyuncu, aktris        artistka  (halk dilinde kullanılır. Rusça’dan артистка), aktrisa (Fransızca kökenli. Rusça’dan актриса)

baş aktris               aparıcı aktrisa

tip, imaj, karakter                obraz    (Rusça’dan образ)

sahne                      estrada  (Rusça’dan эстрада)

makyaj                   qrim (Rusça: grim грим)

aksesuvarcı           butafor (İtalyanca’dan)

koro                         xor (Rusça’dan хор)

şarkı                       mahnı

şarkıcı                    ifaçı,  müğənni

makam (müzikte)              muğam (Arapça’dan)

şiir       şeir (Farsça’dan), şer

şiir sanatı     şeiriyyət,  poeziya  (Rusça’dan поэзия)

hikaye        hekayə (Arapça’dan), povest (Rusça’dan  повесть)

halk şarkıları topluluğu, ensemble    ansambıl  (Rusça’dan ансамбль)

———Çalgılar- Çalğılar————–

keman        skripka (Rusça’dan скрипка)

trampet, bateri       baraban (Rusça’dan барабан)

darbuka, dümbelek      dümbək (Uygur lehçesi: dumbak)

timbal      nağare (Not: nağara’nın büyüğüne kos deniliyor)

akordiyon     garmon (Rusça armonika; гармонь, гармоника. Kafkaslara özgü akordiyon)

balaban    balaban (Azerbaycan’a özgü, şekli kavala, sesi zurnanınkine benzer nefesli/üflemeli çalgı. Bala: küçük, ban: horoz ötüşü)

tulum      tuluq

———— SAĞLIKSAĞLAMLIQ———————————-

acil tıbbi yardım    təcili ve təxirəsalınmaz tibbi yardım TTTY

acil                       təcili (Arapça’dan)

aft, ağız içi iltihabı       suherçengi

afyon                  tiryək (Azeri, Türkmen), anaşa

ağırlık                      çəki

albümin                      zülal (Arapça’dan)

ambülans                 təcili yardım, ambülans

apse                 abses, irinlik

asit                    turşu

astım                astma  (Rusça’dan astma астма)

aşı yapma        vaksinasyon, vaksinasiya (Rusça’dan вакцинация),

aşı                       peyvənd, vaksin  (Rusça aşı: vaksina вакцина)

ateş                   qızdırma

bacak                qıç

bağımlılık                 aludəçilik

bağışıklık            immunitet   (Rusça’dan иммунитет)

baş dönmesi             gicəllənmə, baş gicəllənməsi

bayılmak                  huşunu itirmək

basur                    babasil, hemorroy  (Rusça gemarroy геморрой)

bebek                      körpə

biberon               butulka (Rusça şişe: butılka бутылка)

bulaşıcı            yoluxucu (Tatar: yoğoşlı. Başkurt: yoğoşlo. Türkmen: yokançlı)

bulaşıcı hastalıklar     yoluxucu xəstəliklər

bulaşıcı olmayan hastalıklar           qeyri-keçici xəstəliklər

bulaşma, enfeksiyon       yoluxma, infeksiya (Rusça’dan инфекция)

çerçeve                  aprava (Rusça’dan оправа), çərçivə (Farsça’dan)

ceset                            meyit  (Arapça’dan. Azeri, Türkmen, Tatar, Başkurt)

damla                  damcı

damlalık                  damcısalan

diyet, perhiz          pəhriz  (Azeri, Anadolu ağzı)

doku                      toxuma

düğüm                  düyün

Eczane                Aptek (Rusça eczane: Apteka – аптека)

efervesan (İng. effervescent)      qaynayan, köpüklənən, köpürən

egzersiz                      məşq (Türkmen, Özbek: maşk. Uygur: maşik), telim

enjeksiyon, iğne yapma    iynə vurma, inyeksiya  (Rusça’dan инъекция)

fazla (aşırı) kilo               artıq çəki

folik asit                     fol turşusu

genel cerrahi               ümümi cərrahiyyə

gözlük camı           şüşə (Özbek: şişe. Türkmen: çüyşe)

gözlük                    eynək (Arapça-Farsça’dan), gözlük

grip                    qrip, inflüensa   (Rusça grip: gripp грипп, influentsa инфлюэнца)

guatr                  zob (Rusça’dan зоб)

hasta          xəstə, pasiyent (Rusça’dan пациент)

Hastane       xəstəxana

hastanede yatan hasta    stasionar xəstə  (Rusça yataklı hastane: statsionar стационар)

hazım, sindirim                  həzm

hemoroid, basur             babasil,  hemorroy  (Rusça basur: gemarroy геморрой)

hemoroid fitili                 suppozitori (Rusça’dan суппозиторий. Latince kökenli)

hemoroid merhemi       hemorroy üçün məlhəm, pamada (Rusça’dan помада, Fransızca kökenli)

hemşire, hastabakıcı              tibb bacısı,  xəstəxana bacısı, xəstə baxıcısı

hijen, hijenik, hıfzısıhha       gigiyena (Rusça’dan гигиена)

hücre         hüceyrə, hücrə   (Arapça kökenli Türk lehçesi)

iğne yapma         iynə vurma, inyeksiya (Rusça’dan инъекция)

ilaç                      dərman (Farsça’dan)

iltihap                  iltihab

iyileşmek          sağalmaq (Özbek: sağaymak. Uygur: sakaymak)

iyileştirilmek        sağaldılmaq

kalça         omba

kalp, yürek         ürək, qəlb (Not: kesin kuralı yoksa da organ ve cesaret gibi anlamlarda daha çok “ürəkkullanılır. Duygusal ve sevgi anlamlarında ise daha çok “qəlb” kullanılır)

kan                  qan

kan grubu        qan qrupu

kanser                        xərçəng

karbon monoksit, kömür gazı    dəm qazı

karıncalanma             qarışqalanma

klinik            klinika (Yunanca kökenli Rusça’dan клиника)

kolesterol                xolesterol   (Rusça: kholesterin  холестерин)

kulak delme                qulaq deşmək

kürtaj, çocuk aldırma                uşaqsaldırma,  abort (Rusça’dan  аборт)

laboratuvar tahlili         laboratoriya tədqiqatı

laksatif                  (bağırsaq) işlədici dərman

lens                           linza  (Rusça’dan линза)

malül, sakat            əlil

mammaloji        mamalıq

mantoux tüberkülin (deri) testi PPD       mantu sınağı

merhem                    məlhəm (Arapça’dan. Orta Anadolu, Azeri, Özbek, Türkmen lehçesi)

mide balonu            mədədaxili balon

mide bulantısı       ürək bulanması (Not: mide ekşimesinden dolayı yemek borusunda veya midede duyulan yanma hissi için de kullanılır)

mide yarası, ülser            mədə xorası

mide                         mədə

morg                           ölüxana, morg

MR                maqnit rezonansı

muayene         müayinə (Arapça’dan)

nezle                   tumov, zökəm (Arapça’dan)

obezlik                      piylənmə

omurga            onurğa

otlarla tedavi eden        türkəçarə(çı), türkəçarə(çi)

otlarla tedavi etmek      türkəçarə etmək

ödem                bədən boşluqlarına su yığılması xəstəliyi

pıhtı             laxta (Azeri lehçesi. Türkmen lağta. Özbek: lahte)

pıhtılaşma       laxtalanma

pozitif, olumlu, müsbet (eski Türkçe)      müsbət, pozitiv

radyografi         rentgenografiya (Yunanca kökenli. Rusça’dan рентгенография)

rapor                tibbi sənəd, hesabat

röntgen             rentgen (Yunanca-Almanca kökenli. Rusça’dan рентген)

safra kesesi taşı     öddaşı

sağır                       kâr (Türk lehçesi)

sağlık            sağlamlıq

salgın, epidemi             axır, epidemiya  (Rusça’dan эпидемия)

seans                prosedür  (Rusça процедура)

sesi kısılmak              səsi batmaq

siroz                  serroz

sivilce                    sızanaq

şişman                 kök, şişman

şişmanlamak, kilo almak     kökəlmək, şişmanlamaq

tahriş edici           qıcıqlandırıcı

tanı, teşhis               diaqnoz, diaqnostika (Rusça’dan диагноз), diaqnoz qoymaq

tansiyon                  təzyiq, qan təzyiqi

tartmak                        çəkmək

tedavi             müalicə (Arapça’dan)

test                 sınaq

test tübü          sınaq şüşəsi

tifo                   tif, qarın yatalağı

tifüs                səpmə yatalaq

tiroid                        qalxanabənzər

tüp bebek                 balon körpə

ultrason          ultraese muayinesi (USM)

ultraviyole        ultrabənövşəyi

unutkan                    huşsuz

uyuma                       keyimə

uyuşma(k)                     keyləşmə(k)

uyuşturma, anestezi        keyitmə, anesteziya (Rusça’dan анестезия)

yapay döllenme         suni mayalanma

yara                         xora, yara

yırtık              cırıq (Kazak lehçesi: jırtık. Kırgız: cırtık)

yüksek tansiyon         hipertoniya, hipertonik

yutkunma               udqunma

zayıflamak         arıqlamaq (Türkmen: arrıklamak. Özbek: arıklemek. Uygur: oruklimak. Kazak: arıktav)

—- Diş tedavisi —-  Dişlərin müalicəsi ——

dişçi, diş hekimi         stomatolog  (Yunanca kökenli, Rusça’dan  стоматолог), həkim

dişçilik, diş hekimliği    stomatologiya  (Yunanca kökenli, Rusça’dan  стоматология)

diş beyazlatma       dişlərin ağardılması

diş çekme             diş çəkilməsi

diş çürüğü, diş çürümesi       karies  (Rusça’dan кариес)

diş dolgusu          plomb   (Rusça dolgu: plomba пломба)

diş doldurma          plomblama

dişçi matkabı           bor (Rusça’dan  бор)

aralıklı dişler          məsafəli dişlər

çene kemikleri         çənə sümükləri

doğuştan              anadangəlmə

20 lik diş                ağıl dişi

iltihap                  iltihab

kanal tedavisi         (diş kökü) kanal müalicəsi

kaplama               qapaq (Not: köprüsüz kaplamalara “qapaq” deniliyor)

köprü                 körpü

———EMLAK – ƏMLAK, MÜLK —————-

konut               mənzil

bina              bina, korpus (Rusça’dan корпус)

sosyal konut    mikrorayon (Not: Ruslar zamanında semt-mahalle anlamında şehir bölgeleri, Ruslardan kalma bu şekildeki toplu-sosyal konutların yerleşimleri. İngilizce microdistrict, micro region)

proje, tasarım, tasarı      layiha (Arapça’dan), proyekt (Rusça’dan проект)

çizim                 çizgi

onarım                təmir, remont  (Rusça’dan  ремонт)

onarım var            təmir gedir

içi yapılı            təmirli  (Not: menziller yani konut-daireler için), remonte  (Rusça tamir: remont  ремонт)

restorasyon         berpa   (Farsça’dan)

badana, kireç        əhəng (Farsça’dan)

Bahçe                  bağ

sera                istixana

dönüm                 sot

tapu                   küpçe

satılık                 satılır

alış-satış            alqı – satqı

kiralık               kirayə verilir, arendeyə verilir, icarəyə verilir

kiraya             kirayə,  icarəyə, arendeyə  (Rusça: arenda – аренда)

kiraya vermek            kirayəyə vermək,  icarəyə vermək,  arendəyə vermək

kira toplayan        ev kirayəsi yığan

kiracı              kirayənişin, kirayəçi, kıvartirant (Rusça’dan квартирант), icarəçi

ev sahibi        ev yiyəsi, ev sahibi

apartman aidatı, ortak aidat              kommunal harcı  (Rusça: kammunalniy коммунальный  {sıfat} kamunun malı, müşterek anlamında)

apartman yöneticisi       komindant (Rusça: komutan kamandir командир),  administrator  (Rusça’dan администратор)

Misafir, konuk                  qonaq

komşu                    qonşu

BİNA BÖLÜMLERİ

kaldırım, tretuvar            səki

asansör          lift (İngilizce. Rusça лифт)

kat                     mərtəbə

asma kat               antresol  (Rusça’dan антресоли)

bodrum                 zirzəmi (Farsça’dan), padval (Rusça’dan подвал)

avlu                  həyat (Arapça’dan)

merdiven         pilləkən (Farsça)

merdiven basamağı      pillə    (Farsça)

giriş holü, fuaye            foye ( Rusça’dan фойе. İngilizce: foyer)

çatı, dam                       dam, dam örtüyü

parapet                    hasar

—-Ev İç Bölümleri–Bölmələr—-

oda           otag

yer         pol (Rusça пол)

döşeme         pol (Rusça пол), döşəmə

balkon            eyvan (Farsça)

tuvalet                 ayaqyolu, tualet  (Rusça’dan туалет)

banyo                 vanna (Rusça’dan ванна)

Banyo (odası)      vanna otağı (Rusça: vannaya  ванная)

mutfak                    mətbəx (Arapça’dan)

oturma odası            yaşayış otağı

fitnes odası              bədənə qulluq otağı

salon                    zal

yemek odası         yemək zalı

antre               qapının girəcəyi

hol           koridor (Rusça’dan коридор), dalan

basamak               pillə   (Farsça’dan)

merdiven (sabit)   pilləkən  (Farsça’dan)

MOBİLYA MEFRUŞAT DEKORASYONMEBEL-REMONT

mobilya           mebel     (Rusça’dan мебель)

takım                   dəst, dəstgah (ikisi de Farsça’dan)

…takımı                 …dəsti

oturma odası takımı      yaşayış otağı dəsti

masa                stol    (Rusça’dan стол), masa (Not: Resmi dilde “masa” var ama halk arasında kullanılmıyor)

sandalye          stul   (Rusça’dan стул)

dolap                   şkaf (Rusça’dan шкаф)

gardrop             garderob  (Rusça’dan гардероб)

kompartman    kupe (Fransızca kökenli, Rusça’dan купе)

raydolap             şkaf kupe (Rusça’dan шкаф купе)

çekmece           siyirmə

Halı                 xalça

duvardan duvara halı      kavrolit (Rusça’dan. Rusça halı: kavyor ковер)

ara bölme      ara kəsmə

merdiven (portatif)      nərdivan (Farsça’dan)

lavabo             əl-üz yuyulan çanaq

ayna               üzgü

cam                şüşə

anahtar            açar

telefon ahizesi          dəstək

battaniye           ədyal

çarşaf                çarşab

Havlu               dəsmal (Farsça’dan)

ızgara (mangal)      odluq qəfəsəsi

kafes                 qəfəs

ağ, tel                 tor (Azeri, Türkmen, Özbek, Kazak, Kırgız, Uygur lehçesi)

sinek teli          ağcaqanad toru

onarım, tamir          təmir

içi yapılı            təmirli  (Not: menziller yani konut-daireler için)

restorasyon         bərpa, əvvəlki şəklinə salma

süs                  bəzək

duvar kağıdı         oboy (aboy okunur. Rusça’dan обои)

korniş                karniz (Rusça’dan карниз)

cila                    lak  (Rusça’dan лак)

cilalama        lak vurma, polirovka (Rusça’dan полировка)

trabzan                perila (Rusça’dan перила)

jaluzi, panjur        jaluz (Rusça’dan жалюз)

kaplama taşı (yer)              metlax

karo, çini                      kafel (Rusça’dan кафель)

karo seramik                  kaşı, seramik

fayans                            çini

kartonpiyer          lepka  (Rusça’dan лепка)

saçak                   karniz (Rusça Карниз), paduga

avize göbeği        rozetka (Rusça розетка), lüstr altı

alçı                     gips (Rusça’dan гипс)

köşe                  künc

ön cephe, alınlık        fronton  (Rusça’dan  Фронтон)

duvar ayağı       pilyastr  (Rusça  Пилястр)

röylef, kabartma       qabarıq

küçük                  balaca (Türk lehçesi. yavru, küçük anlamında)

yüksek                    hündür (Türk lehçesi), yüksək

makas                   qayçı  (Azeri, Türkmen: qayçı. Kırgız: kayçı. Uygur: kayçi. Kazak: kayşı. Başkurt: kaysı)

kilit                       qıfıl

çivi                       mismar (Arapça)

vida                      vint  (Rusça’dan винт)

—-Aletler—alətlər–

tornavida            vintaçar

çekiç                çəkic

balyoz            gürz

kerpeten      kəlbətin

tırpan         kərənti

somun anahtarı    qayka açarı (Rusça somun: gayka гайка)

makas    qayçı  (Azeri, Türkmen, Uygur, Kırgız lehçesi. Kazak: kayşı. Başkurt: kaysı)

Beyaz Eşyaməişət elektrik cihazları–

Klima (cihazı)           kondisyoner, kondisioner  (Rusça’dan: konditzaynier кондиционер)

ısıtma               istilik (Sıcak – Azeri isti. Türkmen: ıssı. Tatar: issi. Kazak: ıstık. Özbek, Uygur: issık)

havalandırma      ventilasiya  (Rusça’dan  вентиляция), havalandırma

Buzdolabı         soyuducu, haladilnik (Rusça’dan холодильник)

televizyon      televizor (Rusça’dan телевизор)

elektrik süpürgesi          tozsoran

çamaşır makinesi         paltaryuyan

bulaşık makinesi        qabyuyan

termosifon                  su qızdıran

kombi           kombi

fırın                   soba (Macarca kökenli olup “szoba”, Türk lehçesidir. Doğu Avrupa ve Balkanlarda soba eskiden hem evi ısıtırdı hem de üzerinde yemek pişirilirdi.)

ankastre fırın     duxovik şkaf (Rusça fırın: duhovka духовка)

ocak                   pilətə, mətbəx piltəsi, plita (Rusça’dan плита)

soba                     peç  (Rusça’dan печь)

—Mutfak evsel eşyaları – məişət avadanlıqları-

çakmak           alışqan  (Not: daha çok ‘kibrit’ anlamında. Türk lehçesi)

meyve sıkacağı      şirə çıxartan (Not: şıra, şire. Meyve suyu. Anadolu-Türk lehçesi)

rende              sürtkəc

çatal                 çəngəl (Türk lehçesi), vilka (Rusça’dan вилка)

kepçe              çömçə (Azeri ve Anadolu lehçesi. Kırgız, Kazak: çömüç. Özbek: çömiç. Tatar: çümiç)

şişe mantarı    probka (Rusça’dan пробка)

tribüşon          probkaaçan

tencere                qazan

tabak                     boşqab, tarelka (Rusça’dan  тарелка)

fincan tabağı         nəlbəki

çay tepsisi             məcməyi

tepsi, sini                sini, podnos (Rusça’dan поднос)

pasta, börek kalıbı (amyant), plastik-kağıt tabaklar          bir defalık boşqablar, bir defalık qablar

bardak           stəkan    (Türkmen, Uygur, Tatar, Başkurt, Kırgız, Kazak lehçeleri: stakan. Özbek: steken. Rusça’dan стакан)

şişe                 butulka (Rusça’dan бутылка)

kupa, maşrapa       parç, krujka (Rusça’dan кружка),  tayqulp

Evsel Tesisat məişətə aid olan

kablo               kabel  (Rusça’dan кабель)

ampul                lampa (Rusça’dan  лампа)

avize                çilçıraq, lüstr (Başkurt, Kırgız, Tatar lehçeleri: lüstra. Türkmen, Uygur: lyustra. Rusça avize: lüstra люстра)

elektrik düğmesi          kınopka (Rusça’dan кнопка), düymə

filtre                 süzgəc

musluk            kran   (Rusça’dan кран)

vana               klapan (Rusça’dan клапан)

sıhhi tesisat      santexnika (Rusça’dan caнтехника)

–Temizlik Malzemeleri – Təsərrüfat

kova                 vedrə (Rusça kova: vedro  ведро)

plastik           plastmas  (Rusça: plastmassa – пластмасса), plastik

kağıt mendil          salfetka (Rusça’dan салфетка)

sünger                qubka    (Rusça’dan gubka губка)

yer bezi            pol əskisi (Rusça’da yer, döşeme: pol роль)

Kırtasiye,  Ofis  – dəftərhana ləvazimatı ——————

demirbaş               inventar    (Rusça’dan  инвентарь)

kırtasiye             dəftərhana ləvazimatı (defter; Arapça, hane: Farsça, levazımat: Arapça)

kağıt                      kağız (Farsça)

kurşun kalem       karandaş (Rusça’dan карандаш)

kalem traş, kalem açacağı   karandaşyonan

silgi                  pozan

kopya               surət (Arapça)

fotokopi           kserokopi (Rusça fotokopi: kserokopiya ксерокопия, İng. Xerox copy)

klasör, dosya          qolluq, papka (Rusça’dan папка)

makas                   qayçı

ölçek                     ölçü

çap                    miqyas (Arapça, eski Türkçe)

basım                   çap

reklam                    reklam

mühür                  möhür, peçat (Rusça’dan печать)

müdür                  menecer (Rusça’dan менеджер), müdir (Arapça’dan)

sekreter               katibə (Arapça’dan)

hamarat, işini iyi yapan, eli işe yatkın              işgüzar  (Güzar: Farsça)

izin                         məzuniyyət (Arapça, eski Türkçe)

atelye(si), imalathane(si), oda(sı) (içinde imalat yapılan)              sex(i)

masa                stol    (Rusça’dan стол)

sandalye          stul   (Rusça’dan стул)

dolap                   şkaf (Rusça’dan шкаф)

üçgen               üçbucaqlı

dörtgen               dörtbucaqlı

kare                  kvadrat   (Rusça’dan квадрат)

——RENKLER - RƏNGLƏR———–

ak                         ağ

gri                      boz

kahverengi     qəhvəyi (qəhvəyi rəngli), karıçneviy (Halk dilinde. Rusça’dan коричневый)

koyu                  tünd (Farsça)

mavi                göy (rəng), mavi

mor                   bənövşəyi (Farsça’dan)

pembe               çəhrayı

siyah               qara

turuncu         narıncı

yeşil                    yaşıl

——————–HAVA———————

sıcaklık          hərarət, istilik, temperatur

Sıcak               isti, sıcaq (Azeri isti. Türkmen: ıssı. Tatar: issi. Kazak: ıstık. Özbek, Uygur: issık)

Soğuk              soyuq

ısınmak            isinmək

Rüzgar             külək

yağış                  yağıntı

yağmur              yağış

yoğun yağış        möhkəm yağış

aralıklı yağışlı        fasilələrlə yağışlı

bir ara  yağışlı        ara bir  yağışlı

tipi             çovğun

çığ             uçqun

kayma        sürüşmə

şiddetli soğuk, ayaz         şaxta

ayazlı, dona çekmiş hava      şaxtalı

donma (Not: insanın tıbbi açıdan donması)   donvurmaq

daha çok, önemli ölçüde      əsasən

artı                   müsbət

eksi  (derece)      mənfi, minus, şaxta

hava raporu, hava tahmini      hava proqnozu (Rusça tahmin: prognoz прогноз)

tahmin etmek       proqnozlaşdırmaq

basınç             təzyiq

——ORGAN – VÜCUT——-ÜZV – VÜCUD——–

vücut         əyin, vücud (eğin Türk lehçesidir)

uzuv         üzv (Arapça)

kalp, yürek         ürək, qəlb (Not: kesin kuralı yoksa da organ ve cesaret gibi anlamlarda daha çok “ürəkkullanılır. Duygusal ve sevgi anlamlarında ise daha çok “qəlb” kullanılır)

parmak            barmaq

serçe parmağı   çeçələ barmağı

tırnak         dırnaq (Anadolu bazı bölgeler, Azeri, Türkmen lehçesi. Türkiye Türkçesi, Kazak, Başkurt, Tatar: tırnak. Kırgız: tırmak. Uygur: tirmek)

avuç                ovuc (Türkmen lehçesi: ovuç. Özbek: havuç. Uygur: avuç)

yüz                   üz, sifət

omuz              çiyin  (Anadolu bazı bölgeler, Azeri lehçesi. Türkmen: çiğin. Kırgız: iyin)

göğüs              sinə, döş (Anadolu bazı bölgeler, Azeri lehçesi. Türkmen: gövüs. Kazak: tös. Tatar, Başkurt: tüş)

taban             pəncə (Not: ayakkabıda. Türkiye’de altı aşınan ayakkabılara “pençe” yapılır)

ayak parmakları       pəncə

topuk             daban

ayak, bacak      qıç

böbrek             böyrək

tüy, saç                  tük

bıyık               bığ

sakal                    saqqal

adele              əzələ

eklem             oynaq

penis                huy

uzun (boy)     hündür

göz                göz, eyn (Arapça’dan)

gözlük         eynək, gözlük

kalp, yürek         ürək, qəlb (Not: organ ve cesaret gibi anlamlarda daha çok “ürəkkullanılır. Duygusal ve sevgi anlamlarında ise daha çok “qəlb” kullanılır, ancak kesin bir kuralı yoktur)

———HAYVANLAR- HEYVANLAR————————-

ağaçkakan          ağacdələn

akrep           əqrəb (ərqəb diyen de var)

aslan                   şir

boynuz      buynuz (Anadolu, Azeri, Türkmen lehçesi)

boğa (güreşi)           öküz (döyüşü)

ceylan           ceyran

keçiyolu        ceyrankeçməz

cırcır böceği        cırcırama

civciv                  cücə (Azeri, Uygur lehçesi. Özbek: cöce. Türkmen: cüyce. Kırgız. cöcö)

çalıkuşu, tarla kuşu      torağay

çekirge             çəyirtkə (Türkmen: çekirtğe. Kırgız: şekirtge. Tatar: çikirtge. Uygur: çeketke. Özbek: çiğirtke)

domuz            donuz

eşek           uzunqulaq, eşşək

evcil     əhliləşmiş heyvan

fare                      siçan

gaga               dimdik (Özbek, Kırgız, Uygur: tumşuk. Kazak: tumsık. Tatar: tomşık)

geyik             maral  (Moğolcadan. Anadolu, Azeri, Kırgız lehçesi)

hayvan         heyvan (Anadolu, Azeri, Özbek lehçesi)

hayvanlar      mal-qara, heyvanat

hindi          hinduşka (Rusça dişi hindi: induşka индюшка)

horoz                 xoruz (Konya, Özbek, Türkmen lehçeleri: horaz)

kaplan             pələng

kaplumbağa         tısbağa (Anadolu lehçesi: tosbağa. Türkmen: pışbağa. Özbek, Tatar, Kırgız, Uygur: taşbaka. Kazak: tasbaka)

karınca            qarışqa

kedi                  pişik (Azeri, Türkmen lehçesi. Tatar: pisi. Kırgız: mışık)

köpek                it (Anadolu, Azeri, Türkmen, Özbek, Tatar, Kırgız, Başkurt lehçesi. Kazak: iyte)

kuğu                qu quşu

kurt                canavar, qurd

örümcek         hörümçək

papağan         tutuguşu

sansar            dələ

sülün               qırqovul

sinek                 çibin (Azeri, Tatar lehçesi. Türkmen: sinek. Kırgız: çımın. Uygur: çivin. Kazak: şıbın. Başkurt: sibin), milçək

cibinlik         çibinlik

sivrisinek       ağcaqanad

ağ, tel                 tor (Azeri, Kırgız, Özbek, Kazak, Türkmen, Uygur lehçesi)

sinek teli          ağcaqanad toru

tavuk           toyuq (Hatay, Türkmen: tovuk)

tilki                 tülkü (Azeri, Kırgız lehçesi. Kazak, Özbek: tülki. Başkurt: tölkö. Tatar: tölki. Türkmen: tilki. Uygur: tülke)

tulum      tuluq (Anadolu lehçesi: tuluk)

—————-ADLİ – HÜQUQ—————

anlaşma            saziş

ceza                cərimə (Türkiye Türkçesinde başkasının zararını çekme: cereme), cəza

davacı                   iddiaçı

haciz, ipotek                     girov (Farsça’dan)

hukuk           hüquq  (Arapça)

ihanet  (eşlerin)        xəyanət

izin                  buraxılma

muhatap         həmsöhbət

noterlik (ofis)     notariat (Rusça notarialniy нотариальный)

Noter (şahıs)    notarius  (Rusça’dan нотариус)

sorumlu, davalı             cavabdeh

temyiz etmek    apelyasiyaya vermək (Rusça istinaf [üst mahkemeye başvurma]: apelatsiya апелляция)

Temyiz          Apelyasiya Məhkəməsi

tutsak           dustaq

suç                  cinayət, günah, suç

POLİS--

afyon             tiryək (Azeri, Türkmen lehçesi), anaşa

ağır ceza mahkemeleri        ağır cinayət  məhkəmələri

ceset                 meyit

ceza                cərimə

cinayet           qətl, öldürmə

çalmak           oğrulamaq

dolandırma           dələduzluq

dolandırmak         dələduzluq etmək

dolandırıcı      dələduz

emniyet          təhlükəsizlik

emniyet güçleri         təhlükəsizlik qüvvələri

gömmek                 basdırmaq

göz altına alma       saxlama

hukuk           hüquq  (Arapça)

hırsız              oğru (Türkmen: oğrı. Özbek, Uygur: oğri. Tatar, Başkurt: uğrı)

hırsızlık              oğruluq

itham etmek     ittiham etmək

kanuna muhalefet       hüquqpozma

kapkaç              talama

maymuncuk        açarseçmə

Polis karakolu          polis məntəqəsi, polis şöbəsi, polis stansiyası

rüşvet        rüşvət, hörmət (halk dilinde)

rüşvetçilik, irtikap      korrupsiya (Rusça’dan karruptsiya  коррупциa)

suistimal, yolsuzluk     sui-istifadə (Arapça’dan)

savcı, savcılık      prokuror (Rusça’dan прокурор), prokurorluk

suç                  cinayət, günah, suç

suçsuz           təqsirsiz

suçlu              təqsirkar

suçluluk           təqsir

suçlamak         təqsirləndirmək, suçlamaq

tecavüz             zorlama

tecavüz etmek         zorlamaq

uyuşturucu bağımlısı, esrarkeş       narkoman (Rusça’dan наркоман)

yankesici         cibgir

yasak              qadağan

zimmete geçirme    talama

–DEVLET–Dövlət

cumhuriyet           respublika (Rusça’dan республика)

devlet başkanı             prezident (Rusça’dan президент)

milletvekili        vekil, deputat (Rusça’dan депутат), milletvekili

sınır        sərhəd

göçmenlik (yabancılar) bürosu      miqrasiya, immiqrasiya   (Rusça göçmenler: immigratsiya иммиграция)

kimlik            şexsiyyet vesiqesi, pasaport (halk dilinde)

İdari Bölge     Rayon (Not: taşrada il-ilçe türü idari bölge, Bakü’de ilçe, semt, belediye türü idari bölge. Fransızca kökenli. Rusça: region регион)

karar, hüküm       qətnamə

yönetmelik          göstəriş

————MESLEK, İŞ –  PEŞƏ———————–

profesyonel, sanatkar          peşekar

meslek                             senet, peşe

meslekdaş                    hemkar

öğretmen                 müəllimə (bayan) müəllim (erkek)

hoca (din hocası), imam      molla

belletmen, özel hoca                   repetitör (Rusça’dan репетитор)

master, yüksek lisans           magistr

bayi, temsilci                       agent  (Rusça’dan агент)

kasiyer, veznedar          kassir (Rusça’dan кассир, Latince kökenli)

gazeteci             jurnalist    (Rusça’dan журналист)

muhabir             muhbir

bahçıvan             bağban

şarkıcı                müğənni

hatip                   natiq

savcı                 prokuror  (Rusça’dan прокурор )

patron işveren             sahibkar

başkan                       sədr  (Arapça’dan)

başkan yardımcısı      həmsədr

devlet memurluğu           dövlet qulluqçusu

müdür          menecer

müdürlük        idarəetmə

garson               ofisiyant (cinsiyeti erkek, Rusça’da garson: afitsant официант)

bayan garson         ofisiyant qız (halk dilinde yanlış şekilde kullanılmakta, Rusça’da kadın garson: afitsantka  официантка)

rehber              bələdçi

aşçı                     aşpaz, aşbaz (Farsça)

————–askeri  – hərbi————-

askeri               hərbi

asker                 əsgər

silah                 silah, yaraq

albay               polkovnik       (Rusça’dan полковник)

yarbay              podpolkovnik      (Rusça’dan подполковник)

teğmen              leytenant               (Rusça’dan лейтенант)

binbaşı            mayor           (Rusça’dan  майор)

çavuş             serjant               (Rusça’dan сержант)

yüzbaşı          kapitan, rotmistr            (Rusça’dan   капитан, ротмистр)

genel kurmay         ümumi qərargah

savaş, harb         hərb, savaş

muharebe    müharibə, hərb, dava

anti tank mayın     tank əleyhinə mina (Rusça mayın: mina мина)

—————-SPOR  - İDMAN——————

spor          idman

antreman         məşq

antrenör      məşqçi

devre (maçta)      hisse

gol atmak         qol vurmaq

kale            qapı

kaleci            qapıcı

kırmızı kart       qırmızı vərəqə

milli takım          milli komanda, ölkənin yığma komandası, yığma komanda

takım (futbol)     komanda (Rusça’dan команда)

takım             yığma

ev sahibi takım        meydança sahibi

deplasman takımı     qonaq komanda

geniş kadro (Not: maç oynayan kadro değil, yedekler dahil kadro)    yekun heyəti  (İngilizce: roster)

geri dörtlü, savunmacılar   müdafiəçilər

orta saha oyuncuları            yarımmüdafiəçilər

forvetler, hucüm oyuncuları     hücumçular

kupa                    kubok (Yunanca kökenli, Rusça’dan кубок)

şampiyona     çempiyonat   (Rusça’dan чемпионат)

turnuva        turnir   (Almanca kökenli, Rusça’dan турнир)

kura çekme       püşk atma

taraftar                azarkeş

maç               matç (Rusça’dan матч)

devre (maçta)      hisse

kamp              düşərgə

galibiyet         qələbə

kaybetmek              uduzulmaq

yenmek                 uduzdurmaq

mağlup (oyunda)    uduzan

şike                     siken

şüt, şut                zərbə

federasyon         federasiya (Rusça’dan федерация)

stadyum         stadion       (Rusça’dan стадион)

saha            meydan

oyundan atma      meydandan kənarlaşdırma

hakem            hakim

hakem tayini     hakim təyinatı

basket          səbət

basketbol     basketbol

güreş              güləş

judo                cüdo  (Rusça’dan дзюдо)

satranç            şahmat   (Rusça satranç: şahmatı шахматы {çoğul})

hokey              xokkey  (Rusça’dan хоккей)

olimpiyat     olimpiada (Rusça’dan олимпиада)

olimpik            olimpiya

madalya         medal    (Rusça’dan медаль)

altın                   qızıl

bronz  (pirinç)           bürünc (Azeri, Türkmen lehçesi)

kızak               xizək

kürek            avarçəkmə

artistik jimnastik    bədii gimnastika  (bedii Arapça’dan, gimnastika Rusça’dan гимнастика)

atletizm     atletika (Rusça’dan атлетика)

bisiklet            velosiped (Rusça’dan велосипед)

eşofman     eşotman

lisans           lisensiya (Rusça’dan лицензия)

yeni katılan       debütant (Rusça’dan дебютант)

—BİTKİ—

çiçek             gül, çiçək

orman      meşə, orman

meşe          palıd

çam                şam

anason        cirə

dereotu        şüyüd

gelincik             lalə

gonca             qönçə (Türkmen, Kırgız: gunça. Uygur, Özbek: ğunçe)

karanfil       qərənfil

kuzukulağı       turşəng

lale         tülpan (Rusça Lale: tulpan тюльпан)

lale bahçesi      laləzar

maydanoz     cəfəri, petruşka (Rusça’dan петрушка)

menekşe        bənövşə (Farsça’dan. Türkmen: benevşe. Başkurt: milevşe. Tatar: milövşe. Özbek: binefşe)

nilüfer      nilüfər, suzanbağı, su zanbağı

papatya    çobanyastığı

rezene      razyana (Arapça kökenli. Osmanlıca: raziyane)

———ÜLKELER–ölkələr —-

devlet      dövlət, ştat (Rusça Devlet: Ştat штат)

ABD Amerika Birleşik Devletleri   ABŞ Amerika Birləşmiş Ştatları

Almanya               Almaniya

Avusturya           Avstriya (Rusça’dan Австрия)

Bulgaristan    Bolqaristan (Rusça Bolgariya Болгария)

Gürcistan  Gürcüstan

Hollanda   Niderland   (Rusça’dan Нидерланды)

Japonya   Yaponya

İngiltere        Böyük Britaniya

İtalya    İtaliya

Katar   QƏtƏr

Kore   Koreya   (Rusça’dan Корея)

Letonya     Latviya  (Rusça’dan Латвия)

Libya     Liviya  (Rusça’dan Ливия)

Litvanya         Litva   (Rusça’dan Литва)

Polonya    Polşa   (Rusça’dan Польша)

Romanya   Rumıniya (Rusça’dan Румыния)

Rusya                  Rusiya (Rusça Rosiya Россия)

Suudi Arabistan            Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı

Sibirya               Sibir (Rusça’dan Сибирь)

Ürdün        İordaniya Haşimiler Krallığı

——————–İSİMLER———————

ağ                    tor

Akdeniz          Aralıq denizi (Not: Akdenizin latince adı “Mediterraneus”. Anlamı kıta arasında, Avrupa ve Afrika kıtaları arasında olduğu için böyle denmiş. Azerbaycan dilinde de bu, yani arada oluşu ifade ediliyor)

akıl                      ağıl

alıntı            çıxarış

arada bir        arabir

arap                ərəb

atelye                sex

benzerlik             oxşarlıq

bilmece            tapmaca

büyü                 cadu (Farsça’dan)

büyücü              cadugər

canlı yayın      efir, canlı efir

çakmak           alışqan

çeşit, tür          cür, növ

çift                      cüt, qoşa

çingene                qaraçı

çöp                      zibil

dayanışma           həmrəylik

dert, sıkıntı        məsələ, qada

değirmen            dəyirman

dergi                   jurnal (Rusça  журнал), məcmuə (Arapça), dərgi

dinlenme           istirahad, dincəlmə

direnç           höcə

dizgin                 cilov

duygu, keyif               ovqat

ek                      əlavə

emniyet, güvenlik         tehlükesizlik

estetik             estetika  (Rusça эстетика)

ezan                 azan

fırsat          fürsət

fuar           yarmarka

gazete              qəzet  (Rusça gazete: gazeta газета)

geçerlik sonu         buraxılış

gönül              könül (Azeri, Uygur, Kırgız, Türkmen lehçeleri. Tatar, Başkurt: künil. Özbek: köngil. Ayrıca Türkmen ve Anadolu lehçelerinde: gövün)

gürültü              Səs-küy

hafıza, bellek         yaddaş

hamal                   hambal (Anadolu, Azeri kehçesi)

hissedar                  səhm

hizmet, servis         qulluq

içindekiler            mündəricat

içine kapanma, inziva, asosyallik      adamayovuşmazlıq

iftihar, övünme          fəxr

izlence, program            veriliş (verliş de denmekte)

kader, yazgı, baht        tale

kaide, kural          qayda

karar            rəy

karışık        həftəbecər

kenar             qıraq, kənar

kerpeten       kəlbətin

kınama          qınaq

kıskançlık      paxıllıq

koku           iy

kola (Not: içecek değil)               nişasta

korsan             quldur

lobut          dubinka (Rusça’dan дубинка)

mıknatıs     maqnit  (Rusça’dan магнит)

mızrak           cida

moda                dəb

muamele         rəftar

muhafız             aqran (Not: halk dilinde)

nargile            qəlyan

panayır, açık pazar     yarmarka

parfüm          ətir (Arapça ıtır)

pazar tezgahı        piştaxta

pis koku          üfunət

program (TV, radyo)       veriliş

sahip          yiyə, sahib

sallantı            titrəyiş

satranç              şahmat  (Rusça satranç: şahmatı шахматы)

şarkı                mahnı

şiddet, zorbalık               zorakılıq

tavla                nərd

tepsi          honça (evlerde bayram için özel süs ve tatlılarla hazırlanan)

tokat, sille          şille

tutum             rəftar

tuzak                 tələ

yabancı          kənaradam

yardım             kömek

yayın (radyo, TV) efir

zırh                 zireh

———–SIFATLAR- SİFƏTLƏR—————

aç                        yalavac

açgözlü             ləlöyün

adamakıllı, katı         möhkəm

ahmak               danabaş

akıllı                         ağıllı, bic

aptal                        gic

asosyal               adamayovuşmaz

avam, alt tabaka        çuşga, çuşka (halk dilinde söylenir, Rusça’da çuşka “чушка” domuz yavrusu  demektir)

başka          başqa, suvay, özgə

bazı                   bezi

bir kaç            bir neçə

bodur, cüce       cırtdan

bütün                bütov

canlı           obrazlı  (Rusça tarz, tip, hayal: obraz образ)

çıplak           lüt

çok iyi              lap yaxşı

çok                    lap

demode           köhnə dəbli

derbeder         sərgərdan

dikkatli         diqqətcil,  diqqətli

dikkatli, uyanık        sayıq

doğrudur           düzdür

dolandırıcı         fırıldaq

enteresan          maraqlı

faydalı              sərfəli

geçen              ötən

gerçek               real (Rusça’dan реал), fakt (Rusça’dan факт) (ikisi de Latince kökenli)

güleryüzlü       gülərüzlü

güvenli, emniyetli              təhlükəsiz

hafif                     yüngül

hamarat, işini iyi yapan, eli işe yatkın              işgüzar

hasis, cimri           paxıl

hata             səhv

hazin                qəmli

hepsi                hamısı

hırçın                  şıltaq

homoseksüel      galuboy (Rusça  mavi: galuboy голубой),  homoseksual

iç açıcı            könülaçan

içerik            məzmun

içindekiler            mündəricat

içten, samimi, sevecen, babacan      mehriban

ince zarif              nərmənazik

kaba                      kobud

kaçınılmaz          labüd

kaldırılmış            kənar edilmiş

karşılıksız        təmannasız

katı                 bərk   (Türk lehçesi, Not: Türkiye Türkçesinde sert, sağlam demek)

katı atık              bərk tullantı

kavgacı               deyingən

kesin                  dəqiq, qəti

kıskanç                  paxıl (Türk lehçesi)

kolay                  asan, hasant (Not: bazı yörelerde)

kullanılmış        istifada edilmiş

küçük                balaca

mızıkçı, kaprisli, yaltaklanan        şıltaqçı

münevver         oxunmuş

mütevazı    təvazökarlıq

mütevazılık    təvazökarlıq

muaf     imtiyazlı

mutlu               xoşbəxt

muzip          zarafatcıl, itoynadan

önde gelen         aparıcı

sağır                       kâr (Türk lehçesi)

sakin, sessiz, suskun    sakit (Arapça)

sayı                        say

seri, hızlı      cəld

somut            konkret (Rusça somut: kankretni конкретный, İng. concrete)

şekil                   forma  (Rusça’dan форма)

şık                     dəbli

şımarık              ərköyün

şiddetli, zorlu, kaba kuvvetle       violent  (İngilizce’de violent: şiddetli, sert, zorlu, hemen şiddete başvurabilen demek)

tamam, oldu       yaxşı, tamam

tayin edici     təyinatlı

tuhaf, şaşkın, acayip          təəccüblü (Osmanlıca taaccüp: şaşma)

uçarı             pozğun

ufak                    xırda

utangaç                      utancaq

uyanık                     oyaq

uzaklaştırılmış          kənarlaşdırılmış

uzun                     hündür

yabancı           harici (Arapça’dan. Eski Türkçe, Azeri, Özbek lehçesi), kənaradam

yalnız             yalqız (Azeri, Özbek lehçesi. Kazak: jalğız. Kırgız: calğız. Uygur: yalğuz. Türkiye Türkçesi, Türkmen: yalnız)

yarım kalmış         yarımçıq

zor            çətin

—–EDAT-İLGEÇ—sözönü—-(İng. preposition)———–

artı                              üstəgəl

başka                       başqa, digər, özgə

gayrı, başka                           savayı

bundan gayrı (başka)                bundan savayı

çoğunlukla, genelde      əsasən (Arapça kökenli. Eski Türkçe’de zaten, aslında anlamında)

-de, -da, keza, böyle, aynen             habelə

dışında                              bayıra

-e göre        əsasən  (nümunəyə əsasən hazırlamaq)

er geç                     əvvəl-axır

gibi                     kimi

hakkında                   barədə

hariç, dışında              xariç, istisna olmakla, müstəsna olaraq, çıxmaqla

önce, evvel                       əvvəl

ötede                               kənarda

rağmen                              baxmayaraq

senin için                    səndən ötrü

sırasında, içersinde                 ərzində

-sız                                   olmadan

yanında                             yanaşı

yerine                          əvəzinə

yuvarlak                        dəyirmi, dairəvi

yüzünden             görə

yüzünden                      ötrü   (senin için = səndən ötrü)

—–ZARF (belirteç)—-zərf—(İng. adverb)–

adet olarak, alışılageldiği üzere      adətən

ancak            nəinki

asla             əsla

bazen, ara sıra     hərdənbir

belki               bəlkə

birlikte          birgə

bundan sonra, artık           artıq

dün             dünən

geçenlerde, yakınlarda     bu yaxınlarda

gelecek hafta        gələn həftə

hâlâ                        hələ

daha erken, hala erkendir     hələ tezdi

daima                həmişə

dışarda              çöldə (rayonluların/taşralıların konuşma dilinde), bayırda (Bakü yerlilerinin konuşma dilinde), kənarda, qıraqda,

genellikle          əsasən

halihazırda, ortada, meydanda      hazırda

halen              artıq

her halukarda, her halde     hər halda

herhangi bir yerde     istənilən yerdə

hiç bir zaman        heç zaman, heç vaxt

ilk önce                birinci növbədə, birinci olaraq

keza                     həmçinin

neredeyse, az daha             az qala

o zaman, öyleyse, o halde       onda

sık-sık, sıkça        tez-tez

sırada                növbədə, sırada

son zamanlarda        son vaxıtlar

şimdi         indi (Türk lehçesi)

şimdiden, artık     artıq (İng. already)

yakında      tezliklə

yeter, yeterli     kifayət qədər

——ZAMİR–əvəzlik –(İng. pronoun)

ben                 mən

benim              mənəm

daima           hərdəm

kendim             özüm

şu                  o

—-DEYİM —İFADE-—-

….bakılırsa            ….baxanda

acaba, kimbilir          görəsən

Allah isterse            Allah qoysa

ama ben meşgulum    axı mən məşğulam

ama olmaz        axı olmaz

ara sıra, arada bir        ara bir

baştan sona kadar    əvvəlden axıra kimi

ben bununla mutabık kalabilirim     Mən bununla razılaşa bilərəm

besbelli                  aydındır, bəllidir, məlumdur

bir daha           daha bir

boşver           eybi yox (Not: konuşma dilinde kısaca “ebi yox” da denmekte)

böylece, bunun gibi        eləcə də

çabucak kayboldular         Onlar tez bir zamanda yoxa çıxdılar

daha erken, hala erkendir     hələ tezdi

damlaya damlaya  dama-dama

de bakalım, söyle       də görəm

demek ki            nə olsun ki, deməli

er geç                  əvvəl-axır

evet                 beli, hə

galiba               deyəsən, ehtimal ki, ola bilər ki

güya, sanki, hemen hemen      deyəsən

haydi bakalım     gelin baxaq

hayretler içinde kaldım    əlim yüzümdə qalıb

hiç (hiç bir tane bile anlamında)           heç nə

hiçbir zaman   heç vaxt

hiç kimse       heç kim

hiç olmazsa             heç olmazsa

hoşuma gitti           hoşum geldi

ilan ediyoruz            biz bunu elan edirik

ilk kaynağından bilgi      ilkin mənbədən məlumat

iyi olmaz, yakışık almaz         yaxşı alınmır

kafi, yeter, tamam               bəs (Farsça)

kalkmamız gerek          qalxmağımız lazım

keşke                             nə olar ki, nə olaydı

o bugün ortaya çıktı            O, bu gün gəlib çıxır

o ona sorabilir                O, ondan soruşa bilər

o benimle rekabet eder      O, mənimlə rəqabət aparır

ve, öyleyse, bu yüzden, peki, ya        bəs (Farsça)

yeterdir, kafidir               bəsdir  (Farsça)

keza, bunun gibi         habelə

kullanım tarihi geçmiş        saxlama müddəti ötmüş

kaş, yüz                  gaş gabaq

yüz (surat) asmak       gaş gabaq tökmək

öyle yüzünü asma        gaş gabaq tökme belə

öylece, olduğu gibi            eləcə

özgürlük feragat gerektirir    azadlıq qurban tələb edir

yüzü asık               gaş gabaq yerlə gedir

peki, ama, ki, ya, yahu, başka, diğer    axı

peki, ya       bəs   (Örnek: ya sen?  – bəs sen?)

sanki            elə bil

sohbete dalmak    söhbətə alüdə olmaq

tadına doyamamak    dadından doymamaq

ya, yahu, ama, ki      axı

ya olmaz      axı olmaz

ya öyle           axı he

yani,  demek ki, demek oluyor ki, acaba          deməli (Not: konuşma dilinde “diməli” de denmekte)

yok yahu    yox eyy (halk dili)

———————-DİĞER———————

basın toplantısı             mətbuat konfransı

doldurma (şarj)    zaryadka (Rusça’dan зарядка), doldurmaq

ikili                    cütlük (Türk lehçesi)

ilk önce                birinci növbədə

işletme              istismar (Arapça’dan)

kapıyı              qapını (Not: gramer sayfamıza bakınız)

kendi               öz

köy                    kənd

kemik parçaları         sür-sümük

keza                    həmçinin

kıskançlık, çekemezlik               paxıllıq (Türk lehçesi)

koku                iy

liste (si)            siyahı (sı)

senin için     səndən ötrü

siyah               qara

usül, tarz              sayaq

mücadele         mübarizə  (Arapça’dan. Not: Türkiye Türkçesinde mübarize: çekişme)

ninni                  layla (Türk lehçesi)

operasyon           əməliyyat   (Arapça’dan)

parça               tikə

patlama           partlayış

pezevenk, kavat     oğraş

put                  büt (Farsça)

rezil                   biabır (Farsça)

seçim                seçki

sıra                  növbə

sırada                   növbəti

sonraki              sonrakı, gələn

sürpriz            təəccüb

şaka                  zarafat (Arapça)

şimdilik                  hələlik

TV, radyo programı     veriliş, radioveriliş (kök: verilmək”dən)

TV, radyo yayını       efir

umur, ilgi gösterme               vec

umurumda değil      vecimə deyil

gereksiz, tembel      vecsiz

kulak asmak      vecinə gəlmək

uyku                  yuxu

üye               üzv (Arapça)

vıcık çamur       murdov

yanıcı                 yandırıcı

yıldız                ulduz

yürüyen             yeriyən

yüz yüze             üzbəüz

—-Kuaför—saç ustası —–

saç kesimi           saç kəsmə, saç düzmə

saç şekillendirme      saç düzümü, saç düzmə, saç forması

saç kıvırma, dalgalandırma    zavilka (Rusça’dan завивка)

saç toplama         ukladka  (Rusça’dan укладка)

berber salonu    bərbərxana
makas        qayçı

——————FİİL    FEL-———————

abartmak         artırmaq, şişirtmək

abdest almak     dəstəmaz almaq

acele etmek      tələsmək

açmak (elektriği, cihazı vs)    yandırmaq

akla gelmek      axla düşmək

alıntılamak        çıxartmaq, iqtibas etmək

alışmak           öyrəşmək, alışmaq

almak                götürmək

anlamak            başa düşmək

anladım           başa düştüm, aydındır

anladın mı?       başa düştün?

ambalajla(n)ma     bük(ül)mə

aramak               axtarmaq  (Not: akhtarmak okunur, x harfinin okunuşu için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI )

asalak yaşamak      yeyib-yatmaq

atık                      tullantı

atmak                  tullamaq

ayak parmakları üzerinde yükselmek              boylamaq

ayarlamak         tənzim etmək, dəqiqləşdirmək, kökləmək

azalmak               səngimək

azarlamak             danlamaq

azletmek              kənar etmək

bağırmak              qışqırmaq

bahse girmek        mübahisə etmək

beklemek             gözləmək

belirlemek          müəyyən etmək

belli olmak          müəyyənləşməq

benzemek          oxşamaq

benzetmek          oxşatmaq

bıkmak            bezikmək, təngə gəlmək, usanmaq

bilemek        itiləmək

bilgi vermek, aydınlatmak        aydınlatmaq

birleştirmek     qoşmaq

bitirmek             başa çatdırmak, başa yetirmək

bitmek, tükenmek                kurtarmaq, kutarmaq

böbürlenmek       lovğalanmaq

bulmak            tapmaq (Azeri, Özbek, Türkmen, Uygur lehçesi)

bulunmadı        tapılmadı

büyü yapmak     cadulamaq

çalışmak             işləmək

çarpışmak          toqquşmaq

çekişmek             dəyişmək

çevirmek (telefon tuşunu), tuşlamak         yığmaq

çitlemek (çekirdek)      (tum) çırtlamaq, çırtdamaq

dalaşmak, kavga etmek        dava etmək

geri geri yürümek    dal-dalı yerimək

damla                       damcı (Türkmen: damca. Özbek: tamçi. Tatar, Kırgız: tamçı. Uygur: tamçue. Kazak: tamşı. Başkurt: tamsı)

damlamak                damcılamaq

dayanamamak          tab gətirebilmemək

dayanmak, tahammül etmek    tab gətirmək (Not: ağırlığını taşımak anlamında)

değiştirmek           dəyişdirmək

delmek (kulak)          deşmək (qulaq)

devirmek, düşürmek (yönetimden)      salmaq

dinlenmek                     dincəlmək

dolandırmak         dələduzluq etmək

dokunmak         əl vurmaq

dökmek (toz biber, tuz gibi)         vurmaq

durak              dayanacaq

durmak            dayanmaq

düşmek            yıxılmaq

düşünmek, tasarlamak           fikirləşmək

düzenlemek       qaydaya salmaq

eklemek              əlavə etmək, qoşmaq

eleştirmek          rəy vermək, tənqid etmək

emmek                hopdurmaq

engellemek       qarşısını almaq

erişmek              çatmaq

ertelemek, tehir etmek           təxirə salmaq

feshetmek          buraxmaq

fiyatı yükseltmek     qiymətini qaldırmaq

frenlemek, durdurmak         əyləmək

gammazlamak            çuğullamaq

gecikmek           yubanmaq,  gecikmək

geçinmek       dolanmaq

geçmek, bitmek              ötmək

    kullanım tarihi geçmiş        saxlama müddəti ötmüş

    geçen                  ötən

gerçekleştirmek        reallaşdırmaq

geri almak (geri vermek)    qaytarmaq

geri dönmek          qayıtmaq

gömmek                basdırmaq

göndermek           göndərmək

göndermek (birisini)   yola salmaq

görev vermek         tapşırmaq

görünmek              boylanmaq

göstermek            görsətmək

götürmek           aparmaq

güvenmek, emin olmak           arxayın olmaq

halletmek, kesinleştirmek     qət ələmək

hapşırmak              asqırmaq

haşlamak, haşlatmak     pörtlemək, pörtletmək

hatırlamak          yada salmaq, yada gətirmək, yad eləmək

hatırlanmak        yada gəlmək

havale etmek (para)    köçürmək (pul köçürmək)

hazır bulunmak, gözükmek      çıxış etmək

içine atmak, daldırmak, banmak       salmaq (örneğin: çaya limon salmaq)

içine çekmek (emmek)    hopdurmaq

içmek (sigara)      (sigaret) çəkmək

ikna etmek    qane etmək, qane eləmək

iletmek             çatdırmaq

ilgisi olmak, ilişkisi olmak              dəxli olmaq

imtina etmek      boyun qaçırmaq

imza etmek       qol çəkmək (halk dilinde), imza etmək (resmi dilde)

inelim              düşək

inmek               düşmək

iyi konuşur       yaxşı danışır

iyileşmek           sağalmaq

iyileştirilmek        sağaldılmaq

izin almak       məzuniyyət götürmək

kaçınmak       boyun qaçırmaq

kapatmak (elektriği, cihazı vs.)   söndürmək

kapris yapmak     şıltaq eləmək (Not: çocuklar için söylenirse sevimli davranmak gibi bir anlama gelir, büyükler için ise menfaat için yaltaklanmak anlamına gelir)

katılmak, abone olmak     qoşulmaq

katlanmak                      dözmək

kaybetmek (bir şeyi)    itirmək

kaybolmak        itkin düşmək

kaybolmuş        itkin düşmüş

kaybetmek  (oyun)       uduzmaq

kaybedilmek (oyun)        uduzulmaq

kaymak               sürüşmək

kaytarmak      işden qaçmaq

kazanmak (oyun)   udmaq

kazanmak (maç, müsabaka)    qalib gəlmək, qələbə çalmaq

kımıldamak       tərpənmək (Not: konuşma dilinde tərpinmək de deniyor)

kınamak         qınamaq

kırmak               sındırmaq, qırmaq

kıskanmak          paxıllılıg çəkmək, paxıllılığını çəkmək

kıvrılmak, dönmek     fırlamaq (Not: başı dönmek “başa fırlamaq” gibi anlamda)

kokmak           iylənmək

konuşalım        danışaq

konuşmak         danışmaq

koşmak                 qaçmaq, qoşmaq, yüyürmək

koymak (Not: yemeğe biber koymak gibi)           salmaq

kulak asmak      vecinə gəlmək

kura çekmek       püşk atmaq

kurulmak        yaranmak

mağlup olmak        uduzmaq

mağlup (oyunda)    uduzan

meydana getirmek    yaratmaq

monte etmek       quraşdırmaq, yığmaq

ne yapayım?           neynəyim? niynəyim? (halk dili)

ne yapsın?                 neynəsin? niynəsin? (halk dili)

ne yaparım?           neylərem?  (Sən olmasan axı neylərem)

nefret etmek           zəhləsi getmək

nefret ettim            zəhləm getti

okşamak            sığallamaq (Not: Azerice’de oxşamaq Türkçe’de benzemek anlamına gelir)

oluşmak                     yaranmaq, törəmək

ortaya çıkarmak           aşkar etmək

oturmak             əyləşmək

oturtmak, yerleştirmek    otuzdurmaq

öğrenelim            öyrənək

öğrenmek            öyrənmək

önlemek         qarşısını almaq

özlemek, sıkılmak            darıxmaq

pahalıya mal olmak  baha başa gəlmək

paket-ambalaj yapmak        qablaşdırmaq

paketleme          bükmək, qablaşdırmaq

parketmek, durmak       saxlamaq

paylamak              danlamaq

pekiştirmek             möhkəmləndirmək

pineklemek, uyuklamak      mürgüləmək

şişmanlamak, yağlanmak      piylənmək

saça şekil vermek, fön         saç düzümü

sahip olmak                  yiyələnmək

sakinleşmek, yatışmak        sakitləşmək

sesi kısılmak         səsi batmaq

Sıkılmak           darıxmaq

sıvazlamaq        sığallamaq

sinirlenmek         əsəbləşmək

sille atmak        şillələməq

sona ermek        başa çatmaq

sormak             soruşmaq, sormaq

suçlamak             günahlandırmaq

süslemek              bəzəmək, süsləmək

şangırdamak      cingildəmək

şaşırtmak                çaşdırmaq

şaşmak, bocalamak       çaşmaq

şekillenmek               formalaşmaq, formlaşmaq

şımarmak            erköyünleşmək

şişirmek           köpdürmək

şişmek             köpmək

tahammül etmek     dözmək

tapırdamak (tapırtı sesi çıkarmak)    tappıldamaq

tartılmak              çəkilmək

tartmak              çəkmək

tartışmak            mübahisə etmək, höcətləşmək

taşımak                  çatdırmaq

tavla oynamak     nərd oynamaq (vurmaq)

tecavüz etmek           zorlamaq

tedbir almak         qarşısını almaq

tehir etmek, ertelemek          təxirə salmaq

telefon etmek      zəng etmək, zəng eləmək, zəng vurmaq

   zil, çan                  zəng

tırmalamak          cırmalamaq

tıkırdatmak          tıggıldatmaq

tokat yemek         şillələnmək

tokatlamak           şillələmək

toplamak        yığmaq (Azeri, Uygur lehçesi)

toplanmak, üşüşmek     yığışmaq

traşlamak           yonmaq

tükenmek, bitmek                kurtarmaq, kutarmaq

uğurlamak               yola salmaq

ulaştırmak, iletmek           çatdırmaq

unutmak              yaddan çıxartmaq, yaddan çıxmaq, unutmaq

unutmamak          yaddaşlıq

unutmamak        yadında olmaq, yadında tutmaq

usandırmak            gic eləmək

uyanmak          oyanmaq, durmaq

uyandırmak         oyatmaq

uygun olmamak       yolverilməz

uzak durmak         kənar gəzmək, kənar durmaq

uzaklaşmak         kənarlaşmaq

uzaklaştırmak    kənarlaşdırmaq

varmak, gelmek, yetişmek                   çatmaq

vazgeçmek                imtina etmək

yağlanmak, şişmanlamak     piylənmək

yakmak (elektriği açmak)          yandırmaq

yalnız yaşamak     tənha yaşamaq

yapabilmek     bacarmaq

yapmak, ifa etmek, götürmek    aparmaq

yaptırmak             tapşırmaq

yaslanmak            söykənmək

yatmak (uyumak için)       yıxılıb-yatmaq

yataktan kalkmak          durmaq

yenmek                 uduzdurmaq

yetiştirmek (meyve- sebze)   becərmək

yapabilmek     bacarmaq

yırtmaq       cırmaq

yırtılmak       cırılmaq

yıkamak                   yumaq

yıkamak (denizde)     çimdirmək, çimizdirmək

yolcu etmek               yola salmaq

yolunu mu kaybettin?     azmışsan sen?

yolunu kaybetmek, doğru yoldan çıkmak, sapmak       azmaq

yolunu kaybetmiş, sapmış       azmış

yontmak          yonmaq

yürümek       yerimək

zayıflamak             arıqlamaq

zimmete geçirmek    talamaq

zincirlemek        buxovlamaq

-Bilgisayar –KOMPYUTER KOMPUTER  — elektronik———

cep telefonu         mobil telefon

bilgisayar      kompüter, bilgisayar, kompyuter, kampyuter (Rusça’dan  компьютер)

tablet, pad       planşet (Rusça’dan планшет)

yazıcı           printer

tarayıcı                skaner

fare                 maus

web sayfası             sayt (Rusça’dan сайт), veb saytı, veb sayt

ana sayfa          baş səhifə

sayfa haritası         saytın xəritəsi

link, ek (internette)       qoşma

gövde, şase (bilgisayarın)        korpus   (Rusça’dan корпус)

işletim sistemi          əməliyyat sistemi

bellek       yaddaş

yazılım           proqram

indirmek      endirmək

güncellemek    təzələmək

elektronik posta    elektron poçt(u)  (Rusça’dan электронный пост)

parola   parol

takım           komplekt (Rusça’dan комплект)

klavye               klaviatura (Almanca kökenli, Rusça’dan клавиатура)

tuş               klaviş   (Rusça’dan клавиша)

kılıf          çexol   (Rusça’dan чехол)

kartuş              katric   (Rusça’dan картридж)

şarj adaptörü     enerji yükləyici cihaz

cihaz             qurğu

pad, tablet                planşet  (Rusça’dan планшет)

kullanım kılavuzu       təlimat, istifadəçi üçün təlimat və malumat bukleti

————–lehçe farklılıklarına bazı örnekler———-

istiyor                      istəyir

istiyorsunuz        istəyirsiniz

istiyormusunuz    istəyirsiniz(mi)?

istiyorsanız              istəyirsiniz

girince                  girəndə

gelince                 gələndə

verince                 verəndə

geliyorum             gəlirem

geliyorsun          gəlirsən

geliyormusun?       Gəlirsən?

gelirim               Gələrəm

gelirsin              Gələrsən

gelirmisin?         Gələrsəən?

gelecekmisin?  Gələcəksəən?

gelebilir miyim  gələbilərəm?

ederiz                  ədirik

ederim                 ədirəm

…ecek                        …məli  (örnekler: yiyecek  – yiməli, edilecek   – edilməli)

yok ise                                yoxdursa

Not: Bunlar sadece örnektir. Çok geniş lehçe, çekim farklılık açıklamaları için bakınız:  

http://wp.me/PAexV-1w1

http://wp.me/PAexV-1vW

http://wp.me/PAexV-1pI

——–SORU sorğu-sual———

tamam mı?        Yaxşııı?

Kaldınız mı?         qaldınıız(mı)?

Gazsız mı?           gazsıız?

Yapılır mı              yapılır?

Olur mu?              Olaar?

Gördün mü?        Gördüün?

Ben deli miyim?      Mən dəli bilərəmmi?  veya Mən dəli miyəm?

Not: Halk arasında sorularda mi-mı-mü-mu ekleri kullanılmaz onun yerine kelimenin son hecesi uzatılır.    Ancak Azerbaycanlıların “Gerçek Bakülü” dediği Bakü’nün yerlileri ve resmi dilde soruların sonuna “mı, mu” ekleri gelebilir. Örneğin halk dilinde “danışırsın?” (yani konuşur musun?) sorusu resmi dilde “danışırsınmı?” olur. Yazılırken “mı” kelimeye bitişik yazılır.

—————–İNŞAAT —TİKİNTİ—————————

—-KONTRAT– MÜQAVİLƏ–

mukavele, sözleşme         müqavilə (Arapça)

ek sözleşme    əlavə müqavilə (Arapça)

kararname, karar, emir           sərəncam (Farsça)

müteahhit         podratçı (Rusça: padriadçik подрядчик)

taşeron             subpodratçı (Rusça:  subpadriadçik субподрядчик)

danışman, müşavirlik, kontrolluk         məsləhətçi (Arapça), nümayəndənlik (Farsça)

müşavir mühendisler      nəzarət mühəndisləri (Arapça’dan)

İdare, işveren    sifarişçi (Farsça)

toplantı           iclas (Arapça)

izin                    məzuniyət (Arapça)

toplam            cəmi (Arapça), toplam, ümumi (Arapça), yekun

aşama             mərhələ (Arapça. İng.: Stage)

bölüm             hissə     (Arapça. İng.: Section)

keşif cetveli          smeta (Rusça’dan смета)

birim                 vahid (Arapça)

birim fiyat        vahid qiymət (Arapça’dan)

hakediş              sertifikat (Rusça’dan сертификат)

harcamalar            xərcləri  (Arapça’dan)

harcanmış          xərclənmiş  (Arapça’dan)

fiili, bilfiil, gerçekleşmiş       faktiki (Latince kökenli. Rusça: Gerçek; fakt факт. Fiili; faktiçeskiy фактический. Gerçeklere dayanan; faktiyçniy фактичный)

finansman          malileşdirmə (Arapça’dan)

yatırım              investisiya  (Rusçadan инвестиция)

rapor                   arayış, məruzə (Arapça’dan), hesabat (Arapça’dan)

teklifçi                iddiaçı (Arapça’dan)

anlaşmazlık        mübahisə (Arapça’dan)

geçerlilik       etibarlılıq  (Arapça’dan)

yürürlüğe girmek          qüvvədə olmak, qüvvəyə  minmək   (quvve Arapça)

geçerli, yürürlükte           qüvvəli, qüvvədə olan

sona erme           başa çatma

askıya almak        dayandırmaq

erteleme                  təxirə salma  (tehir Arapça)

uymak                əməl etmək   (İng. obey)

uzatma             dartılma

tartmak            çəkmək

yükümlülük, vecibe, uhdelik        öhdəlik

gizlilik               məxvilik

çevre               ətraf  (Arapça kökenli. İng. Environment)

döküm (ayrıntılar, İng. breakdown)   sxem (Rusça: skhiema схема)

şema, diyagram        sxem (Rusça skhiema схема)

avans                   avans (Rusça аванс)

peşinat                   ilkin ödəniş

teminat                 zəmanət (Arapça’dan)

geri ödeme          əvəzi ödəniş

işçi                         fəhlə (Arapça)

personel             işçi heyət

izin                           məzuniyyət

mesai saati               iş vaxti

fazla mesai            əlavə iş saatı

sipariş etmek          tapşırmaq

uzaklaştırmak        kənarlaşdırmaq

tebligat, bildirim          bildiriş

düzenleme                qaydaya salma

gecikme                yubanma

meydana gelmek             əmələ gəlmək  (İng. arise)

oluşmak                baş vermək (İng. occur)

teslim etmek        təhvil vermək

garanti süresi        qüsurlara cavabdehlik müddəti (İng. Defects Liability Period)

sorumluluk           cavabdehlik

——–PROJE, TASARIM–LAYİHA

harita               xəritə (Arapça’dan)

proje, tasarım, tasarı      layihə (Arapça’dan), proyekt (Rusça’dan проект)

çizim                 çizgi

detay proje        işçi layihəsi

detay çizimler        işçi çizgiləri

tertibat, strüktür, sanat yapısı            qurğu

—-GENEL İNŞAAT-

yapım               qurma

inşaat               tikinti

inşa edilmek     tikilmak

inşa etmek       tikmək

sarsıntı            tekan

——–ZEMİN–QRUNT

temel                          bünövrə

yatak                         süxur

zemin                         qrunt (Rusça’dan grunt грунт. İng. soil, ground), süxur

yeraltı suyu             qrunt suyu

kayma, heyelan                sürüşmə

sondaj kuyusu          buruq quyusu

kazık                        svay (Rusça’dan свая)

—-YOL—-

alan                meydança

altyapı                 basis        (Rusça’dan altyapı: bazis базис), infrastruktur (Rusça’dan инфраструктура)

ariyet  (ocak)           karxana   (Farsça’dan. İng. quarry, pit)

banket                      çiyin

bordür taşı                      səki daşı (İng. curbstone, kerbstone)

boru hattı                   kəmər

çakıl                    çınqıl

çatlak                             çat, çatlaq

çevre yolu          dairəvi yol

geçit                      keçid

geçirilen             keçirilən

güzelleştirme       abadlaştırma

güzergah, hat    tras (Rusça’dan трасса)

hendek                        küvet

karayolu          magistral yol, şose (Rusça ana yol: magistral магистраль)

kapsamak, çevirmek (etrafını)        əhatə etmək

kapsam                 əhatə

kaplama (finishing) duvarı         üzlük divarı

ulaştırma         naqliyyat

silindir              vərdənə, katok (Rusça’dan  каток)

titreşimli            titrədici

finişer            döşəyən

asfalt finişeri               asfalt döşəyən

damperli kamyon    özüboşaldan

yakıt tankeri        yanacaq daşıyan

üst yapı               özül

keçiyolu            ceyrankeçməz

park yolu              xiyaban

örtü                       geyim

kaplama              örtü(k)

nakil, yayma       ötürmə

su geçidi           su ötürücüsü

köprü, yol geçidi         körpü, yol ötürücüsü

ince taneli               xırdadənəli

granüler                   dənəvər

yol dolgu inşaatı        tökmə torpağın tikintisi

tabaka                          lay, qat

aşınma tabakası          yol örtüyü, asfalt örtüyü (İng. wearing course)

binder tabakası            əlaqələndirici qat (İng. binder course)

temel tabakası               əsas lay (İng. base course)

tesviye                          hamarlama (Farsça düz: hamar)

tesviye tabakası, (formasyon-alt temel tabakası)   hamarlayıcı qat (İng. subgrade, leveling course)

yapıştırma tabakası       emal qatı, yapışdırıcı qatı (İng. seal coat)

yaya keçidi      piyada keçidi

yüzey yapmak          üzlemək

kompaksiyon, sıkıştırma        kipləşdirmə

döşeme (kaldırım) taşı         plite (Rusça döşeme: plita плита)

kaldırım                       səki

—-SANAT YAPISI–QURĞU

strüktür, sanat yapısı            qurğu

köprü                        körpü

yol geçidi         Yol ötürücüsü

yaya keçidi       piyada keçidi

korkuluk               məhəccər (Arapça)

çelik                      polad (Farsça)

trabzan                perila (Rusça’dan перила)

direk, kiriş                      tir

kazık                        svay (Rusça’dan)

menfez                        boru

açı, köşe                             bucaq

köşeli                      künclü, bucaqlı

açılı, köşeli                  bucaqlı

üçgen                           üçbucaqlı

kare                             dördbucaqlı

dikdörtgen                 düzbucaqlı

kutu menfez              düzbucaqlı en kəsikli boru

büz                             dairevi enkəsikli boru

boru hattı                   kəmər

hendek                        küvet

ızgara                      setka (Rusça’dan сетка. İng. gridiron)

dökme demir, pik, font          çuqun, çuğun

genleşme derzi         deformasiya şovu     (Rusça деформация шов)

şerit (yol şeridi)         zolaq

trafik                   hərəkət, nəqliyyat

trafik işareti  (düşey yol işareti)                  yol (nəqliyyat) nişanı (işarəti)

trafik çizgisi (yatay yol işareti)                     yol örtüyü nişanı

yol çizgi makinesi        yol xətləmə maşını

trafik ışıkları       svetofor (Rusça’dan svitafor светофор), işıqfor

kalite                   keyfiyyət

bakım                   saxlama

eksen, orta refüj               ox

destek                  dayaq

su tutucu bant    su tutucu lent (Rusça bant: lenta лента. İng. waterstop)

ters sehim           əymə

—-BETONARME–

kalıp                     forma, qəlib

iskele                       nərdivan

kalıp-iş iskelesi       hörme pilləkən

kontrplak, plywood     faner tahtası

lata               tahta, reyka (Rusça’dan рейка)

betonarme demiri    armatur

etriye                       xamut

çakıl                    çınqıl

ince taneli               xırdadənəli

granüler                   dənəvər

çimento                   sement        (Rusça’dan цемент)

kür                        bərkimə, bərkidmə

kompaksiyon, sıkıştırma        kipləşdirmə

perdah                              katok  (Rusça silindir: katok каток)

döşeme                         tava (İng. slab)

manşon                    mufta

—-BİNA—

temel                          bünövrə

üst yapı               özül

onarım                təmir

içi yapılı            təmirli  (Not: mənzillər yani konut-daireler için)

restorasyon         bərpa, əvvəlki şəklinə salma

telafi etmek, parasını geri ödemek       bərpa eləmək, bərpa etmək

monte etmek          yığmaq

bitümlü karton     tol (Rusça’dan толь)

Bakü taşı             ağlay daşı  (Not: Bakü civarındaki ocaklardan çıkarılan sarı renkli gözenekli, daha çok cephe kaplamalarında kullanılan doğal bir taş)

kaplama taşı (yer)              metlax

karo, çini                                kafel (Rusça’dan кафель)

karo seramik                  kaşı, seramik

fayans                            çini

korniş                            karniz  (Rusça’dan карниз)

jaluzi, panjur                 jaluz (Rusça’dan жалюз{и})

kartonpiyer          lepka (Rusça modelleme lepka лепка)

saçak                   karniz, paduga   (Rusça Карниз)

avize göbeği        rozetka, lüstr altı  (Rusça розетка)

alçı                     gips

köşe                  künc

ön cephe, alınlık        fronton  (Rusça’dan  Фронтон)

duvar ayağı       pilyastr  (Rusça  Пилястр)

röylef, kabartma       qabarıq

perdah                              katok  (Rusça silindir: katok каток)

döşeme                         tava (İng. slab)

kurşun              qurğuşun

levha                 plitə      (Rusça: levha plita плита)

tuğla                     kərpiç

küp                       kubik      (Rusça: küb, küp: kub куб; kübik: kubik кубик)

bakır                    mis

atelye                      sex (x harfinin okunuşu için bakınız: http://wp.me/PAexV-1pI )

—SU, KANALİZASYON DİĞER ALTYAPI

yeraltı suyu             qrunt suyu

pompa                 nasos (Rusça’dan насос)

pompa istasyonu          nasosxana

su deposu               su ambarı

su tankı                  su çəni

katı atık               berk tullantı

evsel katı atıklar      berk məişət tullantıları

katı          berk

atık                 tullantı

evsel               məişət

pist                   meydança

boru hattı                   kəmər

—-MEKANİK, TESİSAT—MEXANİKİ

ekipman            avadanlıq

asansör                  lift (Rusça’dan лифт)

pompa                 nasos (Rusça’dan насос)

sirkülasyon pompası   dövriyyə nasosu

havalandırma     ventilassiya   (Rusça’dan вентиляция)

sulama             suvarma, suni suvarma (Türk lehçesi)

brülör                  odluq

vana            klapan  (Rusça’dan клапан)

–ELEKTRİK–ELEKTRONİK–

kablo    kabel

akım               axın

zayıf akım     zəif axın

elektrik düğmesi    elektrik açarı, kınopka (Rusça’dan кнопка), düymə

alarm          təhlükə siqnalı, həyəcan siqnalı

yangın alarmı     yanğın həyəcanı

gaz alarmı       kimyəvi hücüm həyəcanı

acil duyuru (anons) sistemi       ehtiyat bildiriş sistemi

regülatör     tənzimləyici

aydınlatma                 işıqlandırma

sokak aydınlatması   küçə işıqlandırması

ampül        lampa

kısa devre   qısa qapanma

Bülent Pakman. Ağustos 2010. Son güncelleme Mayıs 2014. Yoruma, yerine göre farklılıklar olabilir. İzin alınmadan, aktif link verilmeden yayımlamaz, alıntı yapılamaz. Türk lehçeleri Türk Dil Kurumu Sözlüğünden alınmıştır.

Türkiye’de Azerbaycan Türklerine yanlışlıkla Azeri konuştukları dile de Azerice denmektedir. Azeriler İran’da yaşayan küçük bir etnik topluluktur. Doğrusu Türkiye Türklerine göre “Azerbaycan Türkleri” ve “Azerbaycan Türkçesi” olup  Azerbaycan Türklerine göre ise  “Azerbaycan Halkı” ve “Azerbaycan’ca” veya “Azerbaycan Dili”dir. Günlüklerimizde arada Azerice ve Azeri kelimelerinin kullanılmasının sebebi arama motorlarına daha çok o şekilde girilmesindendir. alternatif link

Kurtlar olur çobanların koyunu
İtten öğrenirse, kendi soyunu
“Azerilik” komunizmin oyunu
Azeri değiliz, Türk oğlu Türk’üz!

Bahtiyar VAHAPZADE

AZERBAYCAN GÜNLÜKLERİ:

Bakü’ye gelmeyi düşünen Türk vatandaşlarına yardım için şahsi görüşler yanında bazı bölümleri kaynakları verilmiş yorumlu-yorumsuz alıntılarla derlenmiştir, tenkidi (eleştirel) ya da başka hiç bir amacı yoktur.  Yaşanmakta olan hızlı gelişimler sonucu çok şeyin değişmekte, güncelliğini yitirmekte olduğu da göz önüne alınmalı, burada yazılan herşeyin doğru ve aktüel olduğu düşünülmemelidir.  Kelimelerin çoklu anlamlarında ve ifadelerde tam bilgi sahibi olunmadan değerlendirmeler yapılması da yanlış anlamalara sebep olabilir. 

Başka yerlerde bana ait olarak gösterilen yazılarla ilgim yoktur. Yazılarım sadece buradadır.

Twitter Widgets Facebook Widgets

Bakü Ofis 2011Bülent Pakman kimdir   http://bpakman.wordpress.com/pakman/

Azerbaycan ve Türkiye Türkçelerinde (Azerice – Türkçe) farklı kelimeler için 14 cevap

  1. Ruslan dedi ki:

    abi tam sözük yapmışsınız. Elleriniz dert görmesin .

  2. Sabina dedi ki:

    cok ozur dilerim ama bazi hatalariniz var. izninizle turkceyi cok ii bilen bir azeri olarak bazi hatalari duzeltmek istiyorum.
    azericede de turkcede oldugu gibi kelimeler yazildigi gibi okunur cogunlukla… ozellkle harfler…
    maalesef yazdiginiz gibi x=h degil. cunku biz heyir demiyoruz xeyir diyoruz.
    yahsi gun lafini hic kullanmayiz zaten.
    yaxsisen degil, yaxsisan? denir.
    xelelik degil, helelik denir
    Çoh sağ olun, çoh teşekkür edirem degil, Çox sağ olun, çox teşekkür edirem denir
    Rica ederiz (ederim) xahiş edirik (edirem) (Not:Xahiş -hahiş okunmaz asla. yazildigi gibi okunur)
    Buna Azerbaycanca ne deyirsiniz? degil Bunu Azerbaycanca ne deyirsiniz?
    axşam (ahşam okunmaz, yazildigi gibi okunur.)
    şimdi indi, şindi dye bir kelime yoktur. sadece indi kelimesini kullaniriz.
    hemen heman degil, bu deqiqe kullanilir
    girh degil qirx`dir
    dohsan degil doxsan
    cihma degil cixma, cixilsin
    ve s.. daha fazla basinizi agritmiyim. tskler….

  3. Zülfiyye dedi ki:

    merhaba İzninizle ben de bazı yanlışlarınızı düzeltmek isterim. Anladım kelimesi için Başa düştü, aydındır, başıma düştü deye yazmışsınız oysa kı dogrusu anladım, aydındır, başa düştüm olmalıdır. evlat övlad demekdir. Döviz kelimesi Azerbaycancada da var aynı zamanda Valyuta da kullanılıyor. genç kelimesi genc demekdir. Yeniyetmenin turkce karşılığı ise ergen olucak. alkollü içki araq demek deyil sizin de yazdığınız gibı vodka araqdır, alkollü içki ise alkoqollu içki demekdir. yemek borusu yemek borusu olarak geçer, mədə xorası ise bır mide hastaliğıdır mide yarası demekdir xora yara anlamına gelir. poşet, torba kelimelerinin resmi çevirisi torba, kloq ise halk arasında kullanılan yanlış kelimelerden biridir. civciv ise cücen deyi cüce olacaq.Salatalık Xiyar yazılmalıdır. Bazılarının rusca kelimeler kullanması bunun resmi dilde de kullanılması anlamına gelmez ve Azarbeycanda da her kes tararfından da rağbetle karşılanılmaz mesela yer fıstığı araxis deyil yer fıstığı,Etek yubka deyil etek, şemsiye çetir, beden ölçüsü, numara razmer deyi ölçü, uçak samolyot deyil teyyare, trafik lambası, svetofor deyil işıqfor, havalandırma ventilasiya deyil havalandırma, Tabak tarelka deyil boşqab, masa stol deyil masa olmalıdır. klasör papka deyil qovluq, dosya sened,silgi pozan, reklam reklam olucak banner kelimesini de ilk burda gordüm :) , müdür menecer deyil müdür olucak, sinek milçek olucak çibin de sinek anlamında kullanılır amma bu sadece bazı yörelerimızde kullanılan bir kelime, kolay asan demekdir hasant da asanın bazı yörelerde kullanılar formudur, menekşenin çevirisinde bənövşə doğrudur, bənövşəyi ise sizin renkleri anlattığınızdakı gibi mor renginin azerbaycancasıdır, hiç olmazsa heç olmazsa demekdir ve ne yaxşıdır ki.. deye çeriri tamamen yanlışdır. sonraki sonrakı, gələn, tuzak tələs deyil tələ, evet beli, hə, boru da boru olucak xor ise kora demekdir :), Malesef sonuna kadar okuma için zamanım yok onları da başka zaman inşallah.

    • bpakman dedi ki:

      Çok teşekkürler. Gereken düzeltmeleri yapacağım ancak halk Rusça kelimeleri kullanıyor. Mesela svetofor demeyeni 2 yıldır daha hiç duymadım.

  4. aynur dedi ki:

    zehmetiniz ichinn teshekkur! siz nerden bu kadar iyi biliyorsunuz azerbaycanca?

    • bpakman dedi ki:

      2 yarım ildir Bakı’da yol layihelerinde meslehetçiyem.

      • kabus dedi ki:

        sözlük hazırlamışın ellerine sağlık. arkadaşlarında belirtdiği gibi yalnışlar var. bende tekrar edip durmak itemiyorum. ama bence sen bi bizimkilerden biriyle konuşaydın önce. en azından sözleri yazarken yardımcı olurdu. Sabina adli bayanda guyaki düzeltmiş kendisinin yaptiği hatalardan haberi yok. ha bide bu rusca olayıda şöyleki sizde gençler nasılki almanca yada ingilizce gibi yabancı dillerle kendi dilini katl ediyor bizimkilerde kendi dillerini genel olarak rusçayla katl ediyor. diğer kizin Zülfiyyenin yazdığını okumadım. neyse ellerin dert görmesin. bakıdakı işlərindədə uğurlar.

  5. Afaq dedi ki:

    Salam. Bağışlayın, axşamın(ız) xeyir və gecən(iz) xeyrə qalsın düzgün ifadələrdir. Amma axşamın(ız) xeyrə qalsın deyilməz.
    Bir də “iyi günlər” bizdə bu cür deyilmir, burada yanlış yazılıb. Bayaqdan fikirləşirəm, dilimizdə konkret anlamını tapa bilmirəm ki, sizə yazım. Amma indi vaxtım yoxdu, bunu düşünüb, sizə yazacam İnşallah. :)

    • bpakman dedi ki:

      Birinciyi tashih ettim.
      İyi günler Türkiye Türkçesi terafındadır.
      Teşekkürler

  6. V.E. dedi ki:

    Detaylı okumadım ama okuduğum kadarı ile bir yanlışı düzelteyim. Azerbaycan Türkçesinde de mı,mi,mu,mü ekleri ayrı yazılır yeni (son 2 yıllık) düzene göre,bitişik değil!

    • bpakman dedi ki:

      Yazı 3 yıl önce hazırlanmıştı. Arada ufak ilaveler oluyor. İlginize teşekkürler, zamanım olunca bakarım.

    • bpakman dedi ki:

      Bakü’de kime sorduysam bu uygulamayı bilmiyor. Kaynak verirseniz memnun olurum. Azerbaycan Türkçesinde de olabilir.

  7. Attila Obruk dedi ki:

    Bu konuda 1980 de yazdığım yazımdan bir bölüm; ” ….Azeriler tabiri, Türkiyede karadenizli Türklere “Laz” denmesi gibidir. Lazlar Rusyadan kaçıp gelen ve bize sığınan çok küçük hırıstiyan bir grup idi. Şimdilerde yok denecek kadar az kaldılar. Azeriler ise aslen Farsidir ve çok küçük bir gruptur.Bu gruba Ruslar,ermeniler ve İranlılar bu ismi vermişlerdir.Türk değil farsidir. Daha sonraları Ruslar,ermeniler ve İranlılar, Azerbaycan Türklerinin adını lekelemek için bütün Azerbaycan Türklerine “Azeri” demişlerdir. Azeriler iranın yezd şehrinde halen yaşayan farscanın değişik bir şivesini konuşan, beluçlar,kürtler,ermeniler, tacikler gibi,hint avrupa dili konuşan yani farisi bir topluluktur.
    Türkmenistan,Azerbaycan ve Türkiye türkleri Oğuz boyundandır.Ayni ulu atanın torunlarıdır.”
    Attila Obruk.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s